Cypr: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 113 bajtów ,  1 miesiąc temu
m
→‎Demografia: poprawa linków
m (Wycofano edycje użytkownika 86.111.117.146 (dyskusja). Autor przywróconej wersji to 2A00:F41:80EE:C3D1:0:64:5DF9:B001.)
Znacznik: Wycofanie zmian
m (→‎Demografia: poprawa linków)
 
[[Plik:Carnival in Limassol 2014 (12887788193).jpg|thumb|[[Limassol]], 2014]]
Stąd po greckiej stronie Cypru wiele osób mówiło raczej o dyktacie niż o planie pokojowym. Jego odrzucenie większość mediów i polityków przedstawiała jako patriotyczny obowiązek oraz wymóg rozsądku. Odrzucenie tzw. planu [[Kofi Annan|Annana]] przez Greków skutkowało faktycznym przystąpieniem do Unii Europejskiej 1 maja 2004 roku tylko greckiej części wyspy. Zgodnie z decyzją podjętą na szczycie w Kopenhadze w 2002 roku cały Cypr został włączony do Unii Europejskiej, jednakże na północnej części wyspy zawiesza się obowiązywanie prawa unijnego.
 
=== Kalendarium ===
 
=== Strefy czasowe ===
8 września 2016 TRCP ([[Cypr Północny]]) zadecydowało o podzieleniu Cypru na dwie strefy czasowe. Północna część wyspy, zamieszkiwana przez [[Turcy cypryjscy|Turków cypryjskich]], od 30 października miała pozostać przy czasie letnim, a południowa przejdzie na czas zimowy<ref>Wiadomości: Kuriozum na Cyprze. Jedno z najmniejszych państw Europy będzie miało dwie strefy czasowe[http://wiadomosci.dziennik.pl/swiat/artykuly/530611,cypr-podzielony-na-dwie-strefy-czasowe.html]</ref>. Jednak na skutek protestów mieszkańców obu stron wyspy, którzy często lub codziennie dojeżdżają do pracy na drugą stronę wyspy, że będzie to olbrzymia niedogodność i zamieszanie, władze Cypru Północnego ostatecznie zrezygnowały z tej zmiany i w obu częściach obowiązuje ten sam czas (GMT+2) - ze zmianami na czas letni (UTC+3) zgodnie z innymi krajami EU.
 
== Polityka ==
[[Plik:Aphrodites Rock.jpg|thumb|[[Skała Afrodyty]], w tym miejscu według legendy narodziła się z piany morskiej [[Afrodyta]]]]
[[Plik:Kykkos mnich.jpg|thumb|upright|Mnich z klasztoru [[Kykkos]] w górach [[Trodos]]]]
Rdzenni mieszkańcy Cypru to głównie Grecy (77% ogółu ludności w 2001 roku), na drugim miejscu są Turcy – 18%. Ludność grecka wyznaje chrześcijaństwo w obrządku prawosławnym, a turecka – islam. Na Cyprze z liczbą ludności 840 407 (bez Cypru Północnego) mieszka 667 398 Cypryjczyków, co stanowi 79,4% wszystkich mieszkańców. Mieszka tu także 170 383 imigrantów z innych państw co stanowi 20,3% populacji. Do największych grup imigrantów należą: [[Bułgarzy]] (ok. 70 000 osób)<ref>{{Cytuj stronę | url = http://web.archive.org/web/20160216173919/http://dnes.dir.bg/news/bozhidar-dimitrov-prebrojavaneto-diaspora-natzia-8363300 | tytuł = Димитров: По комунистически смятаме, че българите са само в България | opublikowany = dir.bg | język = bg | data dostępu = 2016-02-12}}</ref>, [[Grecy]] (29 321 osób), [[Brytyjczycy]] (24 046 osób), [[Rumuni]] (23 706 osób). Na Cyprze mieszka 2859 Polaków.
 
Przyrost naturalny w Republice Cypryjskiej zmniejszył się 9,1‰ (w 1995 roku) do poziomu 4,9‰ (w 2006 roku), w [[Cypr Północny|Republice Tureckiej Cypru Północnego]] wynosi około 10‰ i od 1995 roku nie ulegał większym zmianom. Średnia gęstość zaludnienia wynosi 76 osób na km², większość ludności zamieszkuje wybrzeża i nizinę Mesaoria. W miastach Republiki Cypryjskiej mieszka 67,4% ludności. Główne miasta to: [[Nikozja]], [[Limassol]], [[Larnaka]], [[Famagusta]]. Średnia długość życia wynosi 75 lat dla mężczyzn i 80 lat dla kobiet<ref>{{encyklopedia PWN|id = 4573948|tytuł=Cypr. Ludność|data dostępu=2011-04-16}}</ref>.
 
Brak jest ścisłych danych liczbowych o kolonizacji tureckiej w północnej części wyspy. Raport Rady Europy z 2003 roku przytacza szacunki Republiki Cypryjskiej, zgodnie z którymi w 2001 r. na obszarze Cypru Północnego mieszkało 87&nbsp;600 Turków cypryjskich oraz 115&nbsp;tys. tureckich osadników<ref>[http://web.archive.org/web/20121107182007/http://assembly.coe.int/Documents/WorkingDocs/doc03/edoc9799.htm Colonisation by Turkish settlers of the occupied part of Cyprus. Report: Appendix 5].</ref>. Podaje on także dane przytaczane przez stronę turecką i północnocypryjską – według Turcji miałoby to być 31&nbsp;tys. osadników, natomiast zdaniem Turków cypryjskich – między 50&nbsp;tys. a 100&nbsp;tys. osadników. Dodatkowo należy tu doliczyć ok. 30&nbsp;tys. żołnierzy armii tureckiej stacjonujących w bazach na terenie Cypru Północnego. Ponadto władze Republiki Cypryjskiej szacują, że w latach 1974–2000 Cypr Północny opuściło 55&nbsp;tys. Turków cypryjskich<ref>[http://web.archive.org/web/20121107182007/http://assembly.coe.int/Documents/WorkingDocs/doc03/edoc9799.htm Colonisation by Turkish settlers of the occupied part of Cyprus. Report: 2. Demographic structures of the Cypriot communities: variations since 1974].</ref>.
Władze [[Cypr Północny|Cypru Północnego]] prezentując wyniki spisu powszechnego z 2006 roku, nie wyróżniają osobno osadników tureckich, ani nie uwzględniają stosowanego w Republice Cypryjskiej kryterium<ref>Strona internetowa Civil Registry (odpowiednik archiwów USC w Polsce) and Migration Department Republiki Cypryjskiej, przedstawiająca zasady rejestracji obywateli Republiki Cypryjskiej [http://archive.is/20121216151853/www.moi.gov.cy/moi/citizenscharter/citizenscharter.nsf/dmlcitizenship_en/dmlcitizenship_en?opendocument tekst angielskojęzyczny].</ref> [[Ius sanguinis|prawa krwi]], czyli więzów rodzinnych z osobami cypryjskiego pochodzenia, z okresu sprzed 1960 roku. Zgodnie z tymi danymi 120&nbsp;007 mieszkańców Cypru Północnego (tj. 67,41% mieszkańców) posiadało obydwoje rodziców urodzonych na Cyprze oraz 12&nbsp;628 (7,09%) jednego rodzica urodzonego na Cyprze, natomiast 42&nbsp;572 mieszkańców Cypru Północnego (23,91%) posiada obydwoje rodziców urodzonych w Turcji. Ponadto według danych tego spisu 133&nbsp;937 mieszkańców Cypru Północnego (50,5%) miało wyłącznie obywatelstwo Cypru Północnego, 42&nbsp;795 mieszkańców (16,1%) miało, poza obywatelstwem Cypru Północnego, również inne obywatelstwo, w tym 33&nbsp;870 (12,8%) tureckie, natomiast 77&nbsp;731 mieszkańców (29,3%) miało wyłącznie tureckie obywatelstwo<ref>[http://nufussayimi.devplan.org/Census%202006.pdf TRNC General Population and Housing Unit Census 2006].</ref>.
 
W ocenie władz Republiki Cypru w dalszym ciągu trwa osiedlanie ludności tureckiej w północnej części wyspy – ma ją już zamieszkiwać od 150 tys. do 160 tys. tureckich osadników<ref name=ambasada>[http://www.cyprusembassy.net/home/index.php?module=page&cid=14 Informacja] o kolonizacji wyspy, zamieszczona na stronie ambasady Republiki Cypryjskiej w Waszyngtonie.</ref>. Przy czym, według tych samych źródeł, całkowicie zahamowana miałaby być emigracja [[Turcy cypryjscy|Turków cypryjskich]] – podawany obecna liczba 55&nbsp;tys. emigrantów jest taka sama jak podawana przez władze Cypru Północnego na 2000 r. Niemniej zgodnie z danymi przedstawionymi pod koniec 2011 r. przez ministra spraw zagranicznych Republiki Cypryjskiej osadników tych jest od 200 tys. do 300 tys.<ref>[http://www.washingtontimes.com/news/2011/dec/27/some-turkish-settlers-would-be-welcome-in-united-c/ Some Turkish settlers would be welcome in united Cyprus].</ref> Republika Cypryjska wskazuje ponadto, że jednym z celów tej kolonizacji jest osiągnięcie bezwzględnej dominacji demograficznej osadników tureckich, także liczonej w skali całej wyspy<ref name=ambasada />.
 
[[Plik:Latarnia pafos.jpg|thumb|Latarnia morska w Pafos]]
Pod koniec lat 90. XX w. Republika Cypryjska stała się jednym z najwygodniejszych „rajów podatkowych” dla europejskiego biznesu, który został tu zwabiony niskim [[podatek|podatkiem]] od zagranicznych spółek (tzw. ''[[Raj podatkowy|offshore]]''), wynoszącym wówczas zaledwie 4,25%. W przededniu wstąpienia Cypru do UE było tu zarejestrowanych ok. 16 tys. firm ''offshore'', z czego 1/3 należała do Rosjan. Interesy zawiązały tu prawie wszystkie spółki kontrolowane przez najbogatszych ludzi z [[Rosja|Rosji]] i innych krajów Europy Środkowej i Wschodniej, co skutkowało przepływem przez wyspę miliardów dolarów tamtejszych [[mafia|mafii]]. Dopiero przed samym wejściem do Unii Europejskiej Cypr zlikwidował preferencyjny podatek offshore, zastępując go standardowym podatkiem [[podatek dochodowy od osób prawnych|CIT]] (wynoszącym jednak tylko 10%), wprowadził też szereg przepisów przeciwdziałających „praniu brudnych pieniędzy”. Departament Stanu USA skreślił w tym czasie Cypr z listy krajów „podwyższonego ryzyka”.
 
Głównym uczestnikami obrotu finansowego na wyspie są biznesmeni rosyjscy. W 2002 r. tylko z [[Rosja|Rosji]] trafiło na Cypr 3,5 mld USD. W kierunku odwrotnym strumień ten jest jeszcze większy: w 2002 r. z Cypru napłynęło do Rosji inwestycji za 5,5 mld USD, a w 2003 r. – za ok. 10 mld USD. Cypr stał się w 2003 r. drugim (tuż po Niemczech, a przed USA) inwestorem zagranicznym w Rosji. Na wyspie zamieszkało lub pracuje blisko 50 tys. Rosjan, a ok. 100 tys. rosyjskich turystów przyjeżdża tu rocznie na wakacje. Wychodzą tu 3 rosyjskojęzyczne gazety, działa Cyprus Russian Business Association. W sklepach i lokalach gastronomicznych (o szyldach pisanych [[cyrylica|cyrylicą]]) dostępne są tradycyjne rosyjskie produkty i potrawy. Pewne ograniczenia w rozwoju turystyki z Rosji wystąpiły po przystąpieniu Republiki Cypryjskiej do UE i wprowadzeniu wiz dla Rosjan.
 
Bezrobocie na Cyprze w grudniu 2017 roku wynosiło 11,3%<ref>[http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&language=en&pcode=teilm020&tableSelection=1&plugin=1 Harmonised unemployment rate by sex] – Eurostat</ref>.