Katastrofa kolejowa pod Pomereczem: Różnice pomiędzy wersjami

dr
(+)
(dr)
 
|wikinews =
}}
[[Plik:Narcyz Witczak-Witaczyński - 7 Pułk Ułanów Lubelskich (107-738-67).jpgJPG|thumb|240px|Pociąg pancerny [[Danuta (pociąg pancerny)|„Danuta”]]]]
'''Katastrofa kolejowa pod Pomereczem''' – [[Wypadek kolejowy|ciężki wypadek kolejowy]] pod wsią [[Pomerecz]] (obecnie na [[Litwa|Litwie]]), w ówczesnym [[Województwo wileńskie (II Rzeczpospolita)|województwie wileńskim]] [[II Rzeczpospolita|II Rzeczypospolitej]], z udziałem dwóch [[Polskie pociągi pancerne|pociągów pancernych]] [[Wojsko Polskie (II RP)|Wojska Polskiego]].
 
We wtorek 9 września 1924 roku o godz. 1:00 pociągi pancerne [[Danuta (pociąg pancerny)|Nr 5 „Danuta”]] i [[Generał Sosnkowski (pociąg pancerny)|Nr 12 „Generał Sosnkowski”]] wyjechały z [[Wilno|Wilna]], a o godz. 3:55 ze stacji kolejowej [[Olkieniki]]. Oba pociągi poruszały się jako jeden [[Skład pociągu|skład]] z dwoma [[Pojazd trakcyjny|pojazdami trakcyjnymi]] – prowadził pociąg „Danuta”.
 
O godz. 4:07 na 351 kilometrze [[Linia kolejowa|linii kolejowej]] Warszawa — Wilno, przed mostem na [[Mereczanka|Mereczance]] doszło do [[wykolejenie|wykolejenia]] obu pociągów. Już pierwszego dnia przyjęto, że bezpośrednią przyczyną katastrofy była „karygodna nieostrożność” i „nieoględna jazda” [[Maszynista (kolej)|maszynisty]] pociągu pancernego, który „w zbyt szybkim biegu minął znaki ostrzegawcze i nie zważając na zamknięty [[Semafor (kolejnictwo)|semafor]], wjechał na ślepy [[Tor kolejowy|tor]], powodując wykolejenie i częściowe rozbicie się pociągu”.
 
W katastrofie zginął jeden oficer i jeden żołnierz. Trzech oficerów i jeden żołnierz zostali ciężko ranni, a kolejnych trzech oficerów i siedemnastu żołnierzy – lekko rannych. Uszkodzone zostały dwa [[Lokomotywa parowa|parowozy]] oraz zniszczone dwa wagony osobowe i sześć wagonów towarowych. Na miejsce wypadku udali się: delegat rządu [[Walery Roman]], inspektor armii generał dywizji [[Edward Śmigły-Rydz]], prezes dyrekcji wileńskiej PKP Staszewski, komendant Policji Państwowej Okręgu XVI Wileńskiego [[Bronisław Praszałowicz]], starosta [[Powiat wileńsko-trocki|powiatu wileńsko-trockiego]] Grabowski oraz prokurator wojskowy i cywilny sędzia śledczy<ref>''Katastrofa Danuty'', „Polska Zbrojna” Nr 248 z 10 września 1924 roku, s. 6. ''Katastrofa Danuty'', „Żołnierz Polski” Nr 38 z 21 września 1924 roku, s. 17. ''Straszna katastrofa kolejowa pod Wilnem'', „Gazeta Bydgoska” Nr 211 z 11 września 1924 roku, s. 1. ''Dwa pociągi pancerne zamieniły się w stos gruzów'', „Ilustrowany Kurier Codzienny”, Nr 248 z 11 września 1924 roku, s. 10. ''Katastrofa kolejowa pod Wilnem'', „[[Dziennik Poznański]]” Nr 210 z 11 września 1924 roku, s. 1.</ref>.
 
Oficjalne czynniki państwowe wykluczyły, by katastrofa spowodowana była działaniem przestępczym. „[[Polska Zbrojna]]”, organ prasowy Wojska Polskiego informował o katastrofie wyłącznie jednego pociągu pancernego – „Danuty”, natomiast z ustaleń dziennikarzy wileńskiego [[Słowo (dziennik wileński)|„Słowa”]] wynikało, że w katastrofie uczestniczył również pociąg „Generał Sosnkowski”. Dziennikarze „Słowa” informowali, że „idące w kierunku Warszawy składy dwóch [[Pociąg pancerny|pancerek]], z szybkością 60&nbsp;km/h najechały, prawdopodobnie wskutek złej sygnalizacji, na ślepy tor koło mostu na Mereczance. Katastrofa była tym straszniejsza, że pancerki prowadzone były przez dwie [[Lokomotywa|lokomotywy]], jedną z przodu, drugą z tyłu. Maszynista czołowego [[Lokomotywa parowa|parowozu]] w chwili, gdy ujrzał, że znajduje się na ślepym torze dał kontrparę, lecz lokomotywa z tyłu pracowała normalnie i wskutek tego zderzenie wewnętrzne było jeszcze bardziej spotęgowane. Środkowe wagony składu pociągu spiętrzyły się jeden na drugim. Wskutek zderzenia [[amunicja]], znajdująca się w wagonach, wybuchła i to jeszcze bardziej zwiększyło rozmiary katastrofy”. Ponadto gazeta informowała, że we wtorek o godz. 13:20 na stację Wilno przyjechał pierwszy pociąg sanitarny, w którym znajdowało się 14 rannych żołnierzy. Część lekko rannych, po opatrzeniu, pozostała na miejscu katastrofy<ref>''Katastrofa kolejowa'', „Słowo” nr 205 z 10 września 1924 roku, s. 1.</ref>.
 
Udział drugiego pociągu pancernego potwierdził „Dziennik Białostocki”, a ponadto precyzował, że to pociąg „Danuta” uderzył w zaporę ustawioną na końcu ślepego toru. Nie doszło do eksplozji materiałów wybuchowych i amunicji, ale znaczne jej ilości miały utrudniać akcję ratunkową. Na miejsce katastrofy o godz. 8:00 wyjechały z Wilna dwa pociągi ratunkowe z lekarzami wojskowymi. Dziennik informował swoich czytelników także o tym, że oba pociągi wracały z [[Kresy Wschodnie|Kresów Wschodnich]] po zakończeniu „akcji oczyszczania tych okolic od band dywersyjnych sowieckich i litewskich”<ref>''Straszna katastrofa dwóch pociągów pancernych'', „Dziennik Białostocki” Nr 250 z 10 września 1924 roku, s. 1. ''Katastrofa pociągów pancernych nastąpiła z powodu niedostrzeżenia sygnału. Z 25 rannych zmarł w Wilnie por. Stefański'', „Dziennik Białostocki” Nr 251 z 11 września 1924 roku, s. 1.</ref>. Oba pociągi wchodziły w skład [[Dywizjon Ćwiczebny Pociągów Pancernych|Dywizjonu Ćwiczebnego Pociągów Pancernych]], stacjonującego w garnizonie Jabłonna.
== Ofiary ==
Zginęli:
* porucznik Aleksander Stanisław Mieszczankowski urodzony 21 października 1898 roku w [[Skierniewice|Skierniewicach]], wnuk [[Powstanie styczniowe|powstańca styczniowego]], uczestnik [[Wojna polsko-bolszewicka|wojny polsko-bolszewickiej]], absolwent Szkoły Podchorążych Artylerii w Poznaniu, po ukończeniu której został przydzielony do [[8 Dywizjon Artylerii Konnej|8 Dywizjonu Artylerii Konnej]] w Białymstoku na stanowisko komendanta Oddziału Rekrutów<ref>''Ś.p. por. Aleksander Mieszczankowski'', „Polska Zbrojna” Nr 257 z 19 września 1924 roku, s. 5. ''Katastrofa Danuty'', „[[Żołnierz Polski]]” Nr 39 z 28 września 1924 roku, s. 17. „Dziennik Białostocki” Nr 251 z 11 września 1924 roku, s. 4 tu jako por. Aleksander Mieszczanowski.</ref>; 9 maja 1924 roku został awansowany na porucznika ze starszeństwem z 1 stycznia 1924 roku i 15. lokatą w korpusie oficerów artylerii{{odn|Rocznik Oficerski|1923|s=808, 830}}, a 3 lipca 1924 roku otrzymał przeniesienie do [[12 Dywizjon Artylerii Konnej|12 Dywizjonu Artylerii Konnej]] w Ostrołęce<ref>Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 62 z 3 lipca 1924 roku, s. 367.</ref>,
* plutonowy Morajda (Morejda<ref>''Ofiary katastrofy pociągów pancernych'', „[[Ilustrowany Kurier Codzienny]]”, Nr 250 z 13 września 1924 roku, s. 12.</ref>).
Zmarli w następstwie obrażeń ciała doznanych w katastrofie: