Hypocaustum: Różnice pomiędzy wersjami

Rozmiar się nie zmienił ,  5 miesięcy temu
int.
(linki zewnętrzne)
(int.)
Znaczniki: VisualEditor Z internetu mobilnego Z wersji mobilnej Zaawansowana edycja mobilna
 
== Działanie ==
[[Plik:Caldarium.JPG | left | thumb | [[Caldarium]] rzymskich [[termy|term]] w angielskim [[Bath]] (podłogę usunięto dla odsłonięcia przestrzeni, w której przepływa gorące powietrze)]]
Hypocausta były wykorzystywane do ogrzewania [[term]] i domów prywatnych. Wzniesiona wysoko podłoga opierała się na słupkach, zwanych ''pilae'', na których układano stropy wyłożone warstwą płytek zalanych warstwą betonu, z drugą warstwą płytek na powierzchni. Przestrzenie pozostawione w ścianach służyły temu, aby gorące powietrze i dym z pieca mogły przejść przez nie i zostać wyprowadzone na zewnątrz przez ujścia przewodów w dachu. Dzięki temu gorące powietrze i dym nie przenikały do wnętrza pomieszczeń. Płytki ceramiczne umieszczano dla ogrzewania ścian. Pokoje wymagające największego ciepła położone były najbliżej pieca, którego ciepło można było zwiększać poprzez zwiększenie ilości paliwa. Uruchomienie hypocaustu było czynnością pracochłonną, wymagało stałego nadzoru. Jako, że system był kosztowny budowie i w użytkowaniu, wykorzystywano go głównie w prywatnych willach i w łaźniach publicznych.
 
[[Witruwiusz]] (5,10,1 - 2) opisuje jego budowę i eksploatację:
dodając szczegółowe informacje dotyczące paliwa. Opisuje także urządzenie do regulacji ciepła – wentylator z [[Brązy|brązu]] w kopule sufitu:
{{Cytat|''W środku sklepienia należy pozostawić otwór świetlny. Z otworu tego powinna zwisać na łańcuchach tarcza z brązu; podnosząc ją lub spuszczając reguluje się temperaturę pomieszczenia. Sam otwór powinien być okrągły, aby siła płomienia i pary równomiernie ze środka wokół się rozchodziła.''}}
Za wynalazcę urządzenia uchodził Rzymianin [[Sergiusz Orata]] w początkach I wieku p.n.e., choć zapewne udoskonalił on jedynie wynalazek znany wcześniej w Grecji. Oratę jako pierwszego, który zastosował ''hypocaustum'' do ogrzewania basenu przeznaczonego do hodowli ryb i ostryg, wymieniają [[Waleriusz Maksymus]]<ref>''Factorum et dictorum memorabilium libri novem'' IX, 1 ([https://la.wikisource.org/wiki/Factorum_et_dictorum_memorabilium_libri_IX/Liber_IX tekst łac.], [https://www.loebclassics.com/view/valerius_maximus-memorable_doings_sayings/2000/pb_LCL493.293.xml przekład ang.])</ref> i [[Pliniusz Starszy]]<ref>''Historia Naturalis'' IX, 79, 168 - 169 ([http://ctsstage.dh.uni-leipzig.de/text/urn:cts:latinLit:phi0978.phi001.perseus-lat2/passage/9.54 tekst łac.], [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0137%3Abook%3D9%3Achapter%3D79 przekład ang.]). Wg Pliniusza nastąpiło to przed [[Wojna Rzymu ze sprzymierzeńcami|wojną Rzymu ze sprzymierzeńcami]].</ref>.
 
Wiele pozostałości hypocaustów przetrwało wśród ruin architektury rzymskiej w całej Europie, w zachodniej Azji i północnej Afryce. Hypocaust uważany jest za wynalazek, który poprawił higienę i warunki życia ludności, będąc zarazem poprzednikiem współczesnego centralnego ogrzewania.
25 224

edycje