Johan von Tilly: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 1823 bajty ,  12 lat temu
nowy tekst
(nowy tekst)
'''Johan Tserelaes von Till'y (Tilly)''' hrabia, (ur. luty [[1559]] Brabant - zm. [[30 kwietnia]] [[1632]] Ingoltstadt), [[generalissimus]], z pochodzenia Brabantczyk, wódz cesarski w [[wojna trzydziestoletnia|wojnie trzydziestoletniej]] [[1618]] - [[1648]].
[[Grafika:Tilly01.jpg|thumb|right|200px|Johan t'Serclaes, książę Tilly]]
'''Johann t'Serclaes, hrabia Tilly''' (ur. w lutym [[1559]], zm. [[30 kwietnia]] [[1632]]) – generał w służbie [[Bawaria|bawarskiej]], a następnie [[Habsburgowie|habsburskiej]] podczas [[wojna trzydziestoletnia|wojny trzydziestoletniej]].
 
Od [[1574]] w służbie hiszpańskiej, potem w służbie austriackiej. W [[1604]] generał artylerii, w [[1605]] feldmarszałek. Po przejściu w [[1610]] na służbę do Maksymiliana Bawarskiego, został wyznaczony naczelnym dowódcą Legii Katolickiej (powstała w [[1609]]). 8 listopada [[1620]] jako dowódca armii bawarskiej rozgromił Czechów pod [[Biała Góra|Białą Górą]]. W [[1620]] bronił północnych [[Niemcy|Niemiec]] przed arnią duńską [[Chrystian IV|Chrystiana IV]], którego zwyciężył 27 sierpnia [[1626]] pod Lutter am Barenberge. W [[1631]], po dymisji A. Wallensteina, naczelny wódz wojsk cesarskich. Zdobył i złupił [[Magdeburg]], poniósł porażkę pod Werben. Wzmocniony posiłkami zaatakował [[saksonia|saksonię]], ale 17 września [[1631]] w walce z wojskami szweckimi poniósł klęske pod Breintenfeld i w [[1632]] nad rzeką Lech, gdzie był śmiertelnie ranny.
Pochodził z rodziny szlacheckiej zamieszkującej w [[Brabancja|Brabancji]], służył pod komendą księcia [[Aleksander Farnese (książę Parmy)|Aleksandra Farnese]] przeciw Turkom, a następnie wstąpił na służbę księcia [[Maksymilian I Bawarski|Maksymiliana I Bawarskiego]], twórcy [[Liga Katolicka|Ligi Katolickiej]]. Po wybuchu wojny trzydziestoletniej dowodził wojskami Ligi, które wraz z armią [[Ferdynand II Habsburg|cesarską]] rozgromiły siły protestanckie w bitwie pod [[Bitwa pod Białą Górą|Białą Górą]] w roku [[1620]].
Przedstawiciel schyłkowego okresu hiszpańskiej sztuki wojennej. zdecydowany zwolennik ataku piechoty na białą broń.
 
==Zródła==
W późniejszej fazie palatynackiego okresu wojny Tilly walczył przeciw [[Ernst von Mansfeld|Mansfeldowi]], [[Chrystian Brunszwicki|Chrystianowi Brunszwickiemu]] i innym. Pokonany przez Mansfelda w kwietniu [[1622]] roku pobił go w maju pod [[Bitwa pod Wimpfen|Wimpfen]], czerwcu pod [[Bitwa pod Höchst|Höchst]] i pod [[Bitwa pod Stadtlohn|Stadtlohn]] w roku następnym. Po przystąpieniu do wojny [[Chrystian IV Oldenburg|Chrystiana IV]], [[władcy Danii|króla Danii]] w roku [[1625]] Tilly wraz z [[Albrecht von Wallenstein|Wallensteinem]] byli głównodowodzącymi wojsk prowadzących przeciw niemu działania. W roku [[1626]] wspomagany przez część sił Wallensteina zwyciężył pod [[Bitwa pod Lutter am Barenberge|Lutter am Barenberge]].
Mała Encyklopedia Wojskowa t. 3 wyd. MON Warszawa 1971,
Bolszaja Sowietskaja Encykłopedia t. 25, Moskwa 1976.
 
[[Kategoria:wodzowie|J. Till'y]]
Po odsunięciu Wallensteina w roku [[1630]] Tilly objął dowództwo nad armią cesarską, nie zdołał jednak nic zdziałać w walkach przeciw [[Gustaw II Adolf Waza|Gustawowi Adolfowi]].
[[Kategoria:Hiszpanie|J. Till'y]]
 
[[20 maja]] [[1631]] roku wojska Tilly'ego i [[Gottfried Heinrich von Pappenheim|księcia Pappenheima]] złupiły zdobyty [[Magdeburg]] i dokonały masakry ludności cywilnej – sam Tilly starał się temu zapobiec, lecz na próżno.
 
W bitwie pod [[I bitwa pod Breitenfeld|Breitenfeld]] został rozbity przez Gustawa Adolfa. Rok później, podczas bitwy z Gustawem Adolfem pod [[Bitwa pod Rain nad rzeką Lech|Rain]] nad rzeką [[Lech (rzeka)|Lech]] Tilly odniósł ciężką ranę i wkrótce zmarł.
 
{{Commonscat|Johan t'Serclaes, Count of Tilly}}
 
[[Kategoria:Wojna trzydziestoletnia|Tilly, Johann von]]
[[Kategoria:Belgowie|Tilly, Johann von]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1559|Tilly, Johann von]]
[[Kategoria:Zmarli w 1632|Tilly, Johann von]]
 
[[be-x-old:Ян Тэрцы фон Цільлі]]
[[cs:Jan Tserclaes Tilly]]
[[da:Johann Tserclaes Tilly]]
[[de:Johann t’Serclaes von Tilly]]
[[en:Johann Tserclaes, Count of Tilly]]
[[es:Conde de Tilly]]
[[fr:Jean t'Serclaes, comte de Tilly]]
[[ko:틸리 백작 요한 체르클라에스]]
[[is:Tilly]]
[[it:Johann Tserclaes, conte di Tilly]]
[[hu:Johann t’Serclaes Tilly]]
[[nl:Johan 't Serclaes van Tilly]]
[[ja:ティリー伯ヨハン・セルクラエス]]
[[no:Johann Tserclaes Tilly]]
[[pt:João T'Serklaes von Tilly]]
[[ro:Johann von Tilly]]
[[ru:Тилли, Иоганн Церклас]]
[[sr:Јохан Церклас Тили]]
[[fi:Johann Tilly]]
[[sv:Johann Tserclaes Tilly]]
[[uk:Тіллі Іоган Церклас]]
3298

edycji