Gdynia: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 42 bajty ,  13 lat temu
m
m (WP:SK)
[[Grafika:Gdynia port jachtowy.jpg|thumb|250px|<center>Widok z [[Kamienna Góra|Kamiennej Góry]] na port jachtowy</center>]]
[[Grafika:Gdynia dar pomorza.JPG|thumb|250px|<center>Gdynia – [[Dar Pomorza]]</center>]]
[[ImageGrafika:Gdinio swiatojansko.jpg|thumb|250px|Gdynia ul. Świętojańska]][[ImageGrafika:HPIM2247.JPG|thumb|250px|<center>Ulica Świętojańska na [[Wzgórze Św. Maksymiliana|Wzgórzu Świętego Maksymiliana]]</center>]]
[[Grafika:3 zaglowce.jpg|thumb|250px|<center>Zlot żaglowców 2003 (regaty [[Tall Ships Races]]), żaglowce w Basenie I – Prezydenta</center>]]
[[Grafika:Grudzien 1970 pomnik w Gdyni k.jpg|thumb|250px|<center>Pomnik Ofiar [[grudzień 1970|Grudnia 1970]]</center>]]
[[Grafika:Formoza p.jpg|thumb|250px|<center>Poniemiecka [[torpedownia]] na Oksywiu</center>]]
[[ImageGrafika:023_20A023 20A.jpg|thumb|250px|<center>Poniemiecka [[torpedownia]].[[Babie Doły]] - widok z lotu ptaka</center>]]
[[Grafika:14klif9maly.jpg|thumb|250px|<center>[[Klif]] w Orłowie</center>]]
[[Grafika:MMW dziala 1.jpg|thumb|250px|<center>[[Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni]].<br>Działa okrętów podwodnych i wieża [[Bateria im. Laskowskiego|Baterii im. Laskowskiego]].</center>]]
[[ImageGrafika:Blyskawica l d.jpg|thumb|250px|<center>[[ORP Błyskawica]]]]
[[Grafika:2004 08 10 080 0044 ubt.jpeg|thumb|250px|<center>[[Skwer Kościuszki]]</center>]]
[[Grafika:Gdynia noc.JPG|thumb|250px|<center>Gdyński port nocą.</center>]]
[[Grafika:DSC03724.JPG|thumb|250px|<center>Widok na Gdynię ze wzgórza.</center>]]
[[ImageGrafika:Sea Towers widok od Basenu Prezydenta.jpg|thumb|250px|<center>[[Sea Towers]] - projekt</center>]]
[[ImageGrafika:034_32A034 32A.jpg|thumb|250px|<center>[[Sea Towers]] - w trakcie budowy. </center>]]
[[ImageGrafika:033_31A033 31A.jpg|thumb|250px|<center>[[Skwer Kościuszki]]. [[ORP Błyskawica]]</center>]]
[[ImageGrafika:030_28A030 28A.jpg|thumb|250px|<center>[[Skwer Kościuszki]]. Basen jachtowy.</center>]]
[[ImageGrafika:036_34A036 34A.jpg|thumb|250px|<center>Stocznia.</center>]]
 
'''Gdynia''' ([[język kaszubski|kasz.]] ''Gdiniô'', [[język niemiecki|niem.]] ''Gdingen'', [[język rosyjski|ros.]] ''Гдыня'') jest portowym miastem nadmorskim położonym nad odnogą [[Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]], [[Zatoka Gdańska|Zatoką Gdańską]] w [[województwo pomorskie|województwie pomorskim]], wchodzące w skład [[Trójmiasto|Trójmiasta]] (wraz z [[Gdańsk|Gdańskiem]] i [[Sopot|Sopotem]]). Szerzej, (również z [[Pruszcz Gdański|Pruszczem Gdańskim]], [[Reda (miasto)|Redą]], [[Rumia|Rumią]] i [[Wejherowo|Wejherowem]]) jest elementem [[Aglomeracja gdańska|aglomeracji gdańskiej]].
*[[Wzgórze Św. Maksymiliana]]
 
== Gospodarka ==
=== Gospodarka morska ===
W Gdyni znajduje się trzeci pod względem przeładunków [[port morski]] w Polsce ([[Port Gdynia|Zarząd Morskiego Portu Gdynia]] S.A.). Jego specjalizacją są przeładunki kontenerów, jednak uchodzi on za najbardziej wszechstronny z portów na polskim wybrzeżu.
 
Gdynia jest siedzibą wielu firm z branży gospodarki morskiej - stoczni ([[Stocznia Gdynia SA]], [[Stocznia Marynarki Wojennej]]), armatorów ([[Polskie Linie Oceaniczne]]), agencji żeglugowych, firm brokerskich i spedycyjnych, oraz wielu innych.
 
=== Przemysł ===
Ponadto w Gdyni siedziby mają zakłady przemysłu spożywczego (w tym przetwórstwa rybnego), elektronicznego (produkcja sprzętu radiowego nadawczo-odbiorczego przez Zakłady Radiowe RADMOR SA).
 
=== Usługi ===
W Gdyni mają swe siedziby takie spółki jak: [[Nordea Bank]] Polska, [[Prokom Investments]], [[Prokom Software]] S.A, [[Multimedia Polska]], [[Vectra]] S.A.
 
*[[Uniwersytet Gdański]] – Wydział Biologii, Geografii i Oceanologii
 
== Turystyka ==
Gdynia posiada rozległe nadmorskie tereny spacerowe. Przede wszystkim, jest to Molo Południowe - cumują tam jednostki muzealne - niszczyciel ''[[ORP Błyskawica]]'' oraz żaglowiec ''[[Dar Pomorza]]''. Na Molu Południowym znajduje się także [[Akwarium Gdyńskie]]. Z Mola Południowego do Helu, Jastarni, Gdańska, Sopotu i Kaliningradu pływają także statki białej floty (w tym tramwaj wodny do Helu i Jastarni). W gdyńskiej marinie prowadzone są liczne szkolenia żeglarskie, można także czarterować jachty.
 
Większość zabytków miasta pochodzi z okresu międzywojennego - wystarczy wspomnieć główną ulicę miasta - Świętojańską, 10 lutego, czy też Starowiejską.
 
== Kultura ==
=== Muzea ===
*[[Akwarium Gdyńskie]] (dawniej Muzeum Oceanograficzne i Akwarium Morskie w Gdyni) – Skwer Kościuszki
*[[Aleja statków pasażerskich]] – Skwer Kościuszki
*[[Pomorski Park Naukowo-Technologiczny]] – al. Zwycięstwa
 
=== Teatry ===
* [[Teatr Miejski im. Witolda Gombrowicza]]
** [[Scena Letnia Teatru Miejskiego im. Witolda Gombrowicza przy Molo w Orłowie]]
* [[Teatr Muzyczny w Gdyni im. Danuty Baduszkowej|Teatr Muzyczny im. Danuty Baduszkowej]]
 
=== Chóry ===
*Chór Męski "Dzwon Kaszubski"
 
=== Kina ===
{{main|Kina w Gdyni}}
*multipleks kinowy [[Silver_Screen|Silver Screen]]
 
== Media ==
* Telewizja [[Tele-Top]]
* Radio [[Eska Nord]]
* [[Radio Hello]]
 
== Instytucje i jednostki wojskowe ==
* [[Dowództwo Marynarki Wojennej Rzeczypospolitej Polskiej|Dowództwo Marynarki Wojennej]]
* [[Centrum Operacji Morskich]]
'''Nauta Gdynia''' (Towarzystwo Krzewienia Kultury Fizycznej "Nauta Gdynia") – klub piłkarski założony w [[1983]], występujący w niższych ligach piłkarskich okręgu gdańskiego. Klub powstał z inicjatywy braci Jerzego i Andrzeja Kwidzyńskich i opierał się na bazie pracowników Stoczniowego Zakładu Transportu Samochodowego. Blisko drużyny przez cały okres istnienia klubu był jej prezes oraz kierownik Wiesław Grota. Przez wiele lat o obliczu zespołu decydowali bracia: Stefan i Marian Rozengart oraz Krzysztof i Sławomir Wiśniewscy. Sezon [[2000]]/[[2001]] zakończył się sukcesem w postaci awansu Nauty do V ligi, który to awans był wkładem w obchody 75-lecia [[Stocznia Remontowa Nauta SA|Stoczni Remontowej "Nauta" SA]]. Sezon [[2002]]/[[2003]] klub zakończył na 5 miejscu w rozgrywkach V ligi, co było jego największym sukcesem. W przerwie zimowej sezonu [[2003]]/[[2004]], na skutek braku finansowego zaplecza, zespół wycofał się z rozgrywek i został rozwiązany. Drużyna Nauty swoje mecze rozgrywała na boisku [[Checz Gdynia|Ogniska TKKF Checz]] w [[Chylonia|Gdyni Chyloni]]. Brak własnego boiska oraz zaplecza finansowego, w sposób zasadniczy uniemożliwiało założenie drużyn młodzieżowych oraz utrudniało funkcjonowanie drużyny. Przez drużynę Nauty przewinęło się wielu znanych na Wybrzeżu zawodników i wychowanków [[Arka Gdynia (klub piłkarski)|Arki]] bądź [[Bałtyk Gdynia|Bałtyku]] Gdynia, m.in. wieloletni trener zespołu [[Zbigniew Bieliński]] oraz ostatni trener [[Tomasz Kożuchowski]], a także zawodnicy [[Mirosław Bartlewski]], [[Radosław Kasprzak]], [[Roman Tomaszewicz]], [[Grzegorz Janzen]], [[Waldemar Stanik]], [[Ireneusz Michalik]] i [[Zbigniew Figura]].
 
== Chronologia historyczna ==
*[[1209]] – pierwsza informacja o wsi, podarowanej zakonowi norbertanek z Żukowa przez [[Mściwój I Gdański|Mściwoja I]]
*początek [[XIV wiek|XIV]] w. – własność [[Oliwa|oliwskich]] [[cystersi|cystersów]]
*[[Haikou]], {{Państwo|CHN}}
 
== Komunikacja ==
=== Komunikacja miejska ===
[[Grafika:Trolejbusy_pktTrolejbusy pkt.JPG|thumb|250px|right|Pojazdy gdyńskiej komunikacji miejskiej. Na pierwszym planie trolejbus [[MB O405N2]]]]
Pierwszą linię autobusową uruchomiono w [[1927]] na trasie centrum miasta – Oksywie, kolejną – do Sopotu. W [[1930]] powstało Miejskie Towarzystwo Komunikacyjne w Gdyni. W [[1943]] zbudowano pierwszą linię [[Trolejbus|trolejbusową]] – do Chyloni. W okresie okupacji komunikacją miejską w Gdyni zajmowali się przewoźnicy z Gdańska. Po II wojnie światowej przez wiele lat komunikację w Gdyni prowadziło Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne [[Gdańsk]]-Gdynia. Od [[1992]] całością zarządza [[Zarząd Komunikacji Miejskiej w Gdyni]], zaś przewozy realizują trzy przedsiębiorstwa komunalne: Przedsiębiorstwo Komunikacji Autobusowej, Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej oraz Przedsiębiorstwo Komunikacji Trolejbusowej oraz szereg innych wykonawców, wyłanianych w drodze przetargów. Komunikacja miejska, a w szczególności autobusowa może poszczycić się zmodernizowanym taborem i nowoczesnymi modelami autobusów. Z całą pewnością można dodać, że komunikacja autobusów niskopodłogowych jest najbardziej przyjazną komunikacją dla osób niepełnosprawnych czy osób w podeszłym wieku, co kwalifikuje gdyńskie autobusy, jeśli chodzi o ilość autobusów niskopodłogowych na 1 miejscu w Polsce.
 
{{main|Autobusy w Gdyni|Tramwaj wodny ZKM w Gdyni|Trolejbusy w Gdyni}}
 
=== Transport kolejowy ===
[[Grafika:retroRetro gdynia koscierzyna.jpg|250px|thumb|Pociąg retro "Costerina" na stacji w Gdyni]]
*[[1870]] – uruchomienie linii kolejowej [[Słupsk]]-Gdynia-[[Gdańsk]], inwestor: Berlińsko-Szczecińskie Towarzystwo Kolejowe (''Berlin-Stetiner Eisenbahn Gesellschaft'')
*[[1898]] – linii (Gdynia)-[[Reda (miasto)|Reda]]-[[Puck]]
*Zakład spółki [[PKP Intercity]], z siedzibą w Gdyni-Leszczynkach (zarządzający taborem wydzielonym z d. [[wagonownia|wagonowni]]).
 
=== Ciekawostki kolejowe ===
*[[Bana]]
*[[Kaszubski Ekspres]] – nieczynna już krótka linia wąskotorowa z [[Oksywie|Oksywia]] na [[Babie Doły]]
*[[Gdynia Główna|Dworzec Gdynia Główna (dawniej Gdynia Główna Osobowa)]]
 
=== Komunikacja lotnicza ===
Od [[1919]] Gdynię obsługiwało lotnisko w Gdańsku-Wrzeszczu. W [[1935]] powstał port lotniczy Gdynia z siedzibą w [[Rumia|Rumi]]. W latach powojennych ponownie korzystano z lotniska w Gdańsku-Wrzeszczu. W [[1974]] oddano do użytku nowy [[Port lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy|port lotniczy w Gdańsku-Rębiechowie]], którego gdyńskie władze samorządowe są współudziałowcem. Istnieje koncepcja przeznaczenia na cele cywilne dotychczasowego lotniska Marynarki Wojennej [[Port lotniczy Gdynia-Oksywie|Gdynia-Oksywie]] we wsi [[Kosakowo]]. W tym celu [[2006]] podpisano list intencyjny, którego sygnatariuszem zostali prezydent miasta, dowódca Marynarki Wojennej oraz prezes portu lotniczego w Gdańsku-Rębiechowie.
 
=== Drogi krajowe ===
Przez Gdynię przebiegają dwie drogi krajowe [[DK6]] ([[S6]]): [[Goleniów]] - [[Koszalin]] - [[Słupsk]] - Gdynia - [[Gdańsk]], oraz [[DK20]]: [[Stargard Szczeciński]] - [[Szczecinek]] - Gdynia.
 
== Imię nosiły, lub noszą ==
 
*[[ORP Gdynia (1939 - eks Gdynia)|Gdynia]] – statek wycieczkowy
*[[ORP Gdynia]]
*[[Komunalny Związek Gmin Dolina Redy i Chylonki|Komunalny Związek Gmin "Dolina Redy i Chylonki"]]
*[[Sea Towers]]
 
== Linki zewnętrzne ==
{{commons|Gdynia}}
7165

edycji