Związki perfluoroalkilowe: Różnice pomiędzy wersjami

brak opisu edycji
m (drobne techniczne)
 
[[Plik:Perfluorooctanesulfonic acid.svg|thumb|300px|Budowa cząsteczki [[kwas perfluorooktanosulfonowy|kwasu perfluorooktanosulfonowego]] (PFOS), ulegającego bioakumulacji fluorosurfaktantu]]
'''Związki perfluoroalkilowe''' oraz '''związki polifluoroalkilowe''' (ang. per- and polyfluoroalkyl substances, perfluorinated alkylated substances, PFASs) – syntetyczne związki fluoroorganiczne, w których cząsteczce jest wiele atomów [[fluor]]u przyłączonych do łańcucha alkilowego. Związki te zawierają przynajmniej jedną grupę perfluoroalkilową C<sub>n</sub>F<sub>2n</sub>–<ref>{{Cytuj |autor = Robert C Buck, James Franklin, Urs Berger, Jason M Conder, Ian T Cousins |tytuł = Perfluoroalkyl and Polyfluoroalkyl Substances in the Environment: Terminology, Classification, and Origins |czasopismo = Integrated Environmental Assessment and Management |data = 2011-10 |data dostępu = 2020-04-14 |issn = 1551-3777 |wolumin = 7 |numer = 4 |s = 513–541 |doi = 10.1002/ieam.258 |pmid = 21793199 |pmc = 3214619}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Amélie Ritscher, Zhanyun Wang, Martin Scheringer, Justin M. Boucher, Lutz Ahrens |tytuł = Zürich Statement on Future Actions on Per- and Polyfluoroalkyl Substances (PFASs) |czasopismo = Environmental Health Perspectives |data = 2018-08-31 |data dostępu = 2020-04-14 |issn = 0091-6765 |wolumin = 126 |numer = 8 |doi = 10.1289/EHP4158 |pmid = 30235423 |pmc = 6375385}}</ref>. [[OECDOrganizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju]] ocenia liczbę znanych PFASs na przynajmniej 4730 związków<ref>{{Cytuj |tytuł = TOWARD A NEW COMPREHENSIVE GLOBAL DATABASE OF PER- AND POLYFLUOROALKYL SUBSTANCES (PFASs): SUMMARY REPORT ON UPDATING THE OECD 2007 LIST OF PER- AND POLYFLUOROALKYL SUBSTANCES (PFASs) |url = http://www.oecd.org/officialdocuments/publicdisplaydocumentpdf/?cote=ENV-JM-MONO(2018)7&doclanguage=en}}</ref>.
 
Podgrupa tych substancji, [[fluorosurfaktanty]] (lub fluorowane [[surfaktant]]y) zbudowane są z fluorowanego, hydrofobowego "ogona" alkilowego oraz hydrofilowej "głowy". Obniżają [[napięcie powierzchniowe]] wody skuteczniej niż porównywalne [[węglowodory|węglowodorowe]] substancje powierzchniowo czynne. Zalicza się do nich [[kwasy perfluorosulfonowe]], takie jak [[kwas perfluorooktanosulfonowy]] (PFOS) i [[kwasy perfluorokarboksylowe]], takie jak [[kwas perfluorooktanowy]] (PFOA). PFOS i PFOA są [[Trwałe zanieczyszczenia organiczne|trwałymi zanieczyszczeniami organicznymi]] i są wykrywane w środowisku i organizmach żywych oraz u ludzi<ref>{{cytuj |tytuł =ZALECENIE KOMISJI z dnia 17 marca 2010 r.w sprawie monitorowania substancji perfluoroalkilowych w żywności |url = https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2010:068:0022:0023:PL:PDF}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Magali Houde, Jonathan W. Martin, Robert J. Letcher, Keith R. Solomon, Derek C. G. Muir |tytuł = Biological Monitoring of Polyfluoroalkyl Substances: A Review |czasopismo = EnST |data = 2006-06 |data dostępu = 2020-04-14 |wolumin = 40 |numer = 11 |s = 3463–3473 |doi = 10.1021/es052580b |bibcode =2006EnST...40.3463H |język = en}}</ref>.
 
== Zobacz też ==