Bitwa pod Culloden: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 32 bajty ,  3 miesiące temu
niektóre redakcyjne /chociaż tyle, bo przerabiał jeszcze i tego nie będę/
(Dodano link)
Znaczniki: Z internetu mobilnego Z wersji mobilnej
(niektóre redakcyjne /chociaż tyle, bo przerabiał jeszcze i tego nie będę/)
 
{{Dopracować|styl=2020-08}}
{{Wojna infobox
|nazwa = Bitwa podna Culloden
|epoka = nowożytność
|konflikt = [[powstanie jakobickie 1745 roku]]
|grafika = The Battle of Culloden.jpg
|opis grafiki = BitwaStarcie podna Culloden (według Davida Moriera)
|czas = [[16 kwietnia]] [[1746]]
|miejsce = wrzosowiska Culloden
{{Powstanie jakobickie 1745 roku}}
{{Powstania Jakobitów}}
[[Plik:Bitwa pod Culloden.svg|thumb|240px|PrzedniaSzarża liniaczołowej Jakobitówlinii rusza do szarżyjakobitów na wojska rządowe.królewskie]]
'''Bitwa podna Culloden''' – starcie zbrojne pomiędzy [[Jakobici (polityka)|jakobitami]], wspieranymi przez wojska francuskie, a wojskami [[Jerzy II Hanowerski|Jerzego II]], panującego króla z [[dynastia hanowerska|dynastii hanowerskiej]], które miało miejsce 16 kwietnia 1746 roku na błotnistym stoku w pobliżu [[Inverness]] w Szkocji. Zakończyła się zwycięstwem wojsk królewskich.
 
== PodłożeTło wydarzenia ==
W roku 1745 w Szkocji wylądował książę [[Karol Edward Stuart]] (''Bonnie Prince Charlie''), pragnący odzyskać królestwo dla swego ojca Jakuba Edwarda, którego i ojciec, król Jakub II, został wygnany z Anglii w roku 1688, kiedy rządy objął [[Wilhelm Orański]]. Wywodzący się głównie z klanów szkockich górali jakobici popierali kandydaturę "króla za morzami" – jak nazywano Jakuba Edwarda Stuarta. Na czele licznych klanów szkockich Karol Edward wyruszył na południe, zdobywając [[Edynburg]], stolicę kraju.
 
W kwietniu 1746 Anglicy (8 tys. ludzi) dowodzeni przez [[Wilhelm August Hanowerski|księcia Cumberland]] byli ponownie gotowi do walki. Ich oddziały (składające się głównie z Hanowerczyków) dotarły na niegościnny obszar torfowisk i wrzosowisk [[Culloden Moor]], gdzie ulokowały się wojska jakobitów (7 tys. ludzi). W noc poprzedzającą bitwę z szeregów powstańców ubyło około 2 tys. ludzi, którzy rozbiegli się w poszukiwaniu pożywienia, a wielu zasnęło na równinie. O świcie, gdy Anglicy podeszli na odległość kilku kilometrów od stanowisk jakobickich, w ich obozie zarządzono pośpieszną pobudkę.
 
Bitwa rozpoczęła się około godz. 13, kiedy Anglicy podeszli na odległość pół kilometra i rozpoczęli ostrzał artyleryjski, wyrządzając znaczne szkody powstańcom. Wówczas Szkoci przypuścili chaotyczną szarżę. Atak jakobitów został odparty ogniem artylerii angielskiej. Pierwsza salwa powaliła na ziemię setki Szkotów. Dwa pułki królewskie, przyjmując na siebie pierwszy atak powstańców, rozproszyły się, co umożliwiło około pięciuset Szkotom przedarcie się przez pierwszą linię nieprzyjaciela. Tutaj jednak natknęli się na obronę drugiej linii, która ich otoczyła i rozbiła. Inna brygada jakobicka pod wodzą Murraya pogubiła się w tym czasie na polu bitwy i dostała pod silny ostrzał przeciwnika. Żołnierze regularnej armii angielskiej walczący pod Fontenoy mówili później, że jeszcze nigdy nie widzieli tylu zabitych na polu walki. W końcu dragonia hanowerska zmusiła Szkotów i [[pikinierzy|pikinierów]] irlandzkich do odwrotu, który zakończył się paniczną ucieczką. Kolejny atak kawalerii rojalistówkrólewskiej na tyły jakobitów szybko zakończył bitwę. Anglicy stracili 52 zabitych i 259 rannych, jakobici zaś ponad 2 tys. zabitych i rannych, co było prawie połową stanu całej armii. Większość rebeliantów zginęła po wycofaniu się z bitwy ścigana przez kawalerię rojalistówzwycięzców.
 
W czasie pościgu zginęły też setki bezbronnych cywili, którzy przyszli obserwować bitwę. Po bitwie Anglicy i Hanowerczycy przeczesali pole bitwy dobijając rannych. Innych rannych stracono później w Anglii. Około tysiąc jeńców sprzedano jako niewolników na amerykańskie plantacje bawełny.