Powstanie Żółtych Turbanów: Różnice pomiędzy wersjami

m
WP:SK, kat.,
m (poprawa linków)
m (WP:SK, kat.,)
'''Powstanie żółtych turbanów ''' (nazywane też powstaniem '''Żółtych Szali''') to nazwa [[powstanie|powstania]] w [[184]] roku, które wybuchło w prowincjach [[Szantung]] i [[Henan]]. Powstanie wymierzone było w cesarza [[Ling Di]] z chińskiej dynastii [[Dynastia Han|Han]]<ref name="nazwa_1"> Praca zbiorowa, 2005, ''Wielka Historia Świata'', t.4, Polskie Media Amer.Com, str. 150, ISBN 83-7425-029-1.</ref>. Jego nazwa pochodzi od szali które powstańcy nosili obwiązane wokół głowy. Powstańcy związani byli z tajnym stowarzyszeniem taoistycznym [[Taipingowie|Taipingów]].
 
== Przyczyny ==
Główną przyczyna powstania był kryzys agrarny w wyniku którego znaczna część rolników i dawnych wojskowych musiała przenieść się z północy kraju na południe. Właściciele ziem wiedząc, ze przybysze nie maja innej opcji wyzyskiwali pracowników za jak najniższą cenę. Sytuacje dodatkowo pogorszyły powodzie z [[Huang He|Rzeki Żółtej]] i zwiększenie podatków w celu zbudowania wałów.
Około roku 170 rolnicy zaczęli tworzyć gangi do walki z którymi właściciele ziemscy powołali specjalna milicje. Zmieniło to spór w konflikt zbrojny.
W tym samym czasie status Dynastii [[Dynastia Han|Han]] słabł. Siła właścicieli ziemskich była problemem Chin od dawna, jednak po raz pierwszy przybrała tak wielka skale. Zagubiony Cesarz poddał się wpływa dworskich eunuchów, którzy wykorzystywali go do swoich celów. Dziesięciu najsilniejszych założyło grupę [[Dziesięciu Opiekunów]] (zwaną też grupa Dziesięciu Eunuchów), a ich przywódca ([[Zhang Rang]]) został przybranym ojcem Cesarza. Dwór nie ukrywał swojego niezadowolenia i mówiło się, że prześladujące Chiny [[powódź|powodzie]] są wynikiem utraty niebiańskiego mandatu przez Lingi.
 
== Powstańcy ==
[[Żółte Turbany]] dowodzone były przez [[Zhang Jiao Ciao]] jego dwóch młodszych braci – [[Zhang Bao]] i [[Zhang Liang]]. Bracia założyli taoistyczna sektę w prowincji [[Szantung]]. Uważali się za kontynuatorów Szkoły Najwyższego Spokoju ([[Tai Ping Dao]])i czcili bóstwo [[Huang-lao]] które według [[Zhang Ciao]] wręczyło im księgę zwana Rozstrzygające Klucze Do Drogi Pokoju (Crucial Keys To The Way Of Peace / [[Tai Ping Yao Shu]]). Jiao twierdził, że jest magikiem i kreował się na Wielkiego Nauczyciela. Sekta propagowała prawa do równości dla wszystkich ludzi i prawo do równego podziału ziemi. Gdy powstanie wybuchło jego przywódcy podpisywali się hasłem „błękitne niebo (tj. Dynastia Han) znikło, wkrótce narodzi się żółte niebo tj. Taopingowie]. W tym roku Jia Zi (Jia Zi to każde kolejne sześćdziesiąt lat) niech zapanuje dobrobyt na świecie”.
 
== Działania Zbrojne ==
W [[184]] roku n.e. wybuchło powstanie w prowincjach [[Szantung]] i [[Henan]]. [[Żółte Turbany]] miały około 360 tys. wojowników. [[He Jin]], przyrodni brat cesarzowej, stanął na czele wojsk dynastii. Powstanie stłumiono w lutym [[185]] roku, lecz już w dwa miesiące później [[Taopingowie]] ponownie zaatakowali. Walki rozszerzyły się o góry [[Taihang]] na zachodniej granicy prowincji [[Hebei]], w [[186]] roku dotarły do prowincji [[Shaanxi]], [[Hebei]] i [[Liaoning]], a w [[188]] do [[Shanxi]]. W grudniu [[188]] i na początku [[189]] roku powstańcy dotarli do [[Luoyang]], ówczesnej stolicy dynastii [[dynastia Han|Han]]. W odpowiedzi wszyscy żołnierze cesarstwa ruszyli do walki. Mimo lepszego uzbrojenia nie odnieśli spodziewanego szybkiego zwycięstwa. Dowódca wojsk [[Lu Zhi]] został aresztowany za nie utrzymywanie ofensywy w stosunku do agresorów. W [[192]] roku [[Cao Cao]] pokonał powstańców po tym gdy Ci wkroczyli do [[Yanzhou]], a zakończył walki ostatecznie w roku [[205]].
 
== Następstwa ==
Po pokonaniu Żółtych Turbanów wojskowi przywódcy zyskali lokalna władzę co spowodowało upadek dynastii [[dynastia Han|Han]] w [[220]] roku. Po śmierci cesarza [[Lingdi]] w [[189]] roku doszło do ostrego sporu pomiędzy [[He Jin]] a eunuchami w wyniku którego ten pierwszy został zamordowany [[22 września]] [[189]] roku. [[Yuan Shao]], sprzymierzeniec [[He Jin]], w odwecie podpalił zamek cesarza i wymordował eunuchów. W końcu [[Dong Zhuo]] objął władzę w państwie po tym jak pokonał potężnych barbarzyńców z plemienia [[Qiang]], którzy w tym czasie atakowali Chiny od północnego zachodu.
 
== {{Przypisy ==}}
<references/>
 
[[Kategoria:HistoriaDynastia ChinHan]]
[[Kategoria:StarożytneRebelie Chinyw historii Chin]]
[[Kategoria:Powstania]]
 
[[de:Gelbe Turbane]]
26 541

edycji