Róża francuska: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 46 bajtów ,  12 lat temu
m
Bot przenosi linki do Commons i Wikispecies +kosmetyka
m (robot dodaje: fr:Rosa gallica)
m (Bot przenosi linki do Commons i Wikispecies +kosmetyka)
|łacina = ''Rosa gallica'' L.
|synonim=''Rosa pumila'' [[Jacq.]]
{{commons|commons=Rosa gallica}}
}}
[[Grafika:Gatunek pod ochroną.svg|left|30px]]
[[grafika:Rosa gallica8.jpg|thumb|right|200px|''R. gallica'' var. ''versicolor'']]
[[grafika:Rosa gallica2.jpg|200px|riight|thumb|Odm. ozdobna o pełnych kwiatach]]
'''Róża francuska''' (''Rosa gallica'' [[L.]]) – [[gatunek (biologia)|gatunek]] [[krzew]]u należący do rodziny [[różowate|różowatych]]. Występuje w południowej i centralnej [[Europa|Europie]]. Kiedyś pospolity na terenie [[Polska|Polski]], obecnie w środowisku naturalnym rzadki. Jest też rośliną uprawną.
 
===Charakterystyka===
;'''[[Łodyga]]''': Dorasta do 1,2 m wysokości. Pędy cienkie, nagie i proste z dwoma rodzajami drobnych [[kolec|kolców]] (nie [[cierń|cierni]]!); sierpowato zakrzywionych i prostych, a także z drobnymi igiełkowatymi szczecinkami. Pędy podziemne: krótkie, czołgające się dość grube [[kłącze]].
;'''[[Liść|Liście]]''': Liście pierzasto-złożone, najczęściej 5-listkowe, o listkach szerokojajowatych, brzegiem gruczołkowato ząbkowanych. Wierzch ciemnozielony, pozornie skórzasty, spodem jasniejszy, na nerwach delikatnie owłosione.
;'''[[Kwiat|Kwiaty]]y''': Duże, pojedyncze, pięciopłatkowe, w ciemnoróżowym kolorze, charakteryzujące się silnym zapachem. [[Kielich (botanika)|Kielich]] o pierzastych działkach, mocno odgiętych w dół, szybko odpadający. Szyjki słupka nagie, lub nieco tylko owłosione.
;'''[[Owoc|Owoce]]e''': [[Niełupka]]. Duża liczba niełupek powstaje w czerwonym, kulistopodłużnym „owocu” pozornym, powstającym z rozrośniętego dna kwiatowego, zwanym w [[poznańskie|poznańskiem]]m "głogiem" (jak inne "owoce" "dzikich róż").
; '''[[Biotop]], wymagania''' : Zarośla, miedze, przydroża. Preferuje miejsca suche.
===Ochrona===
'''[[Lista gatunków roślin objętych ścisłą ochroną|Roślina objęta ochroną gatunkową]]'''. Ścisłą ochroną objęte są dziko rosnące okazy. W opracowaniu [[Czerwona lista roślin i grzybów Polski]] jest umieszczona w grupie gatunków narażonych na wyginięcie (kategoria zagrożenia V). <ref>{{cytuj książkę|imię=Zbigniew |nazwisko=Mirek |imię2=Kazimierz |nazwisko2=Zarzyski |tytuł=Red list of plants and fungi in Poland |miejsce=Kraków |rok=2006 |wydawca=IB PAN |id=ISBN 8389648358}}</ref>. Najliczniejsze stanowisko róż francuskich dziko rosnących w Polsce, najprawdopodobniej znajduje się w Wielkopolsce (droga z Nowieczka do [[Ostrowieczno|Ostrowieczna]]).
===Zastosowanie===
*[[Rośliny ozdobne|Roślina ozdobna]] – częsta w uprawie jako jedna z grup "róż parkowych" (jej odmiany i mieszańce).
**Historia uprawy: Róża francuska znana była od czasów antycznych i uprawiana już przez Rzymian na terenie prawie całego Imperium. W tekstach [[Pliniusz Starszy|Pliniusza Starszego]] (23-79 n.e.), identyfikowana jest z opisaną przez niego ''Różą z Miletu''. Można ją też rozpoznać na freskach z Pompeii. Rembertus Dodonaeus (ok. 1550) nazywa ją ''Rosa sativa''. Od Średniowiecza była szeroko używana ze względu na swe właściwości medyczne. W 1596 w swym katalogu roślin angielski chemik i botanik John Gerard nazywa ją ''Rosa rubra'', natomias w "Hortus Eystettensis" niemieckiego botanika Basiliusa Beslera (1561-1629) występuje pod nazwą ''Rosa Milesia rubra flore pleno''. W 1753 [[Karol Linneusz|Linneusz]] skatologował ją pod nazwa ''Rosa gallica''.
*[[Rośliny lecznicze|Roślina lecznicza]]
 
===[[Odmiana (biologia)|Odmiany ozdobne]]===
 
Z krzyżówek róży francuskiej powstało wiele hybrydów, które ogólnie stanowią grupę zwaną '''różami francuskimi''', zalicza się je do najstarszych róż ogrodowych określanych jako "Róże historyczne". Do najbardziej znanych odmian zalicza się:
*''Rosa galica'' var. ''officinalis'' – o czerwono-karminowych kwiatach, zwana u nas '''różą aptekarzy'''. Róża ta w [[Wojna dwóch róż|Wojnie dwóch róż]] była emblematem rodu Lancasterów. Z tego powodu róża ta jest znana także pod nazwą "róży Lancasterów".
*''Rosa galica'' var. ''violacea'' – o pąkach ciemnofioletowych, wpadających prawie w czerń i purpurowych kwiatach
*''Rosa galica'' var. ''complicata'' – o kwiatach czerwonych z białymi środkami.
*''Rosa galica'' var. ''versicolor'' – dwukolorowa, czerwono-różowa zwana też ''Rosa Mundi''.
 
===Zmienność===
Tworzy [[hybryda (biologia)|mieszańce]] z [[róża drobnokwiatowa|różą drobnokwiatową]], [[róża dzika|różą dziką]], [[róża Jundziłła|różą Jundziłła]], [[róża kutnerowata|różą kutnerowatą]], [[róża polna|różą polną]], [[róża rdzawa|różą rdzawą]], [[róża sina|różą siną]], [[róża Sherarda|różą Sherarda]]. <ref>Rutkowski Lucjan. ''Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej.'' Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 8301143428</ref>
 
===Przypisy===
<references/>
{{commons|Rosa gallica}}
 
[[Kategoria:Różowate]]
8923

edycje