Podłoże hodowlane: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 1933 bajty ,  12 lat temu
rozszerzenie
(WEdycji)
(rozszerzenie)
{{WEdycji|[[Wikipedysta:Dawid Mrożek|Dawid]] ([[Dyskusja wikipedysty:Dawid Mrożek|dyskusja]]) 17:03, 8 lut 2009 (CET)}}
[[Grafika:Agarplates.jpg|thumb|Cztey typy pożywek]]
[[Grafika:Agarplate redbloodcells edit.jpg|thumb|Różne typy hemolizy na agarze krwawym]]
'''Pożywka bakteryjna''' (zwana czasem '''podłożem bakteryjnym''' lub '''pożywką''') to mieszanina [[związek chemiczny|związków chemicznych]] przystosowana doumożliwiających hodowlihodowlę [[bakterie|bakterii]] lub [[grzyb]]ów. Po raz pierwszy specjalnego[[bulion odżywczy|bulionu odżywczego]] użył w [[1877]] roku [[Ludwik Pasteur]]. Oprócz tego [[Robert Koch]] używał pożywek zestalanych [[żelatyna|żelatyną]], które udoskonalił za radą żony swego współpracownika, pani Hesse użył [[agar-agar|agaru]].
 
Pożywki mikrobiologiczne są również wykorzystywane w procesach [[biotechnologia|biotechnologicznych]] do otrzymywania [[biomasa|biomasy]] oraz określonych produktów metabolizmu mikroorganizmów. Tak też hodowle na pożywkach stanowią podstawę nieomal każdego zabiegu w [[bakteriologia|bakteriologii]] i [[mikologia|mikologii]], oraz dziedzinach na nich opartych.
 
== Właściwości ==
W skład pożywek wchodzi [[woda destylowana]] (nie może zawierać domieszek metali) oraz [[sól|sole]] w stężeniu zapewniającym [[izotonia (chemia)|izotoniczność]] środowiska. [[pH]] musi być odpowiednie dla wzrostu, ponieważ bakterie są wrażliwe na jego wahania. Najczęściej stosowaną dziś pożywką jest bulion odżywczy, który składa się z [[peptony|peptonu]], wodnego wyciągu mięsnego oraz [[sól kuchenna|soli kuchennej]], umożliwiającej zachowanie izotpniczność podłoża w stosunku do wnętrza komórek bakteryjnych. Niektórym [[samożywność|samożywnym]] (autotroficznym) bakteriom obecność [[związki organiczne|związków organicznych]] może zaszkodzić. Z tego powodu podłoża przeznaczone do ich hodowli zestala się [[krzemionka|krzemionką]], tworząc dość twardy i elastyczny żel. Po przygotowaniu pożywkę wyjaławia się w wysokiej temperaturze.
 
== Podział ==
Podłoża mogą być dzielone na wiele sposobów:. Dzieli się je ze względu na stan (na stałe (zestalone agarem określa się [[agar odżywczy|agarem odżywczym]] a żelatyną; [[żelatyna odżywcza|żelatyną odżywczą]]), półpłynne i płynne (zwykły bulion odżywczy). lubOprócz tego ze względu na pochodzenie (wyróżniamy podłoża naturalne, syntetycznepółsyntetyczne i sztuczne. Naturalne wykonywane są z surowców pochodzenia naturalnego, które mogą zostać poddane jedynie niewielkiej ingerencji. Aktualnie używa się je bardzo żadko wyłącznie w specjalnych celach badawczych. Można je uzyskać z [[jabłko (owoc)|jabłek]], [[mleko|mleka]], [[jajko|jajek]], [[otręby|otrębów]] (dla grzybów) i innych roślin. Podłoża sztuczne stanowią mieszaninę wybranych związków chemicznych. Oprócz tego istnieją także pożywki półsyntetyczne. Najczęściej jednak podział dotyczy jakości składników.
 
=== Pożywki minimalne ===
Zawierają one wyłącznie te składniki, które są niezbędne do podtrzymania funkcji życiowych danego mikroba lub badanej funkcji mikroorganizmu.
 
=== Pożywki pełne ===
Zawierają wiele dodatkowych związków, z których wiele wciąż nie zidendyfikowano.
 
=== Pożywki proste ===
Na tych pożywkach mogą wzrastać jedynie najmniej wymagające drobnoustroje. Składnikiem jest [[bulion]] i [[peptony|pepton]], a w przypadku podłoża stałego [[agar-agar|agar]] i [[żelatyna]].
 
Przykłady: [[pożywka LB]], [[pożywka YPD]].
Przykłady: [[agar z krwią]], [[agar Brauna]].
 
=== Pożywki wybiórczo-namnażające (selekcyjne) ===
Są to pożywki, na których rośnie ograniczona ilość bakterii, a wzrost innych jest hamowany. Wykorzystywane są w nich cechy charakterystyczne szukanego szczepu: jeśli na przykład gatunek X rośnie przy wysokim stężeniu jakieś substancji, których dla innych gatunków jest śmiertelny, można zastosować pożywkę z daną substancją. W większości wypadków nie da się ograniczyć wzrostu tylko do jednego szczepu, można jednak znacznie zawęzić zakres.
 
Przykłady: [[bulion z żółcią]], [[pożywka SF]], [[pożywka Müllera i Kauffmanna]].
 
=== Pożywki wybiórczo-różnicujące (elekcyjne) ===
Są to podłoża na których różnicuje się bakterie ze względu na ich metabolizm. Jeżeli jeden z gatunków wytwarza enzym, którego nie wytwarza inny szczep rosnący na danym podłożu, można je zróżnicować ze względu na obecność (lub brak) katalizowania reakcji przez ten enzym. Jeśli wyników reakcji nie widać gołym okiem, stosowany jest dodatkowo [[wskaźnik]] informujący o zajściu przemiany chemicznej. Bardzo często dane podłoże jest równocześnie pożywką wybiórczo-namnażającą.
 
# {{cytuj książkę|nazwisko=red. Leon Jabłoński|tytuł=Podstawy Mikrobiologii Lekarskiej|wydawca=PZWL|miejsce=Warszawa|data=1979|strony=489-500 oraz 38-40|isbn=83-200-0181-1}}
# {{cytuj książkę|nazwisko=Kunicki- Goldfinger|imię=Władysław J.H.|autor link=Władysław Kunicki-Goldfinger|tytuł=Życie bakterii|wydawca=Wydawnictwo Naukowe PWN|miejsce=Warszawa|rok=1998|isbn=978-83-01-14378-7|rozdział=Co to są drobnoustroje i jak się je bada|strony=52-54}}
# {{cytuj książkę |nazwisko=Kunicki- Goldfinger |imię=Władysław J.H. |autor link=Władysław Kunicki-Goldfinger |tytuł=Życie bakterii |wydawca=Wydawnictwo Naukowe PWN |miejsce=Warszawa |rok=1998 |isbn=978-83-01-14378-7}}
{{bibliografia stop}}