Józef Szujski: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 67 bajtów ,  1 miesiąc temu
struktura
(red.)
(struktura)
 
'''Józef (Jerzy Karol) Szujski''' (ur. 16 czerwca 1835 w [[Tarnów|Tarnowie]], zm. 7 lutego 1883 w [[Kraków|Krakowie]]) – polski historyk, jeden z krakowskich [[Stańczycy|stańczyków]], publicysta, poeta, prozaik. Współzałożyciel [[Przegląd Polski|„Przeglądu Polskiego”]]. Pierwszy sekretarz generalny [[Polska Akademia Umiejętności|Akademii Umiejętności w Krakowie]].
 
== Życiorys ==
Pochodził z niezamożnej, starej szlachty z kniaziowskim tytułem. Był nieślubnym dzieckiem Karoliny Szujskiej. Jego ojcem był [[Edward Langie]], powstaniec i konspirator, który jesienią 1834 ukrywał się w majątku Szujskich<ref>A. Wierzbicki, ''Poczet historyków polskich. Historiografia polska doby podzaborowej'', Poznań 2014, s. 103.</ref>. Józef, wychowywany przez matkę, część swego dzieciństwa spędził w [[Zbyszyce|Zbyszycach]] nad Dunajcem – majątku swego wuja Piotra. W 1846 przeniósł się wraz z matką do [[Tarnów|Tarnowa]], gdzie rozpoczął naukę w [[I Liceum Ogólnokształcące im. Kazimierza Brodzińskiego w Tarnowie|gimnazjum]], – przygotowywał się do pracy w austriackiej administracji. Po sześciu latach nauki przeniósł się do [[I Liceum Ogólnokształcące im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie|gimnazjum św. Anny]] w Krakowie. Po zdaniu egzaminów maturalnych, zapisał się na Wydział [[Filozofia|Filozoficzny]] [[Uniwersytet Jagielloński|Uniwersytetu Jagiellońskiego]], jednak po pierwszym semestrze (prawdopodobnie pod presją matki) przeniósł się na Wydział Prawniczy.
 
Zmarł nie skończywszy 48 lat. Został pochowany na [[Cmentarz Rakowicki|Cmentarzu Rakowickim]] w Krakowie, w grobowcu rodzinnym, w kwaterze 47<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Grodziska-Ożóg| imię = Karolina| autor link = Karolina Grodziska| tytuł = Cmentarz Rakowicki w Krakowie (1803–1939)| wydanie = II| wydawca = Wydawnictwo Literackie| miejsce = Kraków| rok = 1987| strony = 143| isbn = 83-08-01428-3}}</ref>.
 
== Upamiętnienie ==
PrzyjacielŚzujski był przyjacielem [[Jan Matejko|Jana Matejki]], uwiecznionyktóry przezuwiecznił niegogo na obrazie ''[[Hołd pruski (obraz Jana Matejki)|Hołd Pruski]]'' jako wychowawcawychowawcę królewicza [[Zygmunt II August|Zygmunta Augusta]]. Jego1 imięczerwca nosi1886 obecniew Tarnowie, przed budynkiem gimnazjum, gdzie uczył się, odsłonięto jego pomnik<ref>{{Cytuj |tytuł = Pomnik Józefa Szujskiego |data dostępu = 2018-03-01 |opublikowany = mmtarnow.com |url = http://www.mmtarnow.com/2012/06/pomnik-jozefa-szujskiego.html}}</ref>. Imię Szujskiego nosi sala nr 56 w [[Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego|Collegium Novum]] UJ, w którejgdzie 6 listopada 1939 [[Niemcy]], podczas akcji określanej w polskiej literaturze historycznej jako [[Sonderaktion Krakau]], aresztowali profesorów [[Uniwersytet Jagielloński|UJUniwersytetu]] i [[Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie|AGHAkademii Górniczej]] przybyłych na inaugurację nowego roku akademickiego. 1 czerwca 1886 w Tarnowie, przed budynkiem gimnazjum, gdzie uczył się, odsłonięto jego pomnik<ref>{{Cytuj |tytuł = Pomnik Józefa Szujskiego |data dostępu = 2018-03-01 |opublikowany = mmtarnow.com |url = http://www.mmtarnow.com/2012/06/pomnik-jozefa-szujskiego.html}}</ref>.
 
== Niektóre publikacje ==
* ''[[Pan Rożnowa]]: powieść poetycka''
* [http://www.pbc.rzeszow.pl/dlibra/docmetadata?id=13559 ''Zborowscy. Tragedya w pięciu aktach z prologiem i epilogiem''] (1869, wyd. [[Karol Wild]])
* przekład ''[[Ryszard III (sztuka)|Ryszarda III]]'' [[William Shakespeare|Williama Szekspira]] (1866)<ref>''Życie i śmierć Ryszarda III'' Szekspira w przekładzie Józefa Szujskiego oraz omówienie jego sylwetki i dorobku przekładowego dostępne są w cyfrowym repozytorium ''[http://polskiszekspir.uw.edu.pl/jozef-szujski-tlumacz Polski Szekspir UW]''. </ref>
 
== Wystawione na deskach teatru ==
* [[Dwór królewicza Władysława]] – Komedia historyczna w 3 aktach jako część pierwsza trylogii ''Jerzy Ossoliński. Trylogia 1616–1650'' (1876)
 
== Przypisy ==
{{Przypisy}}
23 072

edycje