Architektura barokowa we Francji: Różnice pomiędzy wersjami

m
lit., int.
m
m (lit., int.)
[[Image:Courversailles.jpg|thumb|210px|Wersal]]
[[Image:Vesailles the garden.jpg|thumb|210px|Ogród wersalski]]
Do [[Francja|Francji]] [[architektura baroku|barok]] zawitał w pierwszej połowie [[XVII wiek|XVII wieku]]. Największy jego rozkwit przypada na drugą połowę XVII wieku, a na początku [[XVIII wiek|XVIII wieku]] przechodzi w specyficzną odmianę stylu nazywaną [[rokoko]]. W [[1624]] r. [[Ludwik XIII]] mianował kardynała [[Armand Jean Richelieu|Richelieu]] na pierwszego ministra. Ich wspólne działania doprowadziły do umocnienia władzy monarszej oraz dominacji politycznej i ekonomicznej Francji w Europie. Wzrost dobrobytu społeczeństwa i poczucie własnej wartości owocuje rozkwitem nauki i sztuki. Głównym ośrodkiem był dwór królewski, który otoczył mecenatem wielu artystów. Monarchia [[absolutyzm|absolutna]] dla podkreślenia własnej wspaniałości potrzebowała wielu dzieł sztuki jako oprawy. Bogactwo i splendor dworu królewskiego stał się wzorcem dla szerokich kręgów szlachecko-mieszczańskich w kraju i innych monarchii w Europie.
 
Francuscy historycy stosują zwyczaj określania poszczególnych stylów od imienia panującego we danym okresie władcy. Stąd warto przypomnieć, kto panował w okresie poszczególnych faz baroku:
**zbudowany w latach [[1635]] – [[1656]] kościół Uniwersytecki [[Sorbona|Sorbony]]. Jest to budynek zaprojektowany na planie [[krzyż grecki|krzyża greckiego]] z dużą kopułą opartą na bębnie i zwieńczoną wysmukłą [[latarnia (architektura)|latarnią]]. Wnętrze jest połączone z czterema dużymi kaplicami umieszczonymi pomiędzy ramionami krzyża.
**kościół Sant-Roch w Paryżu.
*[[François Mansart]] - architekt królewski, który w swoich pracach starał się propagowacpropagować rodzime tradycje, a dekoracyjne detale traktować tylko jako uzupełnienie budowli. Do pierwszych jego prac należy przebudowa zamku Blois ([[1635]] – [[1638]] skrzydło Gastona Orleańskiego). Znaczącym dziełem dla architektury jest budowa pałacyku Maison-sur-Seine (Maison Laffitte) pod Paryżem ([[1642]] - [[1650]]), gdzie zastosował rzut poziomy w kształcie podkowy a ogród umieścił za budynkiem. Rozwiązanie to umożliwiło znacznie lepsze oświetlenie wnętrz i z czasem upowszechniło się w całej Europie. Inne projekty Mansarta to pałac De-la-Vrillerie, elewacje pałacu Carnavalet w Paryżu. Do dzieł sakralnych należą: paryskie kościóły NPMarii i Val-de-Grâce (ok. [[1645]], ukończony przez Lemerciera) - zbudowane na planach centralnych i zwieńczone kopułami.
*[[Louis Le Vau]] - rozbudował schemat wiejskiej rezydencji zapoczątkowany przez Mansarta wprowadzając dużą, eliptyczną lub okrągłą salę w centralnej części planu z zejściem do ogrodu. Sala poprzedzona jest od frontu dużym [[hall (budownictwo)|hallem]], do którego przylegają dwie klatki schodowe. Rozwiązanie takie zastosował m. in. w pałacyku [[Vaux-le-Vicomte]] na zamówienie [[Nicolas Fouquet|Nicolasa Fouqueta]] ([[1656]] – [[1661]]). Inne dzieła Le Vau to: [[Hôtel Lambert (budynek)|Hôtel Lambert]] ([[1640]] – [[1648]]), Hôtel Lauzun, Collège Mazarin; pracował przy rozbudowie Luwru (od [[1655]]), północnego skrzydła pałacu [[Tuilerie]] i [[Pałac wersalski|Wersalu]] ([[1661]] – [[1670]]).
 
Kierunek włosko-barokowy reprezentuje [[Charles Lebrun]], architekt, rzeźbiarz i malarz. Pracował na zlecenie Ludwika XIV zdobiąc wnętrza pałaców Vax-le-Vicomte ([[1658]]- [[1661]]), Hôtelu Lambert ([[1650]] – 1658), Luwru (Galeria Apollina ok. [[1680]]) i Wersalu (Galeria Zwierciadlana, Salony Wojny i Pokoju, architektura ogrodowa oraz nieistniejące Schody Ambasadorów [[1678]] – [[1690]]). Jego twórczość to przede wszystkim doskonale skomponowane z wnętrzem dekoracje. Wprowadza gęsty podział płaszczyzn [[ściana (budownictwo)|ścian]], [[sufit|sufitów]] i [[posadzka|posadzek]]. Obramowania stolarskie, [[cokół|cokoły]], belkowania zdobi precyzyjnymi [[ornament (architektura)|ornamentami]] złożonymi z drobnych elementów. Pomiędzy nimi umieszcza obrazy, gobeliny, obicia.
 
Na zlecenie Ludwika XIV pracował także przedstawiciel baroku klasycznego, lekarz i architekt [[Claude Perrault]]. Jego największym dziełem był projekt wschodniej fasady Luwru ([[1667]]-[[1670]]) utrzymanej w stylu nawiązującym do [[palladianizm]]u. Powyżej poziomu parteru, który optycznie stanowi cokół bryły, umieścił [[kolumnada|kolumnadę]] w [[wielki porządek|wielkim porządku]] zwieńczoną ażurową [[attyka (architektura)|attyką]]. Płaszczyznę akcentują trzy [[ryzalit|ryzality]] umieszczone na narożach i w osi fasady.
 
Do czołowych przedstawicieli francuskiego baroku należał [[Jules Hardouin-Mansart]]. W [[1677]] r. Ludwik XIV jemu powierzył kierowanie pracami przy rozbudowie Wersalu. Współpracując z Lebrunem w latach [[1678]]–[[1689]], kontynuował dzieło Le Vau nad powiększeniem pałacu. W skrzydle północnym zaprojektował teatr dworski i dwupoziomową kaplicę pałacową ([[1698]]-[[1710]]). Kaplicę w latach [[1708]]–[[1710]] wyposażył jego uczeń [[Robert de Cotte]]. Dziełem Mansarta były także inne, mniejsze budowle, wchodzące w skład zespołu pałacowego:
*Wielkie Stajnie – zbudowane w latach [[1679]]–[[1689]]
*Oranżeria [[1681]]–[[1689]]
34 890

edycji