Piastr: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 45 bajtów ,  4 miesiące temu
m
Błędy interpunkcji i ortograf
m (Bot: Przenoszę linki interwiki (1) do Wikidata, są teraz dostępne do edycji na d:Q17074907)
m (Błędy interpunkcji i ortograf)
[[Plik:French Indochina Piastre 1885.jpg|250px|thumb|right|Piastr z Indochin Francuskich, 1885]]
'''Piastr''', '''piaster''', '''piastra''' ([[język włoski|wł.]] ''piastra'' "cienka„cienka metalowa blaszka"blaszka” od [[język grecki|gr.]] ''émplastron'' "tynk"„tynk”)<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.slownik-online.pl/kopalinski/D48C0433625A2C06C125657D0005A4F0.php|tytuł="Piastr"„Piastr” w Słownikusłowniku wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych Władysława Kopalińskiego|data dostępu=31.10.2010|autor=|opublikowany=|język=}}</ref> – [[moneta]] używana w kilku krajach [[Bliski Wschód|Bliskiego Wschodu]], współcześnie tamtejsza [[Waluta|jednostka monetarna]], spotykana tam także pod nazwami ''gurusz, kurusz, kirsz''. Piastrami nazywano też [[dolar hiszpański|hiszpańskie dolary]]. Była to także nazwa waluty [[Indochiny Francuskie|Indochin Francuskich]] i grubych monet bitych na [[Daleki Wschód|Dalekim Wschodzie]].
 
Piastr pojawił się w 1687<ref>Wcześniej, bo już w 1624, rozpowszechniła ją w [[Azja|Azji]] Duńska Kompania Wschodnioindyjska.</ref> w [[Imperium Osmańskie|imperium osmańskim]] jako srebrna moneta (odpowiadająca [[talar]]owi) zwana ''gurusz''<ref>Inaczej: ''kuruş, girsh, guerche, qirsh'', nazwa pochodzi od [[grosz]]a europejskiego (od [[język włoski|włoskiego]] ''grosso'') i wymieniana była już w XV wieku</ref> o wadze początkowo 19,24 g, równa 40 [[para (moneta)|para]]. Ulegał szybkiej [[dewaluacja|dewaluacji]], stając się monetą [[Bilon (moneta)|bilonową]] (w 1810 roku ważył już tylko 4,65 g). Od 1908 piastr równy był 1/100 [[lira turecka|funta tureckiego]] (liry tureckiej), a bito go w [[Turcja|Turcji]] do 1928 (do 1981 bito jego wielokrotności w złocie)<ref>Gurusz przestał być w praktyce używany ze względu na jego znikomą wartość.</ref>. Od 2005 kurusz stanowi 1/100 [[lira turecka|liry tureckiej]].
* [[Arabia Saudyjska|Arabii Saudyjskiej]] (wartość do 1960 1/22 [[rial saudyjski|riala saudyjskiego]]<ref>Przed upowszechnieniem się na Bliskim Wschodzie [[talar Marii Teresy|talarów lewantyńskich]] rial był wart 20 kirszy, jednak zrównanie wartości riala z wartością większego odeń talara Marii Teresy (wartego 22 kirsze) spowodowało, że odtąd tyle wynosiła wartość także jednego riala.</ref>, a od 1960 1/20 riala)<ref>Od 1963 rial dzieli się na 100 [[halala|halali]], niemniej monety mają wciąż oznaczenia zarówno w halalach jak i w kirszach.</ref>
* [[Syria|Syrii]] (wartość 1/100 [[funt syryjski|funta syryjskiego]])
* [[Jordania|Jordanii]] (wartość 1/100 [[dinar jordański|dinara jordańskiego]], 1/10 [[dirham|dirhama]]ów i 10 [[fil]]ów)
* [[Liban]]ie (wartość 1/100 [[funt libański|funta libańskiego]])<ref>Ze względu na utratę wartości spowodowaną przez [[inflacja|inflację]] używane są tam jedynie funty.</ref>
* [[Sudan Południowy|Sudanie Południowym]] (wartość 1/100 [[Funt południowosudański|funta południowosudańskiego]])