János Bolyai: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 1265 bajtów ,  13 lat temu
drobna rozbudowa w oparciu o MacTutora
m (robot dodaje: gl:János Bolyai)
(drobna rozbudowa w oparciu o MacTutora)
[[Grafika:JanosBolyai.jpg|right|thumb]]
'''János Bolyai''' (ur. [[15 grudnia]] [[1802]] [[Kluż-Napoka]] ([[język węgierski|węg.]] ''Kolozsvár''), zm. [[27 stycznia]] [[1860]] Târgu Mureş (obecnie rum.) ([[język węgierski|węg.]] ''Marosvásárhely'')) – [[matematyka|matematyk]] [[Węgry|węgierski]], odkrywca i badacz [[geometria nieeuklidesowa|geometrii nieeuklidesowej]] (niezależnie od [[Mikołaj Łobaczewski|Łobaczewskiego]]).
 
== Biografia ==
JużRodzicami wJánosa czasieBolyai studiówbyli wZsuzsanna [[Wiedeń|Wiedniu]]Benkö zainteresował sięi [[geometria nieeuklidesowa|geometrią nieeuklidesową]].Farkas Bolyai pracował nad "absolutną (hyperboliczną) [[geometria|geometrią]] przestrzeni". Swoje prace na ten temat opublikował w [[1832]] r. jako aneks do pracy swego ojca – [[Farkas Bolyai]], matematyka, którego imię nosibył matematykiem<ref>uniwersytet w Kluż-Napoka (nosi jego imię: Babeş-Bolyai Uniwersytet, pierwsza cz.część nazwy pochodzi od [[Victor Babeş]])</ref>, wykładał matematykę, fizykę i chemię w [[college]]u [[Kalwinizm|kalwińskim]] w Marosvásárhely.
 
Do 9. roku życia János uczył się w domu, potem uczył się w szkole. W wieku lat 13. uczęszczał na zajęcia w Collegeu w Marosvásárhely; znał wtedy podstawy [[rachunek różniczkowy i całkowy|rachunku różniczkowego i całkowego]]. W czerwcu [[1817]] János uzyskał dyplom Collegeu, ale jeszcze przez rok uczył się tam. Od [[1818]] do [[1822]] studiował w Cesarsko-Królewskim Collegeu Inżynieryjnym w [[Wiedeń|Wiedniu]] (kończąc w tym czasie siedmioletni program studiów).
 
We wrześniu [[1823]] rozpoczął służbę wojskową w wojskach inżynieryjnych [[Cesarstwo Austriackie|Cesarstwa Austriackiego]]. W służbie wojskowej pozostał przez 11 lat.
 
Od [[1834]] żył razem z Rozalią Kibédi Orbán, z którą mieli dwójkę dzieci. Pobrali się oni dopiero w maju [[1849]]. Trzy lata pózniej rozstali się.  
 
== Dzieło ==
Już w czasie studiów w Wiedniu János Bolyai zainteresował się [[Postulat Euklidesa|postulatem równoległości]] i około [[1820]] zaczął rozwijać podstawy [[Geometria hiperboliczna|geometrii hiperbolicznej]]. Wyniki tych badań zostały opublikowane w [[1832]] jako aneks do pracy ''Tentamen'' jego ojca, Farkasa.
 
Rozwinął formalny system [[liczby zespolone|liczb zespolonych]] jako par liczb [[liczby rzeczywiste|rzeczywistych]].
 
Niezależnie od [[Mikołaj Łobaczewski|Łobaczewskiego]] jest twórcą geometrii nieeuklidesowej. Oprócz matematyki zajmował się [[filozofia|filozofią]], której zarysy znane są z fragmentów jego prac o [[dusza|duszy]], [[materia|materii]] i o [[duch]]u, jak też z jego listu do cesarza Franciszka Józefa, w którym były też zawarte propozycje dotyczące systemu podatkowego.
 
{{przypisy}}
 
== Linki zewnętrzne ==
*{{MacTutor|id=Bolyai}}
 
Niezależnie od [[Mikołaj Łobaczewski|Łobaczewskiego]] jest twórcą geometrii nieeuklidesowej. Oprócz matematyki zajmował się [[filozofia|filozofią]], której zarysy znane są z fragmentów jego prac o [[dusza|duszy]], [[materia|materii]] i o [[duch]]u, jak też z jego listu do cesarza Franciszka Józefa, w którym były też zawarte propozycje dotyczące systemu podatkowego.
 
[[Kategoria:Węgierscy matematycy|Bolyai, János]]
3518

edycji