Ludność służebna: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 2076 bajtów ,  13 lat temu
uzupełnienie
(uzupełnienie)
'''Ludność służebna''' - wwe wczesnym [[Średniowiecze|średniowieczu]] -w ludnośćCzechach, wolnaPolsce lubi niewolnana Węgrzech grupy ludności wieśniaczej, pracującazobowiązanej wyłączniedziedzicznie nado potrzebywyspecjalizowanych dworuświadczeń książęcego.i Mieszkańcyposług wykonywalina różnerzecz powinności,monarchii którew byłyzamian powodemza utworzeniazwolnienie ichz nazw.niektórych danin i ciężarów.
 
'''Ludność służebna''' - ludność wolna lub niewolna, pracująca wyłącznie na potrzeby dworu książęcego. Mieszkańcy wykonywali różne powinności, które były powodem utworzenia ich nazw.
 
Ludność służebna powstała na terenach Polski prawdopodobnie X-XI wieku w okresie powstawania i konsolidacji państwa (podobnie w Czechach i na Węgrzech). Nieliczne jej kategorie przetrwały do XIII w.
 
Ludność służebna pełniła funkcję bezpośredniego zaplecza gospodarczego książąt i monarchii.
 
Ludność służebna wykonująca posługi dla dworu i aparatu państwowego:
* [[kucharz]]e
* łagiewnicy - wytwarzający piwo
* łażnicy - wkonywaniewykonywanie usług w łażniachłaźniach książęcych
* [[mydlnicy]]
* [[piekarz]]e
* pracze[[pracz]]e - pranie odzieży książęcej i dworzan
* rybitwyrybitwi -(rybitwy) rybołówstwo - dostarczanie ryb na dwór księcia
* [[stróż]]e
* woźnicy
* żerednicyżerdnicy - rozstawianie namiotów i organizowanie pobytu w czasie podróży księcia.
 
Ludność służebna wytwarzająca różnorodne przedmioty i dobra:
 
* bobrownicy - opiekowali się bobrami
* bartodzieje - zajmowali się pszczelnictwem (bartnictwem)
* bednarze - produkcja naczyń klepkowych z drewna - beczki, kadzie, faski itp.
* cieśle
* grotnicy [[grotnik|grotnicy]] - wyrób grotów do włóczni i strzał
* jadownicy - wytwarzali jady do grotów
* kobiernicy
* jastrzębnicy - hodowla i tresura jastrzębi
* kobylnicy - hodowla koni
* koniarze - doglądanie stadnin i stajni książęcych
* korabnicy - wytwarzanie łodzi
* kowale[[kowal]]e - wyrób broni i innych żelaznych przedmiotów
* kucharze -
* łagiewnicy - wytwarzający piwo
* łazękowie:
** wypalanie i karczowanie lasów lub
**zadania wywiadowcze
* łażnicy - wkonywanie usług w łażniach książęcych
* mącznicy - mielenie zboża w żarnach
* mydlnicy - wytwarzający mydło
* niewodnicy - wyrób sieci rybackich
* rudnicy
* pracze - pranie odzieży książęcej i dworzan
* psiarze - hodowla i tresura psów
* rybitwy - rybołówstwo - dostarczanie ryb na dwór księcia
* rzeszotarze - wyrób sit, przetaków
* sannicy - wyrób sani
* szczytnicy
* [[szewc]]y
* szłomnicy
* [[tokarz]]e
* [[winiarz]]e
* wożnicy woźnicy - wytwarzanie wozów
* [[zdun]]i
* złotnicy
 
Ludność służebna zajmująca się hodowlą zwierząt:
 
* konary czyli koniarze - doglądanie stadnin i stajni książęcych
* [[owczarz]]e
* skotnicy - wypas bydła książęcego
* [[świniarz]]e
* wożnicy - wytwarzanie wozów
 
* żerednicy - rozstawianie namiotów i organizowanie pobytu w czasie podróży księcia.
Ludność służebna zajmująca się obsługa łowów monarchy:
 
* bobrownicy - opiekowali się bobrami
* psarze (psiarze) - hodowla i tresura psów
* sokolnicy
* strzelcy
 
Ludność służebna wykonująca czynności urzędowe niższego rzędu:
* komornicy
 
Inne:
* bartodzieje (bartnicy) - zajmowali się pszczelnictwem (bartnictwem)
* jastrzębnicy - hodowla i tresura jastrzębi
* kobylnicy - hodowla koni
* łazękowie:
** wypalanie i karczowanie lasów lub
** zadania wywiadowcze
 
 
Organizacja ludności służebnej jest niepewna, poszczególne grupy prawdopodobnie podporządkowane były rożnym agendom monarchii. Poza ludnością służebna podległa monarchii byli także służebni kościelni, którzy wywodzili się prawdopodobnie z nadania ich Kościołowi przez monarchę. W Polsce znani jako świątnicy, w Czechach jako dzwonnicy lub stróże kościołów.
 
Osady zamieszkałe dawniej przez ludność służebną zachowały nazwy, związane z wykonywanymi czynnościami tej ludności: np. [[Bobrowniki]], [[Jastrzębniki]], [[Konary]], [[Kobylniki]], [[Kuchary]], [[Owczary]], [[Psary]], [[Rybitwy]], [[Sanniki]], [[Skotniki]], [[Słomniki]], [[Sokolniki]], [[Szczytniki]], [[Świniary]], [[Winiary]], [[Złotniki]] itd.
 
===Zobacz też===
*[[Wieś służebna]], [[osada służebna]]
 
jadownicy - zatruwanie strzał
=== Źródła: ===
* Historia Polski. 1. Polska do 1586. Biblioteka Gazety Wyborczej. wyd. PWN, Warszawa 2007.
 
 
[[Kategoria:Historia Polski]]
[[Kategoria:Geografia Polski]]