Parafia Najświętszego Zbawiciela we Włocławku: Różnice pomiędzy wersjami

Dod. inf. (Monografia z 2008 r.), dod. zmiana poziomu nagłówków, dr. red.
(Dod. inf. o planie zdjęciowym (DDWloclawek))
(Dod. inf. (Monografia z 2008 r.), dod. zmiana poziomu nagłówków, dr. red.)
'''Parafia Najświętszego Zbawiciela we Włocławku''' – [[Kościół łaciński|rzymskokatolicka]] [[parafia]] we [[Włocławek|Włocławku]], należąca do [[diecezja włocławska|diecezji włocławskiej]] i [[dekanat włocławski I|dekanatu włocławskiego I]]. Powołana [[20 kwietnia]] [[1958]] roku przez księdza biskupa [[Antoni Pawłowski (biskup)|Antoniego Pawłowskiego]]. Obsługiwana przez księży diecezjalnych.
 
== Historia ==
=== Kaplica przy ul. Jagiellońskiej (1958-1988) ===
==== Powstanie parafii ====
Parafia Najświętszego Zbawiciela we Włocławku została wyodrębniona z terenów należących do [[Kościół św. Jana Chrzciciela we Włocławku|parafii św. Jana Chrzciciela]], dawnej [[Kościół farny|fary]] miejskiej. Po raz pierwszy pomysł założenia parafii na tym terenie pojawił się jeszcze w okresie [[Historia Polski (1918–1939)|dwudziestolecia międzywojennego]], ale nie podjęto żadnych kroków do jego realizacji.
 
Dekret erekcyjny parafii wytyczał jej granicę w obrębie wytyczonym przez ulic: środkiem ulic Reymonta, Marchlewskiego i [[Ulica Fryderyka Chopina we Włocławku|Alei Chopina]] oraz wzdłuż toru kolejowego. Był to teren mniejszy niż proponowany we wcześniejszych planach, które uwzględniały m.in. włączenie do parafii m.in. ulic Stodólnej, Piekarskiej, [[Ulica 3 Maja we Włocławku|3 Maja]] i [[Plac Wolności we Włocławku|Placu Wolności]]. Według dekretu, parafia znajdowała się pierwotnie w obrębie macierzyńskiej parafii św. Jana Chrzciciela, co mogło mieć na celu zapewnienie jej pomocy materialnej ze strony dawnej fary i złagodzenie konfliktu z jej proboszczem. Dokument zawierał aneks, w którym pojawiły się przeczące sobie informacje. Aneks wskazywał, że właściwe granice parafii mają zostać wytyczone w czerwcu 1958 roku, podczas gdy właściwy dokument oznajmiał, że zostaną one wytyczone po wybudowaniu właściwego kościoła. Doprowadziło to do konfliktu proboszcza Anzorge z biskupem Pawłowskim. W toku korespondencji, biskup dołączył do granic nowej parafii część terenów [[Parafia katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny we Włocławku|parafii Katedralnej]] w 1959 roku. Definitywnie wyłączenie parafia Świętego Zbawiciela z parafii św. Jana Chrzciciela nastąpiło w styczniu 1960 roku. Jednak zatwierdzenie jej granic miało miejsce dopiero w 1981 roku. Po odłączeniu od parafii macierzystej w 1960 roku, parafia Świętego Zbawiciela liczyła 3571 osób.
 
==== Budowa kaplicy i starania o budowę Kościoła parafialnego ====
[[Plik:Włocławek-plaque of church.JPG|mały|right|Tablica upamiętniająca pierwotną kaplicę przy ul. Jagiellońskiej]]
8 marca 1958 roku Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy wyraziło zgodę na budowę tymczasowej kaplicy dla parafii Świętego Zbawiciela we Włocławku. Nie uzyskano natomiast zgody na budowę świątyni w obrębie ww. działek przy ul. Jagiellońskiej 5, 7 i 9. Dla potrzeb świątyni zaadaptowano istniejący już budynek gospodarczy leżący przy ul. Jagiellońskiej 13, u zbiegu z ul. Chmielną. Leżał on na placu dzierżawionym przez p. Helenę Kuźnicką (1880-1970)<ref name=grobonet2>{{Cytuj stronę |url = http://grobonet.mzukid.pl/grobonet/start.php?id=detale&idg=241866&inni=1| tytuł = Helena Kuźnicka w: Włocławek. Cmentarze Komunalne| opublikowany = Miejski Zakład Usług Komunalnych i Dróg| data dostępu = 2019-04-14}}</ref>. Prace adaptacyjne trwały od marca do kwietnia, a wykonała je Spółdzielnia „Przyszłość”. Tymczasowa kaplica została poświęcona 20 kwietnia 1958 roku przez ks. Bolesława Kunkę, co było równoznaczne z erekcją parafii. Do czasu budowy właściwej świątyni, kuria uznała kaplicę za kościół parafialny Świętego Zbawiciela.
W listopadzie 1959 r. biskup Pawłowski ponownie skontaktował się z ministrem Jerzym Sztachelskim. Tym razem wystąpił o zgodę na przejęcie przez parafię działki Heleny Kuźnickiej przy ul. Jagiellońskiej 13, przy której stała już kaplica, oraz sąsiadującej z nią działki przy ul. Jagiellońskiej 15, należącej do Seweryna Urbańskiego (1905-1993)<ref name=grobonet4>{{Cytuj stronę |url = http://grobonet.mzukid.pl/grobonet/start.php?id=detale&idg=264866&inni=1| tytuł = Seweryn Urbański w: Włocławek. Cmentarze Komunalne| opublikowany = Miejski Zakład Usług Komunalnych i Dróg| data dostępu = 2019-04-15}}</ref>. Nie ma informacji, by minister odpowiedział na te pismo.
 
==== Rozbudowa kaplica, próba uzyskania pomieszczeń na cele administracyjne ====
W obliczu niepowodzenia planu nabycia działki na kościół parafialny, Kuria Diecezjalna postanowiła powiększyć obecnie istniejącą kaplicę. Kierownik Wydziału do Spraw Wyznań przy Prezydium WRN w Bydgoszczy, były kleryk Alfons<ref name=kasaty>{{Cytuj książkę | tytuł = Dziedzictwo Kulturowe po Skasowanych Klasztorach| url = https://www.kasaty.pl/wp-content/uploads/2015/09/Seria-tom_1.pdf|nazwisko r = Mazanowska| imię r = Izabela| rozdział = Likwidacja żeńskich domów zakonnych w diecezji chełmińskiej w latach 50. i 60. XX w.| tom = 1| tytuł tomu = Źródła i materiały do badań nad kasatami klasztorów z obszaru Pomorza Nadwiślańskiego i ziemi chełmińskiej (XIX i XX w.) |seria = Dziedzictwo Kulturowe po Skasowanych Klasztorach|wydawca = Wrocławskie Towarzystwo Miłośników Historii| miejsce = Wrocław| rok = 2015| strony = 195–213| isbn = 978-83-87843-34-2| issn = 2450-372X| data dostępu = 2019-04-15}}</ref><ref name=monitorpolski>{{Cytuj pismo |tytuł = Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 listopada 1955 r. Lista osób odznaczonych „Medalem 10-lecia Polski Ludowej”| url = https://www.prawo.pl/akty/m-p-1955-104-1411,16809856.html| czasopismo = [[Monitor Polski]]| oznaczenie = M.P.55.104.1411| data = 1955-11-11| wydawca = [[Józef Cyrankiewicz]]| miejsce = Warszawa| data dostępu = 2019-04-15}}</ref><ref>W monografii ks. Rulki występuje pod imieniem Alfred.</ref> Markun wyraził ustną zgodę na ten pomysł, z zastrzeżeniem, że kuria zobowiąże się rozebrać kaplicę w przypadku takowego żądania ze strony rządowej. Prezydium WRN w Bydgoszczy potwierdziło tę zgodę w pismach z 8 marca i 8 września 1958 r. 20 października zatwierdzono plan rozbudowy kaplicy w kierunku granicy posesji.
 
W kwietniu 1968 r. ks. Gruse przedstawił kurii diecezjalnej plany przebudowy kaplicy, która nadałaby bardziej zdobny charakter jej fasadzie. Zostały one odrzucone przez Diecezjalną Komisję Sztuki Kościelnej pod przewodnictwem biskupa Jana Zaręby. W opinii komisji tymczasowa kaplica nie potrzebowała tak zdobnej fasady.
 
==== Dalsze próby uzyskania zgody na budowę świątyni, próba pozyskania pomieszczeń na sale katechetyczne ====
W latach 70., biskup Zaręba oraz członkowie wspólnoty św. Zbawiciela podejmowali kolejne próby uzyskania zgody na budowę kościoła parafialnego. 30 stycznia 1971 r. bp Zaręba zwrócił się do premiera [[Piotr Jaroszewicz|Piotra Jaroszewicza]], w którym prosił o wywarcie wpływu na organy decyzyjne. Premier nie odpowiedział. 15 października 1972 r. wystosowano list do I Sekretarza PZPR [[Edward Gierek|Edwarda Gierka]], sygnowany przez 2350 parafian oraz proboszcza. Pismo nie dotarło do rąk własnych adresata, lecz zostało przekierowane do Urzędu do Spraw Wyznań, który to nie udzielił odpowiedzi. 10 lutego 1973 r. biskup Zaręba napisał do podsekretarza stanu [[Aleksander Skarżyński|Aleksandra Skarżyńskiego]], także bezskutecznie. 24 grudnia 1975 r. kuria ponowiła próbę uzyskania zgody na budowę świątyni, ale władze przeciągały załatwienie sprawy. 25 września 1976 r. parafianie wystosowali kolejny list do I Sekretarza Edwarda Gierka. W odpowiedzi władze poinformowały, że o zgodę na budowę Kościoła może wystąpić tylko kuria diecezjalna. Kolejne wnioski kurii z 18 października i 20 grudnia 1977 r. także nie zostały rozpatrzone.
 
W 1979 r. podjęto próbę uzyskania trzech działek prywatnych położonych przy ulicach Bukowej i Topolowej, z zamiarem budowy na nich świątyni parafialnej. Nie doszła ona do skutku z uwagi na brak zgody Architekta Wojewódzkiego. Argumentował to tym, że na wspomnianych działkach powinny powstać bloki mieszkalnej.
 
==== Próby uzyskania placu na budowę kościoła w okresie Karnawału Solidarności ====
Okres [[Karnawał Solidarności|Karnawału Solidarności]] był okazją do wzmożenia presji na władzę w celu uzyskania zgody na budowę kościoła. Na tym etapie planowano budowę nowego kościoła w miejscu istniejącej kaplicy przy ul. Jagiellońskiej 13.
 
29 września 1982 r. Wojewoda Różycki ustąpił ze stanowiska. Sprawę przejął wicewojewoda Tadeusz Gembicki. 11 listopada nawiązał kontakt z biskupem Zarębą, w którym wyjaśniał, że analizuje się możliwości budowę kościoła w Parku Łokietka. Wyjaśnił również, że wcześniej opór wynikał z planowanej w tym miejscu budowy nowego gmachu szkoły muzycznej. 21 grudnia 1982 r. doszło do spotkania wicewojewody Gembickiego z biskupem Zarębą. Ustalono wówczas, że parafia otrzyma plac w Parku Łokietka w zamian za plac przy ul. Jagiellońskiej 13/15. 29 grudnia 1982 r. wydano w tej sprawie oficjalną decyzję. Na początku kolejnego roku rozpoczęto budowę obecnie istniejącego kościoła parafii Najświętszego Zbawiciela we Włocławku.
 
==== Ostatnie lata funkcjonowania kaplicy i jej dalsze losy ====
W 1988 r. nabożeństwa zostały przeniesione do nowego kościoła w Parku Łokietka. Kaplicę wydzierżawiono wówczas firmie „Pascha” na składnicę trumien. Z czasem uległa ona zniszczeniu i 29 czerwca 1994 roku sprzedano ją spółdzielni mieszkaniowej „Ursus”. W listopadzie kolejnego roku kaplicę zburzono. Dziś w jej miejscu stoi blok mieszkalny. 15 marca 1999 r. parafia sprzedała spółdzielni „Ursus” placówkę przy ul. Chopina 14A o powierzchni 606 m², na której istniał parterowy dom mieszkalny. Pieniądze uzyskane ze sprzedaży przeznaczono na wykonanie ściany ołtarzowej w nowym Kościele.
 
W 2008 roku w ramach przygotowań do obchodu 50-lecia istnienia parafii, odsłonięto na ścianie bloku tablicę upamiętniającą kaplicę istniejącą w tym miejscu.
 
==== Życie parafii w kaplicy przy ul. Jagiellońskiej ====
W 1960 r. parafia liczyła sobie 3571 osób. Do połowy lat 70. liczba parafian rosła, sięgając ponad 9 tysięcy osób. 15 sierpnia 1981 r. biskup Zaręba poszerzył granice parafii o tereny należące wcześniej do parafii św. Stanisława i zatwierdził tym samym granice parafii Św. Zbawiciela. Liczba parafian przekroczyła wówczas liczbę 10 tysięcy. W pierwszych latach funkcjonowania kaplicy na mszę niedzielną uczestniczyła ponad połowa parafian. W drugiej połowie lat 70. liczba ta spadła do poniżej 30%, z uwagi na zwiększającą się liczbę ludności w stosunku do zbyt małej powierzchni kaplicy. Od 1978 r. funkcjonowała Parafialna Rada Duszpasterska. W latach 1958–1953 pracę administratora parafii wspomagał jeden wikariusz. W styczniu 1963 r. przydzielono drugiego wikariusza.
 
W czasie funkcjonowania parafii w kaplicy przy ul. Jagiellońskiej, jednym z jej wikariuszy był ks. [[Zdzisław Pawlak (duchowny)|Zdzisław Pawlak]] (od 1 września 1973 do 15 czerwca 1976). W tym okresie parafia odnotowała trzy powołania kapłańskie, przy czym dwóch z nich uczestniczyło w życiu parafii św. Zbawiciela, będąc jednocześnie członkami innych parafii. Wspólnota św. Zbawiciela wydała w tym czasie także jednego zakonnika i dwie siostry zakonne.
 
==== Wystrój i wyposażenie kaplicy przy ul. Jagiellońskiej ====
Kaplica liczyła sobie wymiary 7,2:17,6 m. W połowie zbudowano ją z jedne cegły, przez co zimą pojawiał się wewnątrz szron na ścianach. Strop nad prezbiterium był płaski, a nad nową – półkolisty. Ściana z dykty przedzieliła niewielką zakrystię od prezbiterium. W 1966 r. ks. Prorok wybudował nową, murowaną zakrystię o wymiarach 3:5 m, wg projektu Lucjana Jezierskiego. Do zakrystii przylegał przedsionek będący równocześnie bocznym wejściem kaplicy. Budynek świątyni wieńczyła nieduża, metalowa wieża, zbudowana w 1960 roku staraniem ks. proboszcza Józefa Proroka. W jej wnętrzu znajdowała się sygnatura. Nieduże wymiary kaplicy uniemożliwiły pomieszczenie wszystkich wiernych, w efekcie czego odprawiano to stosunkowo więcej mszy świętych niż w innych parafiach.
 
Przez cały okres działania kaplicy, parafia nie dysponowała plebanią. Księża mieszkali w specjalnie ku temu najmowanych pomieszczeniach. Ks. Stanisław Anzorge wynajmował od p. Mińko ze Skulska pokój przy ul. Jagiellońskiej 14, gdzie początkowo mieszkał administrator parafii. W 1960 r. kuria przydzieliła administratorowi parafii ks. Józefowi Prorokowi mieszkanie przy ul. Seminaryjnej 7. Wikariusze mieszkali w wynajmowanych pomieszczeniach, z konieczności często zmieniając adres zamieszkania.
 
=== Kościół w Parku Łokietka (od 1988 roku) ===
==== Budowa Kościoła i gmachu administracyjno-mieszkalnego ====
29 grudnia 1982 r. uzyskano zgodę na budowę kościoła parafialnego przy wylocie ul. Jagiellońskiej, na terenie Parku Łokietka we Włocławku. Już kolejnego dnia inż. Ludwik Mackiewicz rozpoczął pracę nad projektem świątyni. 3 lutego przedstawił on swój projekt Diecezjalnej Komisji Sztuki pod przewodnictwem biskupa Jana Zaręby, która tego samego dnia go zaakceptowała. Wraz z Bogdanem Trębickim opracował następnie projekt konstrukcyjny i realizacyjny. 7 stycznia 1983 r. Wojewódzkie Biuro Planowania Przestrzennego potwierdziło decyzję o zezwoleniu na budowę kościoła. 17 stycznia 1983 działkę obejrzał bp Zaręba, dając jednocześnie ofiarę na rzecz budowy świątyni. W marcu 1983 r. proboszcz parafii ks. Feliks Gruse otrzymał od Głównego Architekta Województwa Włocławskiego Bogusława Stroszejna potwierdzenie warunków realizacji budowy kościoła parafialnego. Wniósł on niewielkie poprawki do przedstawionego wcześniej planu. 20 kwietnia 1983 r. zatwierdził projekt budowy. 8 czerwca Prezydent Włocławka [[Władysław Dolecki]] oddał Kurii Diecezjalnej teren w wieczyste użytkowanie za kwotę 1 105 500 złotych. Parafia dokonała wpłaty w dniu 13 czerwca 1983 r., ale w kolejnym roku zwróciła z wnioskiem o morzenie 75% kwoty. 10 lipca 1984 r. Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami przy Urzędzie Miejskim we Włocławku uchylił wpłatę w wysokości 874 125 zł.
 
W 1990 r. biskup Henryk Muszyński, na wniosek ks. Szygendy i po konsultacji z proboszczami parafii Świętego Jana Chrzciciela i Najświętszego Serca Jezusowego, poszerzył granice parafii, kosztem dwóch wspomnianych.
 
==== Wystrój i wyposażenie kościoła parafialnego ====
===== Architektura kościoła =====
Kościół Najświętszego Zbawiciela we Włocławku wzniesiono na rzucie koła o średnich 40 metrów. Zbudowano go z żelbetu, betonu, czerwonej cegły, pustaków ceramicznych i materiałów uzupełniających. Gmach zajmuje powierzchnię 1564 m². Reprezentuje styl nowoczesny. Okrągły obwód z występami upodabnia go do otwierających się płatów kwiatu. Indywidualny styl budynku nadaje mu osiem strzelistych, betonowych sterczyn na jego szczycie. Tworzą one układ ram zwieńczonych łukowatymi daszkami. Konstrukcja tworzy tym samym jedenastokrotne powtórzenie litery M, a jej wygląd kojarzy się z koroną. Pod sterczynami umieszczono trzy dzwony, odlane w ludwisarni braci Kruszewskich w Węgrowie. Noszą one nazwy: Jan Paweł (waga 800 kg), Stefan (540 kg) i Jerzy (160 kg). Ostatni ufundowali Klemens i Pelagia Sobocińscy, choć napisano na nim, że ufundowali go parafianie. Nawiązuję one d postaci wielkich Polaków, które posiadają też swoje płaskorzeźby wewnątrz świątyni i których związek z Włocławkiem opisano poniżej. Dźwięk, który się z nich wydobywa układa się w akord molowy g-b-d. Poświęcił je biskup Bronisław Dembowski 25 czerwca 1995 r., a rozbrzmiały po raz pierwszy 24 sierpnia tamtego roku. Umiejscowienie dzwonów powoduje przenoszenie się ich drgań na konstrukcję Kościoła, przez co w przyszłości należy zbudować dla nich osobną dzwonnicę.
 
===== Wnętrze kościoła =====
[[Plik:Włocławek-Monument of Good Shepherd.JPG|mały|right|Pomnik Dobrego Pasterza – Jana Pawła II przy wejściu do kancelarii]]
 
W 1996 r. w pomieszczeniu piwnicznym na tyłach kościoła urządzono kaplicę przedpogrzebową, obsługiwaną przez przedsiębiorstwo „Memento Mori”. Poświęcono ją 25 sierpnia 1996 r. Część jej wnętrza pochodzi z dawnej kaplicy przy ul. Jagiellońskiej. Są to krzyż ze ściany ołtarzowej, witraże, balustrady, drzwi i ławki.
 
===== Otoczenie kościoła =====
[[Plik:Włocławek-Cavern of Mother of God, Queen of Peace.jpg|mały|right|Grota Matki Bożej Królowej Pokoju]]
[[Plik:Włocławek-coronavirus plague cross on the Saintest Savior Church (2).jpg|mały|right|Karawaka z 2020 roku]]
19 kwietnia 2020 r. na ścianie Kościoła powieszono [[Karawaka|karawakę]] strzegącą przed [[Pandemia COVID-19 w Polsce|pandemią koronawirusa]], wykonaną przez Antoniego Bisagę<ref name=zbawicielkarawaka>{{Cytuj stronę |url = http://www.zbawiciel.wloclawek.pl/wydarzenia/429-odpust-z-krzyzem-pandemicznym| tytuł = Odpust z krzyżem pandemicznym|data = 2020-04-19| opublikowany = [[Parafia Najświętszego Zbawiciela we Włocławku]]| język = pl| data dostępu = 2020-03-09}}</ref>. 14 września 2020 r. w [[Szpital Grudziądz|szpitalu w Grudziądzu]] zmarła z powodu [[COVID-19]] pierwsza parafianka Najświętszego Zbawiciela. 87-latka została zakażona w ognisku koronawirusa na oddziale wewnętrznym Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. Błogosławionego Jerzego Popiełuszki we Włocławku<ref name=zmarłcovid>{{Cytuj stronę | url = https://ddwloclawek.pl/pl/781_koronawirus/40637_w-szpitalu-w-grudziadzu-zmarla-kobieta-z-koronawirusem-przewieziona-z-wloclawka-.html| tytuł = W szpitalu w Grudziądzu zmarła kobieta z koronawirusem przewieziona z Włocławka| nazwisko = Sobczak| imię = Grażyna| data = 2020-00-14| opublikowany = DDWloclawek.pl| język = pl| data dostępu = 2020-09-27}}</ref><ref name=zmarłcovidnekrolog>{{Cytuj stronę | url = https://ddwloclawek.pl/pl/697_nekrologi/2682_zdzislawa-koprowska.html| tytuł = ŚP Zdzisława Koprowska| data = 2020-00-14| opublikowany = DDWloclawek.pl| język = pl| data dostępu = 2020-09-27}}</ref>.
 
====== Pomnik Armii Krajowej ======
{{osobny artykuł|Pomnik Armii Krajowej we Włocławku}}
Tuż przy parkingu Kościoła, na skraju Parku Łokietka ustanowiono Pomnik Armii Krajowej. Jego powstanie wiąże się z omówioną wyżej działalnością Kościoła jako parafii garnizonowej. Jego poświęcenie odbyło się 3 maja 2000 roku. Dokonał go biskup [[Bronisław Dembowski]].
 
== Życie parafii ==
=== Życie religijne ===
Począwszy od ostatniego rozszerzenia granic parafii w 1990 roku, liczba parafian maleje. Ma to związek ze zmniejszaniem się populacji Włocławka oraz zanikaniem modelu [[Rodzina wielodzietna|rodziny wielodzietnej]]. W 2008 r. dwie trzecie parafian stanowili emeryci i renciści. Według badań [[Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego|Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego]] z 2014 roku, tylko 19% parafian uczęszcza regularnie w niedzielnych mszach świętych, co stanowi równowartość ówczesnej średniej Włocławka. Jednocześnie poinformowano, że w ciągu sześciu lat liczba osób przystępujących do Komunii Świętej wzrosła z 57 do 72 procent<ref name=statystyki2014>{{Cytuj stronę | url = https://ddwloclawek.pl/pl/11_wiadomosci/14029_coraz-mniej-wloclawian-chodzi-do-kosciola-dane-z-parafii.html| tytuł = Coraz mniej włocławian chodzi do kościoła. Dane z parafii| nazwisko = Sobczak| imię = Grażyna| data = 2014-10-04| opublikowany = DDWloclawek.pl| język = pl| data dostępu = 2020-11-22}}</ref>. W 2017 roku liczba ta spadła do 68%, ale nadal pozostawała najwyższą na terenie Włocławka<ref name=statystyki2017>{{Cytuj stronę | url = https://ddwloclawek.pl/pl/11_wiadomosci/27825_ilu-mieszkancow-wloclawka-chodzi-w-niedziele-do-kosciola-mamy-najnowsze-dane.html| tytuł = Ilu mieszkańców Włocławka chodzi w niedzielę do kościoła? Mamy najnowsze dane| nazwisko = Sobczak| imię = Grażyna| data = 2018-01-16| opublikowany = DDWloclawek.pl| język = pl| data dostępu = 2020-11-22}}</ref>.
 
29 maja 2020 r. biskup [[Wiesław Mering]] podjął decyzję, że z dniem 1 lipca ks. Szygenda odchodzi na emeryturę. Jego następcą na stanowisku proboszcza parafii Najświętszego Zbawiciela został ks. Sławomir Świerad Pettke, były generał zakonu [[Bracia pocieszyciele|braci Pocieszycieli]], którzy prowadzą [[Parafia Matki Bożej Fatimskiej we Włocławku|Parafię pw. Matki Bożej Fatimskiej we Włocławku]]<ref name=emerytura>{{Cytuj stronę | url = https://ddwloclawek.pl/pl/11_wiadomosci/39190_wazne-zmiany-w-duzych-wloclawskich-parafiach-biskup-mering-podjal-decyzje-o-zmianie-proboszczow.html| tytuł = Ważne zmiany w dużych włocławskich parafiach. Biskup Mering podjął decyzję o zmianie proboszczów| nazwisko = Sobczak| imię = Grażyna| data = 2020-05-29| opublikowany = DDWloclawek.pl| język = pl| data dostępu = 2020-05-29}}</ref>. Ks. Pettke był dotychczas proboszczem [[Parafia św. Michała Archanioła w Russocicach|parafii św. Michała Archanioła w Russocicach]]<ref name=pettke>{{Cytuj stronę | url = https://www.diecezja.wloclawek.pl/pl,ksiadz,slawomir_swierad_pettke,602.html#tresc_strony| tytuł = ks. kan. mgr lic. Sławomir Świerad Pettke| opublikowany = Diecezja włocławska| język = pl| data dostępu = 2020-05-29}}</ref>.
 
=== Życie kulturalne ===
Z parafią współpracowało wielu uznanych artystów. Swoje prace rzeźbiarskie i malarskie prezentowali tu m.in. [[Stanisław Zagajewski]], ks. Tadeusz Furdyna, [[Jerzy Puciata]], ks. Tadeusz Furdyna czy Antoni Bisaga – tendwaj ostatni jest związanyzwiązani z parafią. Najwięcej wystaw miało miejsce w latach 1989-91, kiedy to nieozdobione jeszcze ściany Kościoła stanowiły dobre tło do prezentowania dzieł sztuki, przy okazji je ozdabiając.
 
Kościół organizował teżorganizuje przedstawienia, wystawy i wykłady o tematyce historycznej i edukacyjnej. Ubogacają one m.in. coroczne rekolekcje adwentowe i wielkopostne, uroczystości religijne i patriotyczne. WSpośród ramachreferentów, wydarzeniaswoje poświęconemuwykłady pamięciprezentowali Janatu Pawłam.in. II[[Teresa wKukołowicz]] dni [[Grzegorz Górski]] (1989). 7Poezję październikarecytowali 2017tu rm.in. [[Maja Komorowska]] (1989), aktoraktorzy [[MichałTeatr Chorosińskiim. Wilama Horzycy w Toruniu|Teatru im. Wilama Horzycy w Toruniu]] recytował(2003) fragmentyi poezji[[Michał papieżaChorosiński]] (2017)<ref name=recytacja>{{Cytuj stronę | url = https://ddwloclawek.pl/pl/571_wydarzenia/26679_w-weekend-pekniesz-ze-smiechu-a-kabarety-to-tylko-jedna-z-wielu-propozycji.html| tytuł = W weekend pękniesz ze śmiechu. A kabarety to tylko jedna z wielu propozycji...| nazwisko = Seklecka| imię = Natalia| data = 2017-10-06| opublikowany = DDWloclawek.pl| język = pl| data dostępu = 2020-11-22}}</ref>. Spośród szkół, najbliższą współpracę w przygotowaniu oprawy słowno-muzycznej Kościół prowadzi ze Szkołą Podstawową nr 14. W latach 1988-89 w sali katechetycznej wyświetlano filmy o tematyce religijnej. Parafia posiada swoją kronikę, prowadzoną w latach 1966–1988 przez proboszcza ks. Feliksa Gruse, a od 1988 roku przez Annę i Gabrielę Sternowskie. Duszpasterstwo wojskowe parafii posiada swoją kroniką szczegółową, sporządzoną przez Zenona Kuźmę. W 1989 r. w parafialnym kiosku sprzedawano książki [[Wydawnictwo podziemne|drugiego obiegu]], które z racji upadku cenzury straciły na zainteresowaniu. W 1990 r. proboszcz Szygenda wznowił działanie biblioteki parafialnej, co także nie miało dużego odzewu wśród wiernych.
Z racji muzycznych zainteresowań proboszcza Zbigniewa Szygendy, parafia od lat organizuje koncerty organowe i występy chórów. Na przestrzeni lat w kościele wystąpiły m.in. chóry: [[Poznańskie Słowiki]] pod dyrekcją [[Stefan Stuligrosz|Stefana Stuligrosza]], Chór Uniwersytetu im. Kard. Stefana Wyszyńskiego, Chór Akademii Bydgoskiej, Chór „Cantate Deo”. Kościół często gości Włocławskie chóry „Canto” pod dyrekcją Mariana Szczepańskiego; „Lutnię” pod dyr. Witolda Świątka i Zbigniewa Wiśniewskiego. W kościele odbywały się też występy orkiestr, m.in.: Włocławskiej (dyr. Janusz Marcinkowski); Ochotniczej Straży Pożarnej z Lubrańca, Orkiestra Koncertowa Wojska Polskiego im. Stanisława Moniuszki z Warszawy. Z okazji [[Objawienie Pańskie|Święta Trzech Króli]] 2017 roku wystąpił tu [[Wiesław Bednarek]]<ref name=koncertbednarek>{{Cytuj stronę | url = https://ddwloclawek.pl/pl/571_wydarzenia/23646_przed-nami-dlugi-weekend-co-bedzie-sie-dzialo.html| tytuł = Przed nami długi weekend. Co będzie się działo?| nazwisko = Chylińska| imię = Natalia| data = 2017-01-05| opublikowany = DDWloclawek.pl| język = pl| data dostępu = 2020-11-22}}</ref>.
 
W 1988 r. ksiądz Henryk Muszyński, wówczas nowo powołany biskup pomocniczy, zaproponował stworzenie przy parafii Diecezjalnego Ośrodka Kształcenia Organistów. Powstało ono w kolejnym roku. Później przemianowano je na Diecezjalne Studium Organistowskie. Studium działało przy parafii Najświętszego Zbawiciela do 2014 roku, kiedy zostało przeniesione do Parafii Św. Stanisława we Włocławku.
 
Kościół organizował też przedstawienia o tematyce historycznej i edukacyjnej. Ubogacają one m.in. coroczne rekolekcje adwentowe i wielkopostne. W ramach wydarzenia poświęconemu pamięci Jana Pawła II w dn. 7 października 2017 r., aktor [[Michał Chorosiński]] recytował fragmenty poezji papieża<ref name=recytacja>{{Cytuj stronę | url = https://ddwloclawek.pl/pl/571_wydarzenia/26679_w-weekend-pekniesz-ze-smiechu-a-kabarety-to-tylko-jedna-z-wielu-propozycji.html| tytuł = W weekend pękniesz ze śmiechu. A kabarety to tylko jedna z wielu propozycji...| nazwisko = Seklecka| imię = Natalia| data = 2017-10-06| opublikowany = DDWloclawek.pl| język = pl| data dostępu = 2020-11-22}}</ref>. Parafia posiada swoją kronikę, prowadzoną w latach 1966–1988 przez proboszcza ks. Feliksa Gruse, a od 1988 roku przez Annę i Gabrielę Sternowskie. Duszpasterstwo wojskowe parafii posiada swoją kroniką szczegółową, sporządzoną przez Zenona Kuźmę. W 1989 r. w parafialnym kiosku sprzedawano książki [[Wydawnictwo podziemne|drugiego obiegu]], które z racji upadku cenzury straciły na zainteresowaniu. W 1990 r. proboszcz Szygenda wznowił działanie biblioteki parafialnej, co także nie miało dużego odzewu wśród wiernych.
 
Z okazji 50-lecia istnienia parafii w 2008 roku, ks. [[Kazimierz Rulka]] we współpracy z grupą parafian pod kierunkiem proboszcza ks. Zbigniewa Szygendy, opracował materiał, który posłużył do wydania książki ''Parafia Najświętszego Zbawiciela we Włocławku''. Rozdział pt. ''Działalność charytatywna'' napisała Elżbieta Straszewska, ''Opieka duszpasterska nad wojskiem i policją'' Krzysztof Optołowicz, a ''Muzyka w parafii'' ówczesny organista Zbigniew Wiśniewski. Publikację dedykowano wiernym skupionym wokół pierwotnej kaplicy przy ul. Jagiellońskiej. W jej przedmowie, ks. biskup Wiesław Mering podkreśla sprawnie zorganizowaną służbę liturgiczną, działanie szkolnych kół Caritas i świetlicy środowisko czy też koła Anonimowych Alkoholików, które zaobserwował podczas [[wizytacja|wizyty kanonicznej]] trzy lata wcześniej. Szczególnie wyróżnił działalność muzyczną w parafii, zwłaszcza organizację i pracę Diecezjalnego Studium Organistowskiego oraz zasługi parafii na polu duszpasterstwa wojska, policji i straży miejskiej.
1 lipca 2020 roku na terenie Kościoła nagrywano zdjęcia do filmu ''Gorzko, gorzko'' w reżyserii [[Tomasz Konecki|Tomasza Koneckiego]], z udziałem [[Rafał Zawierucha|Rafała Zawieruchy]] i [[Edyta Olszówka|Edyty Olszówki]]<ref name=planfilmowy>{{Cytuj stronę | url = https://ddwloclawek.pl/pl/14_kultura/39628_gwiazdy-na-planie-filmowym-we-wloclawku-mamy-zdjecia.html| tytuł = Gwiazdy na planie filmowym we Włocławku. Mamy zdjęcia!| nazwisko = Osiecki| imię = Michał| data = 2020-07-01| opublikowany = DDWloclawek.pl| język = pl| data dostępu = 2020-11-23}}</ref>.
 
=== ParafiaMuzyka garnizonowaw i policjiparafii ===
Z racji muzycznych zainteresowań proboszcza Zbigniewa Szygendy, parafia od lat organizuje koncerty organowe i występy chórów. Na przestrzeni lat w kościele wystąpiły m.in. chóry: [[Poznańskie Słowiki]] pod dyrekcją [[Stefan Stuligrosz|Stefana Stuligrosza]], Chór Uniwersytetu im. Kard. Stefana Wyszyńskiego, Chór Akademii Bydgoskiej, Chór „Cantate Deo”. Kościół często gości Włocławskie chóry „Canto” pod dyrekcją Mariana Szczepańskiego; „Lutnię” pod dyr. Witolda Świątka i Zbigniewa Wiśniewskiego. W kościele odbywały się też występy orkiestr, m.in.: Włocławskiej (dyr. Janusz Marcinkowski); Ochotniczej Straży Pożarnej z Lubrańca, Orkiestra Koncertowa Wojska Polskiego im. Stanisława Moniuszki z Warszawy. Z okazji [[Objawienie Pańskie|Święta Trzech Króli]] 2017 roku wystąpił tu [[Wiesław Bednarek]]<ref name=koncertbednarek>{{Cytuj stronę | url = https://ddwloclawek.pl/pl/571_wydarzenia/23646_przed-nami-dlugi-weekend-co-bedzie-sie-dzialo.html| tytuł = Przed nami długi weekend. Co będzie się działo?| nazwisko = Chylińska| imię = Natalia| data = 2017-01-05| opublikowany = DDWloclawek.pl| język = pl| data dostępu = 2020-11-22}}</ref>.
 
==== Diecezjalne Studium Organistowskie ====
W 1988 r. ksiądz Henryk Muszyński, wówczas nowo powołany biskup pomocniczy, zaproponował stworzenie przy parafii Diecezjalnego Ośrodka Kształcenia Organistów. Powstało ono w kolejnym roku. Później przemianowano je na Diecezjalne Studium Organistowskie. Studium działało przy parafii Najświętszego Zbawiciela do 2014 roku, kiedy zostało przeniesione do Parafii Św. Stanisława we Włocławku.
 
== Parafia garnizonowa i policji ==
[[Plik:Włocławek-Dąb Pamięci Perkowskiego.JPG|mały|right|Jeden z dębów pamięci poświęconych polskim oficerom poległym w Katyniu – ten ku pamięci [[Eugeniusz Perkowski|Eugeniusza Perkowskiego]]]]
W latach 1992–2002 Kościół był siedzibą parafii garnizonowej. Wcześniej duszpasterstwo wojskowe było sprawowane przez księży [[Orioniści|orionistów]] z parafii Najświętszego Serca Jezusowego, którzy zrezygnowali z tej posługi w 1992 roku. W duszpasterstwo wojskowych angażował się także ks. [[Teodor Lenkiewicz]] z [[Parafia Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski we Włocławku|parafii Najświętszej Maryi Panny]] na [[Zawiśle (Włocławek)|Zawiślu]]. W praktyce, już w czasach PRL-u Parafia Najświętszego Zbawiciela sprawowała opiekę m.in. nad weteranami 14 Pułku Piechoty im. Ziemi Kujawskiej okresu [[I wojna światowa|I wojny światowej]], wojny polsko-bolszewickiej i [[II wojna światowa|II wojny światowej]]. Z parafią związali się także weterani Armii Krajowej. Z uwagi na pełnioną funkcję, ks. proboszcz Szygenda został mianowany kolejno kapitanem rezerwy (1993), majorem (1999) i podpułkownikiem (2002).
Weteranom włocławskim poświęcono zbudowany w 2000 roku Pomnik Armii Krajowej, umiejscowiony w Parku Łokietka w bliskim sąsiedztwie kościoła, a także Ołtarz Matki Boskiej Hetmanki Żołnierza Polskiego i liczne tablice pamiątkowe wewnątrz Kościoła, opisane w rozdziale ''Wnętrze kościoła''.
 
=== Kaplica w Domu Pomocy Społecznej ===
[[Plik:387)A dom 1922-1925 Włoclawek, ul. Nowomiejka 19 maisto Włocławek HWsnajper.JPG|mały|Dom Pomocy Społecznej przy ul. Nowomiejskiej 19]]
Po poszerzeniu granic parafii w 1981 r., na jej terenie znalazła się kaplica pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Domu Opieki Społecznej przy ul. Nowomiejskiej 19. Parafia św. Zbawiciela odprawia tu jedną mszę niedzielną oraz msze świąteczne i w pierwszy piątek każdego miesiąca. Do 2000 r. odprawiał ją współpracujący z parafią ks. Witold Bura, także wygłaszający homilie dla dzieci w kaplicy przy ul. Jagiellońskiej. W latach 2005–2006 odprawiał ją ks. Radosław Cyrułowski, a od 2007 r. rezydent parafii ks. Tadeusz Pakulski. W 1987 r. dokonano gruntownego remontu kaplicy w DSO. Wstawiono w niej tabernakulum, stacje drogi krzyżowej i nowe ławki. W grudniu 1999 r. wzniesiono w niej nowy ołtarz kamienny, poświęcony 2 grudnia 2000 r. przez biskupa [[Stanisław Gębicki|Stanisława Gębickiego]], a także wstawiono witraże autorstwa Marka Poczwardowskiego.
 
== Proboszczowie ==
* 1958–1959 – ks. Stanisław Anzorge (1909-1967)
* ks. Serafin Opałka – wystawiony na administratora parafii w czerwcu 1959 roku, nie uzyskał zatwierdzenia władz państwowych.
* od 2020 – ks. Sławomir Świerad Pettke<ref name=emerytura />.
 
== Galeria ==
<gallery>
Plik:Włocławek-Church of the Saintest Savior (2).jpg|Bryła kościoła
</gallery>
 
== Uwagi ==
{{Uwagi}}
 
== Przypisy ==
{{Przypisy}}
 
== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Rulka| imię = ks. Kazimierz| autor link = Kazimierz Rulka| tytuł = Parafia Najświętszego Zbawiciela we Włocławku| wydawca = Włocławskie Wydawnictwo Diecezjalne| miejsce = Włocławek| rok = 2008 |isbn = 978-83-89865-36-6}}
 
== Linki zewnętrzne ==
* [http://diecezja.samba.com.pl/pl,parafia,najswietszego_zbawiciela,3,1.html#tresc_strony Informacje o parafii na stronie diecezji]