Waltzing Matilda: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 44 bajty ,  4 miesiące temu
Błędy interpunkcji - cudzysłów piszemy „tak”
(drobne techniczne)
(Błędy interpunkcji - cudzysłów piszemy „tak”)
[[Plik:Banjo Patterson.jpg|thumb|right|Banjo Paterson]]
'''Waltzing Matilda''' – piosenka [[Australia|australijska]], ballada buszu (ang. ''[[w:en:bush ballad|bush ballad]]''), wielokrotnie proponowana na australijski hymn narodowy<ref>[http://www.nla.gov.au/epubs/waltzingmatilda/ The National Library of Australia]; stan na 14 Marca 2008</ref>. Jej słowa napisał w 1895 [[Banjo Paterson]]. Melodia jest najprawdopodobniej zmodyfikowaną wersją szkockiej pieśni „Thou Bonnie Wood of Craigielea”.
Jej słowa napisał w 1895 [[Banjo Paterson]]. Melodia jest najprawdopodobniej zmodyfikowaną wersją szkockiej pieśni "Thou Bonnie Wood of Craigielea".
 
Gdy w 1977 w drodze referendum powszechnego obywatele Australii wybierali nowy hymn, 43,2% głosujących zadecydowało o wyborze pieśni ''[[Hymn Australii|Advance Australia Fair]]''. Drugie miejsce z wynikiem 28,3% zajęła właśnie ''Waltzing Matilda'', choć była bardziej znana oraz powszechnie lubiana. Utwór, który ostatecznie został hymnem Australii, jest wzniosły i poważny, tymczasem w balladzie ''Waltzing Matilda'' jedyną sceną o takim charakterze jest zakończenie, w którym włóczęga woli zginąć, niż trafić do więzienia.
[[Plik:Eucalyptus coolabah and creek.jpg|thumb|300px|''Eukaliptus coolabah'' - drzewo wspominane w piosence nad zatoką małej rzeki w Coastal Central w [[Queensland]].]]
[[File:StateLibQld 1 50240 Troopers at Dagworth Station during the Shearer's Strike in 1894.jpg|right|thumb|300px|Wzmocniona tymczasowo szopa do cięcia drewna na stacji kolejowej Dagworth po podpaleniu głównej szopy w 1894. Uważa się, że trzej policjanci na lewo to ci, o których mowa w pieśni ''Waltzing Matilda'', a czwarty od prawej to wspomniany tam skwater, Bob Macpherson.<ref>Dennis O'Keeffe - ''Waltzing Matilda: The Secret History of Australia's Favourite Song''. Sydney: Allen and Unwin. 2012. {{ISBN|978-1-74237-706-3}}</ref>]]
Słowa piosenki napisał [[Banjo Paterson|Andrew Barton "Banjo"„Banjo” Paterson]], australijski poeta, dziennikarz i radca prawny. Przyjmuje się{{fakt|data=2009-02}}, że inspiracją do napisania tekstu były wakacje spędzone w okolicach australijskiej miejscowości [[Winton (Queensland)|Winton]] w stanie [[Queensland]]. Paterson zaprzyjaźnił się z grupą hodowców owiec, do której należała m.in. przyjaciółka jego narzeczonej [[Christina Macpherson]] i jej brat Bob. Patersona fascynowała gwara farmerów i opowiadane przez nich historie. Jedna z nich dotyczyła trampa, który ukradł i zabił owcę, a następnie został wytropiony przez właściciela stada (w towarzystwie policjanta i [[Aborygeni australijscy|aborygeńskiego]] tropiciela)<ref>[http://web.archive.org/web/20030728062031/http://www.matildacentre.com.au/EducationCentre_WaltzingMat.asp Archiwalna] strona muzeum [[Waltzing Matilda Centre]]</ref> nad brzegiem niewielkiego [[starorzecze|starorzecza]]. Tramp wskoczył do niego próbując uciekać, lecz nie potrafił dobrze pływać i utonął.
 
Inna historia opowiedziana Patersonowi przez Boba dotyczyła krwawych zamieszek wywołanych strajkiem robotników zajmujących się strzyżeniem [[owca domowa|owiec]]. Jeden z robotników, Samuel Hoffmeister, był oskarżony o udział w strzelaninie i podpaleniu składu [[wełna|wełny]]. Jego zwłoki zostały odnalezione przez tłumiących zamieszki kawalerzystów nad stawem o nazwie [[Combo waterhole]].
 
Opowieści te opisał Paterson w słowach ''Waltzing Matilda'', łącząc je z melodią, którą grywała Christina, a którą sama usłyszała wcześniej przy okazji [[wyścigi konne|wyścigów konnych]] "Warrnambool„Warrnambool Races"Races”.
 
Część australijskich historyków neguje opisany scenariusz wydarzeń{{fakt|data=2009-02}}, a dodatkowym utrudnieniem w dociekaniu prawdy były dalsze losy piosenki i powstawanie jej różnych wersji. [[prawo autorskie|Prawa autorskie]] sprzedał Paterson wydawnictwu nutowemu ''Angus and Robertson''. W 1903 jedna z wersji piosenki pojawiła się na opakowaniach herbaty "Billy„Billy tea"tea”, co uczyniło piosenkę znaną w całym kraju. Jeszcze inna wersja pojawiła się w 1907{{fakt|data=2009-02}}. W 1941 gdy piosenka była już znana w Australii, amerykańskie wydawnictwo [[Carl Fischer Music]] przywłaszczyło sobie nielegalnie prawa autorskie do niej na terenie [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]] <ref>[http://www.rogerclarke.com/WM/Copyright.html Copyright in 'Waltzing Matilda']</ref> - doprowadziło to do paradoksu: gdy utwór ''Waltzing Matilda'' miał być wykonany w związku z ceremonią zamknięcia [[Letnie Igrzyska Olimpijskie 1996|Igrzysk Olimpijskich w Atlancie]], Australijczycy musieli zapłacić tantiemę amerykańskiemu wydawnictwu, ponieważ prawa autorskie w samej Australii wygasły <ref>Jak pisze Roger Clarke z ''Australian National University'': "w cywilizowanych krajach obowiązuje zasada wygasania praw autorskich po 50 latach od śmierci autora, natomiast w USA sprawy mają się inaczej" [http://www.anu.edu.au/people/Roger.Clarke/WM/Copyright.html]</ref>, natomiast w Stanach Zjednoczonych ich posiadaczem wciąż pozostaje Carl Fischer Music.
 
== Słowa piosenki ==
=== Znaczenie niektórych terminów i zwrotów ===
[[Plik:Elderly swagman.jpg|thumb|300 px|Sędziwy australijski ''swagman'' z ''matyldą'' na plecach i puszką do gotowania wody ''billy'' w ręku na zdjęciu z 1901.]]
[[Plik:‘On a Hungry Track’ by Frank Mahony.jpg|thumb|300px|''Swagman'' siedzący na zrolowanej ''matyldzie'', rysunek [[w:en:Frank Mahony|Franka Mahony'ego]] ''"Głodując„Głodując na szlaku"szlaku”'' z końca XIX wieku (podpis pod rysunkiem: ''"Barany„Barany, wszędzie barany ale ani kęsa jedzenia"jedzenia”'').]]
Zrozumienie słów piosenki "Waltzing„Waltzing Matilda"Matilda” może stanowić problem nawet dla osób, dla których angielski jest rodzimym językiem. Powodem tego są zwroty specyficzne dla Australii. Sam zwrot ''Waltzing Matilda'' może być mylący, ponieważ nie chodzi tutaj o taniec z kobietą, tylko o rodzaj romantycznej włóczęgi.
 
Pozostałe terminy i zwroty<ref>[http://www.nla.gov.au/epubs/waltzingmatilda/3-Meanings.html Swaggies, tuckerbags and jumbucks — what the words mean] - strona muzeum [[Waltzing Matilda Centre]]</ref>:
 
=== Tekst ===
[[Plik:Cla spect waltzing matilda.jpg|thumb|300px|"Waltzing„Waltzing Matilda"Matilda” grany przez orkiestrę podczas "Classical„Classical Specatular 2005"2005”, Rod Laver Arena w [[Melbourne]].]]
Poniżej podana jest jedna z popularnych wersji piosenki publikowana na opakowaniach firmy ''Billy Tea'' (zob. też [[s:en:Waltzing Matilda|inne wersje Waltzing Matilda]]).
 
 
== Muzeum pieśni ==
W roku 1990 w miasteczku [[Kynuna]] (stan [[Queensland]]) otwarto muzeum "Matildy"„Matildy”. Wśród innych pamiątek wystawiony jest tam także nutowy [[rękopis]] pieśni zapisany ręką Christiny Macpherson. Drugi rękopis znajduje się w Bibliotece Narodowej Australii (ang. ''National Library of Australia'') <ref> [http://www.nla.gov.au/epubs/waltzingmatilda/1-Orig-FirstManuscript.html Biblioteka Narodowa Australii. Rękopis pieśni.]</ref>.
 
== Zobacz też ==
** [http://au.youtube.com/watch?v=HsjNfkSg4J0&feature=related Dire Straits na koncercie w Sydney]
* [http://www.hamilton.net.au/matilda.html Strona o Waltizing Matilda wraz z różnymi wersjami w formacie MIDI] {{lang|en}}
* [http://www.zrobtosam.com/PulsPol/Puls3/index.php?arty_id=2763&sekcja=1 Polska wersja "Waltzing„Waltzing Matilda"Matilda”] - w tłumaczeniu Elżbiety Gepfert (wywiad, tłumaczenie, pliki audio i wideo)
* [http://www.zrobtosam.com/PulsPol/Puls3/index.php?sekcja=1&arty_id=2828 Wersja polsko-angielsko-australijska "Waltzing Matilda"] - w tłumaczeniu i wykonaniu Teresy Tabor (tłumaczenie i plik audio)