Krótka rozprawa między trzema osobami, Panem, Wójtem a Plebanem: Różnice pomiędzy wersjami

lit.
(lit.)
'''''Krótka rozprawa między trzema osobami, Panem, Wójtem, a Plebanem, którzy i swe i innych ludzi przygody wyczytają, a takież i zbytki i pożytki dzisiejszego świata''''' – [[dialog (literatura)|dialog]] napisany przez [[Mikołaj Rej|Mikołaja Reja]], wydany w [[Kraków|Krakowie]] w roku 1543 pod pseudonimem Ambroży Korczbok Rożek.
 
Jest to utwór o współczesnej autorowi tematyce, zarówno politycznej, społecznej jak i obyczajowej, przez co ma charakter publicystyczny. Jego treść wiążęwiąże się z początkowym, pełnym jeszcze nadziei, etapem walki szlachty o [[Ruch egzekucyjny|egzekucję praw i odzyskanie dóbr koronnych]]. Ujawnia konflikt między trzema stanami: [[Szlachta w Polsce|szlachtą]] (przedstawicielem jest Pan), [[Duchowieństwo|duchowieństwem]] (przedstawicielem jest Pleban) i [[Chłopi w Polsce|chłopstwem]] (przedstawicielem jest Wójt). Całość poprzedza wiersz "Ku dobrym towarzyszom". W ''Krótkiej rozprawie...'' po raz pierwszy na karty polskiej literatury wprowadzono mowę potoczną.
 
Dialog jest jednym z najczęstszych gatunków wypowiedzi w pismach Reja. ''Krótka rozprawa...'' jest poetyckim dialogiem, otwierającym okres dojrzałej twórczości Reja. Zawiera liczne aluzje do ówczesnych realiów życia, porusza najbardziej aktualne tematy polityczne, religijne i obyczajowe: pogoń za urzędami świeckimi, przekupne sądownictwo, brak stałego systemu obronnego, ciężary chłopskie (czynsze i [[Dziesięcina|dziesięciny]]), "zbytki" szlachty (w piciu, strojach, hazardzie), nadużycia duchowieństwa. Obecna jest tu wstrząsana ruchem egzekucyjnym i [[Reformacja w Polsce|reformacyjnym]] Polska [[renesans]]owa.
42 432

edycje