Jan Lityński: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 522 bajty ,  1 miesiąc temu
zm., WP:SK, dr. red.
(zm., WP:SK, dr. red.)
|podpis =
|data urodzenia = 18 stycznia 1946
|miejsce urodzenia = [[Warszawa]]
|data śmierci = 21 lutego 2021
|miejsce śmierci =
|zawód = polityk
|Alma Mater = [[Uniwersytet Warszawski]]
|stanowisko = poseł na [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej|Sejm]] X, I, II i III kadencji (1989–2001)
|partia = [[Ruch Obywatelski Akcja Demokratyczna|ROAD]] <small>(1990–1991)</small><br />[[Unia Demokratyczna|UD]] <small>(1991–1994)</small><br />[[Unia Wolności|UW]] <small>(1994–2005)</small><br />[[Partia Demokratyczna – demokraci.pl|PD]] <small>(2005–2012)</small>
|odznaczenia = {{order|OOP|KKG}} {{order|OOP|KKO}} {{order|PL-KWS}}
|commons = Category:Jan Lityński
|www =
}}
'''Jan Lityński''' (ur. [[18 stycznia]] [[1946]] w [[Warszawa|Warszawie]], zm. [[21 lutego]] [[2021]]<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.onet.pl/informacje/onetwiadomosci/nie-zyje-jan-litynski/10q9tp6,79cfc278|tytuł=Nie żyje Jan Lityński|opublikowany=onet.pl|data=21 lutego 2021|data dostępu=2021-02-21}}</ref>) – polski polityk, działacz opozycji w czasach [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|PRL]], poseł na [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej|Sejm]] [[Posłowie na Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej X kadencji|X]], [[Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej I kadencji (1991–1993)|I]], [[Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej II kadencji (1993–1997)|II]] i [[Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej III kadencji (1997–2001)|III]] kadencji, w latach 2010–2015 doradca prezydenta RP ds. kontaktów z partiami i środowiskami politycznymi.
 
== Życiorys ==
Urodził się w rodzinie polsko-żydowskiej, jako syn Ryszarda Lityńskiego i Reginy z domu Lorenc. Jako kilkuletnie dziecko podczas uroczystości [[Narodowe Święto Odrodzenia Polski|Narodowego Święta Odrodzenia Polski]] 22 lipca 1952 wręczał kwiaty [[Bolesław Bierut|Bolesławowi Bierutowi]]. Scenę tę zarejestrowała [[Polska Kronika Filmowa]]. W trakcie kampanii wyborczej w 1993 materiał ten w swoich stworzonych przez [[Jacek Kurski|Jacka Kurskiego]] spotach prezentowało [[Porozumienie Centrum]]<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.archiwum.wyborcza.pl/Archiwum/1,0,4849652,20070402RP-DGW_D,Niezalezny_prezes_Kaczynskich,.html|tytuł=Niezależny prezes Kaczyńskich|opublikowany=wyborcza.pl|data=2 kwietnia 2007|data dostępu=2015-08-05}}</ref>.
 
Był członkiem [[Walterowcy|Hufca Walterowskiego]]. Od 1966 do 1967 należał do [[Związek Młodzieży Socjalistycznej (1957–1976)|Związku Młodzieży Socjalistycznej]]. Do 1968 studiował na [[Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego|Wydziale Matematyki]] [[Uniwersytet Warszawski|Uniwersytetu Warszawskiego]]. W tym samym roku znalazł się wśród organizatorów i uczestników studenckich wystąpień w trakcie [[marzec 1968|wydarzeń marcowych]]. Został skazany za to na karę 2,5 roku pozbawienia wolności. Po przedterminowym zwolnieniu w 1969 pracował jako robotnik, następnie programista komputerowy.
 
W 1976 był współzałożycielem [[Biuletyn Informacyjny KSS „KOR”|Biuletynu Informacyjnego KSS „KOR”]], pierwszego pisma ukazującego się poza cenzurą. W tym czasie wielokrotnie zostawał aresztowany. W 1977 redagował „[[Robotnik (dwutygodnik KOR)|Robotnika]]”, niezależne pismo na rzecz zakładania wolnych związków zawodowych. Należał do [[Komitet Samoobrony Społecznej „KOR”|Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR”]], współpracował z [[Biuro Interwencyjne KSS „KOR”|Biurem Interwencyjnym KSS „KOR”]].
 
W 1980 objął funkcję doradcy władz [[Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”|„Solidarności”]]. W [[Stan wojenny w Polsce (1981–1983)|stanie wojennym]] został internowany do września 1982, następnie aresztowany. Od 1984 działał w podziemiu jako członek [[Regionalna Komisja Wykonawcza NSZZ „Solidarność” Region Mazowsze|Regionalnej Komisji Wykonawczej NSZZ „S” regionu Mazowsze]]. W 1989 uczestniczył w obradach [[Okrągły Stół (historia PolskiPolska)|Okrągłego Stołu]].
 
W latach 1989–2001 sprawował mandat posła na Sejm [[Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej X kadencji|X kadencji]] z ramienia [[Komitet Obywatelski „Solidarność”|Komitetu Obywatelskiego]] (w 1990 wstąpił do [[Ruch Obywatelski Akcja Demokratyczna|Ruchu Obywatelskiego Akcja Demokratyczna]]), [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej I kadencji (1991–1993)|I]] i [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej II kadencji (1993–1997)|II]] kadencji z listy [[Unia Demokratyczna|Unii Demokratycznej]] oraz [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej III kadencji (1997–2001)|III]] kadencji z listy [[Unia Wolności|Unii Wolności]]. W [[Wybory parlamentarne w Polsce w 2001 roku|2001]] bez powodzenia ubiegał się o reelekcję. W 2005 przystąpił do [[Partia Demokratyczna – demokraci.pl|Partii Demokratycznej – demokraci.pl]]. Bezskutecznie z listy PD kandydował do Sejmu w [[Wybory parlamentarne w Polsce w 2005 roku|wyborach parlamentarnych w 2005]] w [[Okręg wyborczy nr 19 do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej|okręgu warszawskim]] oraz z listy koalicji [[Lewica i Demokraci]] w przedterminowych [[Wybory parlamentarne w Polsce w 2007 roku|wyborach parlamentarnych w 2007]] w [[Okręg wyborczy nr 2 do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej|okręgu wałbrzyskim]].
 
Był członkiem komitetu poparcia [[Bronisław Komorowski|Bronisława Komorowskiego]] przed przedterminowymi [[Wybory prezydenckie w Polsce w 2010 roku|wyborami prezydenckimi 2010]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://archive.is/tnlwV|tytuł=Komitet poparcia Bronisława Komorowskiego|data=16 maja 2010|opublikowany=[[onet.pl]]|data dostępu=2015-08-05}}</ref>. 12 października 2010 został doradcą prezydenta Bronisława Komorowskiego ds. kontaktów z partiami i środowiskami politycznymi. Pełnił tę funkcję do 5 sierpnia 2015<ref>{{Cytuj stronę | url = https://archive.is/8B62q | tytuł = Prezydent odwołał ministrów w KPRP i doradców | opublikowany = prezydent.pl | data=5 sierpnia 2015 | data dostępu = 2015-08-05}}</ref>. W 2012 wystąpił z PD.
 
Autor publikacji w prasie polskiej i zagranicznej, m.in. w „[[Krytyka (kwartalnik)|Krytyce]]”, „Pulsie”, „[[Tygodnik Mazowsze|Tygodniku Mazowsze]]”, „Res Publice” i innych pisma drugiego obiegu, „[[Gazeta Wyborcza|Gazecie Wyborczej]]”, „[[Rzeczpospolita (gazeta)|Rzeczpospolitej]]”, „[[Der Spiegel]]”, „[[Libération]]”, „New Yorker” i innych. Opublikował kilka pozycji książkowych, m.in. ''PSL 1945–47 – Model oporu'', ''Solidarność – problemy, znaki zapytania'', ''Książę jest nagi – uwagi o socjotechnice komunizmu'' (wspólnie z [[Paweł Śpiewak|Pawłem Śpiewakiem]]).
 
Został odznaczony przez prezydenta [[Lech Kaczyński|Lecha Kaczyńskiego]] Krzyżem Komandorskim (2006) oraz Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą (2008) [[Order Odrodzenia Polski|Orderu Odrodzenia Polski]]<ref>{{Monitor Polski|rok=2006|numer=84|pozycja=848}}</ref><ref>{{Monitor Polski|rok=2008|numer=94|pozycja=808}}</ref>. W 2015 prezydent [[Bronisław Komorowski]] nadał mu [[Krzyż Wolności i Solidarności]]<ref>{{Monitor Polski|2015|886}}</ref>.
 
== Przypisy ==
[[Kategoria:Politycy Unii Demokratycznej]]
[[Kategoria:Politycy Unii Wolności]]
[[Kategoria:Polscy programiści]]
[[Kategoria:Posłowie na Sejm kontraktowy]]
[[Kategoria:Uczestnicy Okrągłego Stołu (strona solidarnościowa)]]
[[Kategoria:Uczestnicy wydarzeń Marca 1968]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1946]]
[[Kategoria:Więźniowie polityczni w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1957–1989]]
[[Kategoria:Walterowcy]]
[[Kategoria:Więźniowie polityczni w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1957–1989]]
[[Kategoria:Polscy programiści]]
[[Kategoria:Zmarli w 2021]]