Województwo kujawsko-pomorskie: Różnice pomiędzy wersjami

m
(drobne techniczne)
 
W regionie występuje kilka obszarów specyficznych pod względem cech kulturowych:
* [[ziemia chełmińska]] – słynie z [[Architektura gotycka w Polsce|architektury gotyckiej]], którą reprezentują pozostawione przez [[Zakon krzyżacki|Krzyżaków]] liczne [[Zamek|zamki obronne]] wzniesione z czerwonej [[Cegła|cegły]], [[Mury miejskie|obwarowania miejskie]] (Chełmno, Toruń, Grudziądz), [[Kościół (budynek)|budowle sakralne]] i [[ratusz]]e. Najlepiej zachowane [[Zamek krzyżacki|zamki krzyżackie]] można podziwiać w [[Zamek w Golubiu|Golubiu]] (przełom XIII/XIV w.), [[Zamek w Radzyniu Chełmińskim|Radzyniu Chełmińskim]] (pocz. XIV w.), [[Zamek Bierzgłowski|Bierzgłowie]] (XIII w.) i [[Papowo Biskupie|Papowie Biskupim]] (koniec XIII w.) Wieże zamkowe zachowały się m.in. w [[Zamek w Brodnicy|Brodnicy]] i [[Zamek krzyżacki w Świeciu|Świeciu]]. Do najbardziej reprezentatywnych budowli świeckich należy [[Ratusz Staromiejski w Toruniu]] (koniec XIV w.) oraz renesansowy [[Ratusz w Chełmnie]]. Do miejsc o najsilniej odciśniętym znamieniu gotyku z czasów krzyżackich należą Starówki w [[Chełmno|Chełmnie]] i [[Zespół staromiejski Torunia|Toruniu]]. Osobliwością tego obszaru są także zachowane XIX-wieczne pruskie zespoły fortyfikacji twierdz w [[Twierdza Grudziądz|Grudziądzu]], [[Twierdza Chełmno|Chełmnie]] i [[Twierdza Toruń|Toruniu]].
* [[Kujawy]] i [[Pałuki]] – obszar związany z dziedzictwem [[Piastowie|Piastów]] i zabytkami [[Architektura romańska w Polsce|architektury romańskiej]]; występują tu m.in. cmentarzyska neolityczne, w tym [[Budowle megalityczne|megalityczne]] [[Kopce kujawskie|grobowce kujawskie]] (rezerwaty archeologiczne w [[Sarnowo (wieś w gminie Lubraniec)|Sarnowie]] i [[Wietrzychowice (województwo kujawsko-pomorskie)|Wietrzychowicach]]) oraz [[Biskupin (stanowisko archeologiczne)|osada obronna ludności kultury łużyckiej w Biskupinie]] uznana za [[Pomnik historii]]; z zabytków [[Architektura romańska w Polsce|romańskich]] zachowały się klasztory [[Benedyktyni|benedyktynów]], [[Norbertanki|norbertanek]] i [[Kanonicy laterańscy|kanoników regularnych]], m.in. w [[Mogilno|Mogilnie]] (fundacja z 1065 r.), [[Kruszwica|Kruszwicy]] ([[Bazylika kolegiacka św. Piotra i Pawła w Kruszwicy|kolegiata]] 1120-40), [[Strzelno|Strzelnie]] ([[Rotunda św. Prokopa w Strzelnie|rotunda św. Prokopa]], [[Kościół Świętej Trójcy i Najświętszej Marii Panny w Strzelnie|klasztor norbertanek]] 1180-93), które pełniły bardzo ważną rolę cywilizacyjną w czasach kształtowania się państwowości polskiej oraz kościoły parafialne w [[Kościół Imienia Najświętszej Maryi Panny w Inowrocławiu|Inowrocławiu]] i [[Parafia św. Małgorzaty w Kościelcu Kujawskim|Kościelcu Kujawskim]]; rejon Kujaw i Pałuk ze względu na kultywowanie zwyczajów i obrzędów jest postrzegany jako enklawa o zachowanej tradycyjnej tożsamości lokalnej. Przez [[Kujawy]] Zachodnie i [[Pałuki]] biegnie [[Szlak Piastowski]].
* [[Dolina Dolnej Wisły|Dolina Wisły]] – obszar osadnictwa [[Olędrzy|holenderskiego]] ([[Mennonici|mennonickiego]]) z XVII i XVIII w.; obejmuje elementy krajobrazu kulturowego z systemem kanałów odwadniających, obiektów hydrotechnicznych i „olęderskim” typem zabudowy; najlepiej zachowane relikty tego typu zabudowy zachowały się w nadwiślańskich wsiach: [[Wielka Nieszawka]], [[Przyłubie (województwo kujawsko-pomorskie)|Przyłubie]], [[Otorowo (województwo kujawsko-pomorskie)|Otorowo]], [[Łęgnowo]], [[Chrystkowo]], [[Wielkie Stwolno]], [[Wielki Lubień]], [[Wielkie Zajączkowo]], [[Bratwin]], [[Wielki Komorsk|Wielki Komórsk]], [[Mały Komórsk]], [[Mątawy]], [[Tryl]], [[Krusze (województwo kujawsko-pomorskie)|Krusze]] i innych.
[[Plik:602945 Toruń dzielnica Starego Miasta z kat. J. Chrzciciela 04.JPG|thumb|240px|Fragment [[Zespół staromiejski Torunia|Starego Miasta]] w Toruniu wpisanego w 1997 roku na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego]] [[UNESCO]]]]
23 468

edycji