Nikołaj Krylenko: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 18 bajtów ,  2 miesiące temu
m
m (Dodano kategorię "Uczestnicy rewolucji w Imperium Rosyjskim (1905–1907)" za pomocą HotCat)
 
__BEZSPISU__
__NOTOC__
{{Polityk infobox
|polityk = Nikołaj Krylenko
|grafika = [[Plik:Krilenko.jpg|200px]]
|opis grafiki =
|data urodzenia = 14 maja 1885
|miejsce urodzenia = Biechtiejewo, [[gubernia smoleńska]], [[Imperium Rosyjskie]]
|data śmierci = 29 lipca 1938
|miejsce śmierci = [[Kommunarka (miejsce egzekucji)|miejsce egzekucji "Kommunarka"„Kommunarka”]]
|funkcja = [[Komisarz ludowy]] sprawiedliwości [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]], [[Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka|RFSRR]], [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]]
|partia = [[Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego|WKP(b)]]
|od = 20 lipca 1936
|4 poprzednik = powstanie organu
|4 następca = [[Aleksandr Winogradow (polityk)|Aleksandr Winogradow]]
|5 funkcja = członekCzłonek Ludowego Komitetu do Spraw Wojskowych i Morskich
|5 partia = WKP(b)
|5 od = 27 października 1917
|5 do = 23 listopada 1917
|5 poprzednik = powołanie organu
|quote =
}}
'''Nikołaj Wasilewicz Krylenko''' ros. Николай Васильевич Крыленко (ur. [[14 maja]] [[1885]] Biechtiejewow Biechtiejewie [[gubernia smoleńska]], zm. [[29 lipca]] [[1938]] w miejscu egzekucji [[Kommunarka (miejsce egzekucji)|Kommunarka]] pod [[Moskwa|Moskwą]]) – działacz [[Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego|partii bolszewików]], urzędnik państwowy [[Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka|RFSRR]] (prokurator generalny), współtwórca kodeksu karnego ZSRR, [[komisarz ludowy]] sprawiedliwości ZSRR (1936–38).
 
== Życiorys ==
Urodził się w rodzinie zesłanego uczestnika studenckiego ruchu rewolucyjnego lat 80. XIX wieku. W 1890 rodzina przeprowadziła się do [[Smoleńsk]]a, gdzie ojciec był redaktorem gazety ''Смоленский вестник''. W 1902 rodzina przeniosła się do [[Kielce|Kielc]], potem do [[Lublin]]a, gdzie ojciec był urzędnikiem akcyzowym. W Lublinie Krylenko w 1895 rozpoczął naukę w gimnazjum klasycznym, które ukończył w 1903 i jesienią tego roku wstąpił na wydział historyczno-filozoficzny [[Petersburski Uniwersytet Państwowy|Uniwersytetu Petersburskiego]]. Uczestniczył w zebraniach studenckich i demonstracjach ulicznych. W grudniu 1904 wstąpił do [[Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji|Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji (SDPRR)]]. Ukończył studia na wydziale historyczno-filozoficznym Uniwersytetu w [[Petersburg]]u w [[1909]] i na wydziale prawnym Uniwersytetu Charkowskiego w 1914. Uczestnik rewolucji [[1905]]-[[1907]]. Przez krótki okres pracował jako nauczyciel języka rosyjskiego, literatury i historii Rosji w prywatnych szkołach w [[Sosnowiec|Sosnowcu]] i Lublinie. Podczas pobytu na ziemiach polskich nauczył się biegle władać językiem polskim, był też znanym polonofilem<ref>{{Cytuj |autor = Wojciech Giełżyński |tytuł = Prywatna historia XX wieku |data = 2005 |miejsce = Warszawa|s=86}}</ref>. Działalność polityczną prowadził w Petersburgu i Moskwie. Od [[1906]] członek organizacji wojskowej petersburskiego Komitetu Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji (SDPRR). Od [[1911]] pracował jako redaktor w gazecie "Gwiazda"„Gwiazda” (Zwiezda), od [[1913]] w [[Prawda (gazeta)|Prawdzie]], a wcześniej, podczas pobytu w Lublinie pisywał do [[Kurier Lubelski|<nowiki>''Kuriera Lubelskiego''</nowiki>]]. Latem [[1914]] emigrował do Szwajcarii, gdzie uczestniczył w Konferencji Przedstawicieli Zagranicznych SDPRR w [[Berno|Bernie]]. Latem 1915 powrócił do Rosji. Aresztowany w [[1916]] i skierowany do wojska na front w stopniu chorążego. W czasie [[rewolucja lutowa 1917|rewolucji lutowej 1917]] wybierany sekretarzem komitetów partyjnych: pułku, dywizji, a w kwietniu 11 Armii [[Front Południowo-Zachodni (rosyjski)|Frontu Południowo-Zachodniego]]. Delegat I Ogólnorosyjskiego Zjazdu Rad z ramienia frakcji bolszewików. Członek pierwszego [[Wszechrosyjski Centralny Komitet Wykonawczy|Wszechrosyjskiego Komitetu Wykonawczego]] wyłonionego przez ten zjazd. W czerwcu 1917 wybrany członkiem Biura [[Bolszewicka Organizacja Wojskowa|Organizacji Wojskowej]] przy KC SDPRR(b). W czasie [[rewolucja październikowa|przewrotu bolszewickiego (rewolucji październikowej)]] członek [[Komitet Wojskowo-Rewolucyjny|Piotrogrodzkiego Komitetu Wojskowo-Rewolucyjnego]]. Wszedł w skład pierwszej [[Rada Komisarzy Ludowych RFSRR|Rady Komisarzy Ludowych]], członek komitetu ds. wojskowych i morskich. 9 listopada 1917 wyznaczony na [[Stawka Naczelnego Dowódcy|Najwyższego Naczelnego Dowódcę]], [[komisarz ludowy]] ds. wojskowych i morskich (minister wojny).
 
Od marca 1918 organizował sowieckie sądownictwo i – po 1922 roku – prokuraturę. Był współtwórcą kodeksu karnego RFSRR, w tym w szczególności [[Artykuł 58 (radziecki kodeks karny)|art. 58 KK]] [[Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka|RFSRR]] będącego podstawą masowego terroru politycznego. Do [[1931]] główny prokurator oskarżający w procesach politycznych w tym w [[proces pokazowy|procesach pokazowych]] (proces eserowców 1922, proces [[Jan Cieplak|biskupa Cieplaka]], [[Konstanty Romuald Budkiewicz|prałata Budkiewicza]] i [[Leonid Fiodorow|egzarchy Fiodorowa]] 1923<ref>xX. Józef Kłos, [http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/plain-content?id=98478 Grymas szatana], Wiadomości dla Duchowieństwa, Poznań, kwiecień 1923.</ref>, [[proces szachtyński]] 1928, proces mienszewików 1931). W l. 1922–1931 przewodniczący Najwyższego Trybunału Rewolucyjnego przy OKW, zastępca komisarza sprawiedliwości, prokurator generalny Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (Rosji Radzieckiej).
Urodził się w rodzinie zesłanego uczestnika studenckiego ruchu rewolucyjnego lat 80. XIX wieku. W 1890 rodzina przeprowadziła się do [[Smoleńsk]]a, gdzie ojciec był redaktorem gazety ''Смоленский вестник''. W 1902 rodzina przeniosła się do [[Kielce|Kielc]], potem do [[Lublin]]a, gdzie ojciec był urzędnikiem akcyzowym. W Lublinie Krylenko w 1895 rozpoczął naukę w gimnazjum klasycznym, które ukończył w 1903 i jesienią tego roku wstąpił na wydział historyczno-filozoficzny [[Petersburski Uniwersytet Państwowy|Uniwersytetu Petersburskiego]]. Uczestniczył w zebraniach studenckich i demonstracjach ulicznych. W grudniu 1904 wstąpił do [[Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji|Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji (SDPRR)]]. Ukończył studia na wydziale historyczno-filozoficznym Uniwersytetu w [[Petersburg]]u w [[1909]] i na wydziale prawnym Uniwersytetu Charkowskiego w 1914. Uczestnik rewolucji [[1905]]-[[1907]]. Przez krótki okres pracował jako nauczyciel języka rosyjskiego, literatury i historii Rosji w prywatnych szkołach w [[Sosnowiec|Sosnowcu]] i Lublinie. Podczas pobytu na ziemiach polskich nauczył się biegle władać językiem polskim, był też znanym polonofilem<ref>{{Cytuj|autor=Wojciech Giełżyński|tytuł=Prywatna historia XX wieku|data=2005|miejsce=Warszawa|s=86}}</ref>. Działalność polityczną prowadził w Petersburgu i Moskwie. Od [[1906]] członek organizacji wojskowej petersburskiego Komitetu Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji (SDPRR). Od [[1911]] pracował jako redaktor w gazecie "Gwiazda" (Zwiezda), od [[1913]] w [[Prawda (gazeta)|Prawdzie]], a wcześniej, podczas pobytu w Lublinie pisywał do [[Kurier Lubelski|<nowiki>''Kuriera Lubelskiego''</nowiki>]]. Latem [[1914]] emigrował do Szwajcarii, gdzie uczestniczył w Konferencji Przedstawicieli Zagranicznych SDPRR w [[Berno|Bernie]]. Latem 1915 powrócił do Rosji. Aresztowany w [[1916]] i skierowany do wojska na front w stopniu chorążego. W czasie [[rewolucja lutowa 1917|rewolucji lutowej 1917]] wybierany sekretarzem komitetów partyjnych: pułku, dywizji, a w kwietniu 11 Armii [[Front Południowo-Zachodni (rosyjski)|Frontu Południowo-Zachodniego]]. Delegat I Ogólnorosyjskiego Zjazdu Rad z ramienia frakcji bolszewików. Członek pierwszego [[Wszechrosyjski Centralny Komitet Wykonawczy|Wszechrosyjskiego Komitetu Wykonawczego]] wyłonionego przez ten zjazd. W czerwcu 1917 wybrany członkiem Biura [[Bolszewicka Organizacja Wojskowa|Organizacji Wojskowej]] przy KC SDPRR(b). W czasie [[rewolucja październikowa|przewrotu bolszewickiego (rewolucji październikowej)]] członek [[Komitet Wojskowo-Rewolucyjny|Piotrogrodzkiego Komitetu Wojskowo-Rewolucyjnego]]. Wszedł w skład pierwszej [[Rada Komisarzy Ludowych RFSRR|Rady Komisarzy Ludowych]], członek komitetu ds. wojskowych i morskich. 9 listopada 1917 wyznaczony na [[Stawka Naczelnego Dowódcy|Najwyższego Naczelnego Dowódcę]], [[komisarz ludowy]] ds. wojskowych i morskich (minister wojny).
 
Od 1936 ludowy komisarz sprawiedliwości [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]]. Uczestniczył w opracowywaniu konstytucji Rosji Radzieckiej i [[Konstytucja ZSRR z 1936|konstytucji ZSRR z 1936 roku]] oraz kodeksów. Prowadził pracę naukową na uczelniach, m. in. zastępca szefa katedry prawa karnego Uniwersytetu Moskiewskiego. Zajmował się także turystyką: uczestnik wyprawy w [[Pamir]], przewodniczący Komisji Turystyki i Alpinizmu. Na zjazdach partii wybierany do władz Centralnej Komisji Kontroli WKP(b). Autor wydawnictw teoretycznych i praktycznych o teorii budowy ZSRR jako państwa socjalistycznego i jego systemu prawnego.
Od marca 1918 organizował sowieckie sądownictwo i – po 1922 roku – prokuraturę. Był współtwórcą kodeksu karnego RFSRR, w tym w szczególności [[Artykuł 58 (radziecki kodeks karny)|art. 58 KK]] [[Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka|RFSRR]] będącego podstawą masowego terroru politycznego. Do [[1931]] główny prokurator oskarżający w procesach politycznych w tym w [[proces pokazowy|procesach pokazowych]] (proces eserowców 1922, proces [[Jan Cieplak|biskupa Cieplaka]], [[Konstanty Romuald Budkiewicz|prałata Budkiewicza]] i [[Leonid Fiodorow|egzarchy Fiodorowa]] 1923<ref>x. Józef Kłos, [http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/plain-content?id=98478 Grymas szatana], Wiadomości dla Duchowieństwa, Poznań, kwiecień 1923</ref>, [[proces szachtyński]] 1928, proces mienszewików 1931). W l. 1922–1931 przewodniczący Najwyższego Trybunału Rewolucyjnego przy OKW, zastępca komisarza sprawiedliwości, prokurator generalny Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (Rosji Radzieckiej).
 
Od 1936 ludowy komisarz sprawiedliwości [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]]. Uczestniczył w opracowywaniu konstytucji Rosji Radzieckiej i [[Konstytucja ZSRR z 1936|konstytucji ZSRR z 1936 roku]] oraz kodeksów. Prowadził pracę naukową na uczelniach, m. in. zastępca szefa katedry prawa karnego Uniwersytetu Moskiewskiego. Zajmował się także turystyką: uczestnik wyprawy w [[Pamir]], przewodniczący Komisji Turystyki i Alpinizmu. Na zjazdach partii wybierany do władz Centralnej Komisji Kontroli WKP(b). Autor wydawnictw teoretycznych i praktycznych o teorii budowy ZSRR jako państwa socjalistycznego i jego systemu prawnego.
 
W okresie ''[[Wielki terror (ZSRR)|wielkiej czystki]]'' 1 lutego 1938 aresztowany przez [[NKWD]]. 29 lipca 1938 skazany na śmierć przez [[Kolegium Wojskowe Sądu Najwyższego ZSRR]] z zarzutu o ''udziału w kontrrewolucyjnej organizacji terrorystycznej'', rozstrzelany tego samego dnia w miejscu egzekucji [[Kommunarka (miejsce egzekucji)|Kommunarka]] pod Moskwą, pochowany anonimowo.
 
Odznaczenia: [[Order Lenina]] i [[Order Czerwonego Sztandaru]].
 
== Przypisy ==
{{Przypisy}}
 
== Zobacz też ==
* [[Proces pokazowy]]
* [[Gułag]]
 
== Przypisy ==
{{Przypisy}}
 
== Bibliografia, linki ==
* Bolszaja Sowietskaja Encykłopedia t. 13 Moskwa 1973.
* [[Adam Bosiacki]] "Utopia„Utopia – władza – prawo. Doktryna i koncepcje prawne "bolszewickiej"„bolszewickiej” Rosji 1917-1921"1921”, Warszawa 1999.
* [http://www.sakharov-center.ru/asfcd/martirolog/?t=page&id=8039 ''Крыленко Николай Васильевич'']
* [http://www.hrono.ru/biograf/bio_k/krylenko_nv.php ''Николай Васильевич Крыленко'' na portalu hrono.ru]
 
[[Plik:Glavkoverkh krylenko.jpg|184pxthumb|left|thumb184px|Nikołaj Krylenko jako głównodowodzący 1917]]
{{Kontrola autorytatywna}}