Republika Dalekiego Wschodu: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 16 bajtów ,  4 miesiące temu
m
zamieniam magiczny ISBN na szablon
(→‎1921-1922: ilustracja)
m (zamieniam magiczny ISBN na szablon)
W końcu stycznia 1920 r. bolszewicy przejęli kontrolę nad Irkuckiem<ref>Smele J.D., ''Civil war in Siberia...''​, s. 657-658.</ref>. W pierwszych dniach lutego ocalałe oddziały białej [[Armia Rosyjska (1919)|Armii Rosyjskiej]] adm. [[Aleksandr Kołczak|Aleksandra Kołczaka]] podjęły ostatnią próbę odzyskania miasta, lecz odstąpiły na wieść o [[Rozstrzelanie|rozstrzelaniu]] Kołczaka<ref>J. D. Smele, ''Civil war...'', s. 661-662 i 665.</ref> i wycofały się na tereny [[Zabajkale|Zabajkala]] pozostające pod kontrolą sił atamana [[Grigorij Siemionow|Grigorija Siemionowa]]<ref name=":1">J. D. Smele, ''Civil war...'', s. 666-667.</ref>. 2 lutego 1920 r. Politbiuro partii bolszewickiej zakazało Armii Czerwonej kontynuowania działań ofensywnych na wschód od Irkucka. Żołnierze walczący na Syberii mieli być przerzucani na zachód, do walki z Siłami Zbrojnymi Południa Rosji oraz z Polską<ref name=":0">J. D. Smele, ''The "Russian"...'', s. 220-221.</ref>. Rada Komisarzy Ludowych nie chciała również otwartego konfliktu militarnego z [[Japonia|Japonią]] wobec zajmowania przez wojska japońskie części Zabajkala w ramach rozpoczętej w 1918 antysowieckiej [[Interwencja syberyjska|ekspedycji syberyjskiej]] wojsk [[Ententa|Ententy]]<ref name=":0" />. Powstanie buforowego państwa, oficjalnie zachowującego gospodarkę kapitalistyczną, pozwoliło również Rosji Radzieckiej wznowić handel z USA i innymi państwami kapitalistycznymi<ref name=":2" />.
 
6 kwietnia 1920 r. w [[Błagowieszczeńsk (obwód amurski)|Błagowieszczeńsku]] odbył się zjazd robotniczy, który proklamował powstanie Republiki Dalekiego Wschodu, powołał jej siły zbrojne (Ludową Armię Rewolucyjną) i koalicyjny rząd, współtworzony przez bolszewików, [[Mienszewicy|mienszewików]] i [[Partia Socjalistów-Rewolucjonistów|eserowców]]. W rzeczywistości jednak republika od początku była [[Państwo marionetkowe|państwem marionetkowym]], nadzorowanym przez Biuro Dalekowschodnie partii bolszewickiej<ref name=":0" />, a przebieg zjazdu kontrolował [[Iwan Smirnow]], przewodniczący partyjnego Biura Syberyjskiego<ref name=":3">Mawdsley E., ''Wojna domowa w Rosji 1917–1920'', M. Popławska (tłum.), Warszawa: Bellona, 2010, {{ISBN |978-83-11-11638-2}}, [[Online Computer Library Center|OCLC]] 750846354, s. 292-293.</ref>. Przewodniczący Biura Dalekowschodniego [[Aleksandr Krasnoszczokow]] został pierwszym (tymczasowym<ref name=":2">{{Cytuj |tytuł = Дальневосточная Республика |data dostępu = 2020-11-15 |opublikowany = www.hrono.ru |url = http://www.hrono.ru/organ/rossiya/dvr.html}}</ref>) premierem republiki<ref name=":0" />. Samo biuro powstało w marcu 1920 r. w celu sfinalizowania planów utworzenia państwa buforowego, gdyż idea jego powstania, popierana przez [[Włodzimierz Lenin|Lenina]], nie podobała się części lokalnych działaczy bolszewickich<ref name=":2" />. Lokalne lewicowe rządy działały przed kwietniem 1920 r. w [[Obwód amurski (Imperium Rosyjskie)|obwodzie amurskim]], do którego interwenci nie wkroczyli, we [[Władywostok|Władywostoku]] (tzw. ziemstwo<ref name=":3" />) i w [[Ułan Ude|Wierchnieudinsk]]<nowiki/>u<ref name=":2" />.
 
Również siły zbrojne republiki, w sile ok. 20 tys. żołnierzy, zostały sformowane z czerwonoarmistów z dawnego Frontu Wschodniego Armii Czerwonej, rozformowanego po zwycięstwie nad siłami Kołczaka. Pierwszym dowódcą Ludowej Armii Rewolucyjnej został [[Gienrich Eiche]], wcześniej dowódca czerwonej 5 Armii<ref name=":0" />. Armia republiki oficjalnie była uważana za część Armii Czerwonej<ref name=":2" />. Także polityka zagraniczna prowadzona przez republikę była stale podporządkowana rządowi Rosji Radzieckiej<ref name=":2" />.
=== 1921-1922 ===
[[Plik:1922. Хабаровск - ключ Приморья! Не быть ему в руках белобандитов!.jpg|mały|Plakat propagandowy czerwonych z okresu ostatnich walk o Chabarowsk (1922)]]
Następnie pomiędzy majem a sierpniem 1921 5 Armia Czerwona, oddziały komunistycznych partyzantów mongolskich oraz armia Republiki Dalekiego Wschodu, od czerwca tegoż roku pod dowództwem [[Wasilij Blücher|Wasilija Blüchera]]<ref name=":7">J. D. Smele, ''The "Russian"...'', s. 347.</ref>, rozbiła wojska barona [[Roman von Ungern-Sternberg|Romana von Ungern-Sternberga]] w [[Mongolia Zewnętrzna|Mongolii]]. On sam został wzięty do niewoli między 19 a 22 sierpnia 1921 r.<ref>J. D. Smele, ''The "Russian"...'', s. 222-223.</ref> Operacją kierował Iwan Smirnow<ref>{{Cytuj |tytuł = Смирнов Иван Никитич |data dostępu = 2020-11-17 |opublikowany = www.hrono.ru |url = http://www.hrono.ru/biograf/bio_s/smirnov_in.php}}</ref>. Działania na Zabajkalu były koordynowane przez Syberyjski Komitet Rewolucyjny kierowany przez Smirnowa. Ewakuacja wojsk japońskich z Zabajkala w październiku 1920 (pozostały jedynie we [[Władywostok]]u) oznaczała koniec zagranicznej interwencji militarnej w Rosji<ref name=":8">Mawdsley E., ''Wojna domowa w Rosji 1917–1920'', M. Popławska (tłum.), Warszawa: Bellona, 2010, {{ISBN |978-83-11-11638-2}}, [[Online Computer Library Center|OCLC]] 750846354, s. 294-295.</ref>. Po likwidacji zagrożenia ze strony Ungerna i jego ujęciu, Smirnow został 29 sierpnia 1921 roku odwołany z funkcji przewodniczącego Syberyjskiego Komitetu Rewolucyjnego i przewodniczącego Biura Syberyjskiego RKP(b).
 
W czasie, gdy walki z von Ungernem-Sternbergiem jeszcze trwały, 26 maja 1921 r., we Władywostoku doszło do przewrotu - lokalny lewicowy rząd koalicyjny, uznający zwierzchność Republiki Dalekiego Wschodu, został obalony przez byłych żołnierzy Siemionowa i [[Władimir Kappel|Kappela]]. Na czele białego rządu stanęli bracia [[Nikołaj Mierkułow|Nikołaj]] i [[Spiridon Mierkułow]]<ref>J. D. Smele, ''The "Russian"...'', s. 225-226.</ref>. W zaistniałej sytuacji na stanowisku szefa rządu Republiki Dalekowschodniej Krasnoszczokowa zastąpił [[Nikołaj Matwiejew]]<ref name=":2" />. Jesienią 1921 r. biali pod dowództwem gen. [[Wiktoryn Mołczanow|Wiktoryna Mołczanowa]] podjęli działania ofensywne ([[Marsz Chabarowski|marsz chabarowski]]). 22 grudnia 1921 r. czerwoni musieli opuścić Chabarowsk, biali zaś kontynuowali marsz na zachód wzdłuż Kolei Transsyberyjskiej, docierając w ostatecznym rozrachunku do stacji Wołoczajewka<ref name=":6" />. Tam ich oddziały [[Bitwa pod Wołoczajewką|zostały powstrzymane]] przez kontrofensywę dowodzoną przez Blüchera. 21 lutego 1922 r. Chabarowsk znalazł się ponownie w rękach czerwonych<ref name=":6" />.
== Bibliografia, linki ==
 
* Smele J.D., ''Civil war in Siberia. The anti-Bolshevik government of Admiral Kolchak 1918-1920'', Cambridge: Cambridge University Press, 1997, ​ISBN ​{{ISBN|978-0-521-57335-1​1}}​.
* Smele J. D., ''The „Russian” Civil Wars 1916-1926. Ten Years That Shook the World'', Hurst&Company, London 2015, ​ISBN ​{{ISBN|978-1-84904-721-0​0}}​.
 
* [http://www.hrono.ru/organ/rossiya/dvr.html ''Дальневосточная республика'' na portalu hrono.ru]
1 169 499

edycji