Gzichów: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 23 bajty ,  12 lat temu
m
drobne techniczne - patrz WP:CHECK, WP:SK
(kat.)
m (drobne techniczne - patrz WP:CHECK, WP:SK)
W rozwoju historycznym wyodrębniły się następujące części dzielnicy: [[Brzozowica (dzielnica Będzina)|Brzozowica]], a współcześnie: osiedle Zamkowe oraz powstające osiedle domków jednorodzinnych, nazywane niepoprawnie "Namiarkowym" (przy ul. Namiarkowej i sąsiednich - pomiędzy ulicami: Wolności i Świerczewskiego oraz [[Las Grodziecki (Będzin)|Lasem Grodzieckim]]).
 
== Osiedle Zamkowe ==
We wschodniej części dzielnicy Gzichowa i na granicy z Grodźcem na obszarze dawnego gospodarstwa rolnego w [[lata 80. XX wieku|latach 80.]] powstało duże osiedle mieszkaniowe nazwane Zamkowym, z dominującymi budynkami czterokondygnacyjnymi. Uchodziło za jedno z najładniejszych w kraju. Projektantem był inż. architekt R. Duda. Ok. połowy bloków mieszkalnych wybudowało Jasielskie Przedsiębiorstwo Budowlane (stąd ulica Jasielska). Osiedle Zamkowe jest obecnie traktowane jako osobna dzielnica, zresztą mieszkańcy nawet dzielą ją na Zamkowe "Górne" (starsze) i "Dolne" (nowsze).
 
== [[Brzozowica (dzielnica Będzina)|Brzozowica]] ==
Częścią dzielnicy Gzichów jest również [[Brzozowica (dzielnica Będzina)|Brzozowica]], położona na prawym brzegu [[Czarna Przemsza|Czarnej Przemszy]]. W skład Będzina weszła [[1915]] wraz z Gzichowem.
 
Brzozowica obecnie zabudowana jest głównie parterowymi domkami jednorodzinnymi. W południowej części znajduje się lasek 'Małpi Gaj'.
 
== Historia ==
[[GrafikaPlik:Palacyk1.jpg|thumb|250px|[[Pałac Mieroszewskich]] w Będzinie]]
 
Gzichów powstał dopiero na przełomie XVII i XVIII w. Pierwsze informacje o wsi pochodzą dopiero z [[XVII wiek|XVII]] w. Wcześniej Gzichów był częścią wsi [[Małobądz]]. Impulsem do rozwoju miejscowości stał zakup w [[1668]] r. jej terenów przez rodzinę Mieroszewskich herbu Ślepowron. Gzichów wraz z folwarkami: Małobądz, Ostra Górka, Pogoń, Pole, Sosnowiec, osadami arendarskimi (przy karczmach): Olszową, Zieloną oraz osadą leśną Brzezawice tworzył dobra należące pod koniec XVII w. do szlachcica z Małobądza, Jana Mieroszewskiego (Miroszowskiego) (syn Wojciecha z Mieroszowic, zm. 1647), tytułującego się strarostą grodzkim i sędzią ziemskim Księstwa Siewierskiego. Był żonaty z Benigną Esterą baronówną Welczek.
[[Grafika:Palacyk1.jpg|thumb|250px|[[Pałac Mieroszewskich]] w Będzinie]]
Gzichów powstał dopiero na przełomie XVII i XVIII w. Pierwsze informacje o wsi pochodzą dopiero z [[XVII]] w. Wcześniej Gzichów był częścią wsi [[Małobądz]]. Impulsem do rozwoju miejscowości stał zakup w [[1668]] r. jej terenów przez rodzinę Mieroszewskich herbu Ślepowron. Gzichów wraz z folwarkami: Małobądz, Ostra Górka, Pogoń, Pole, Sosnowiec, osadami arendarskimi (przy karczmach): Olszową, Zieloną oraz osadą leśną Brzezawice tworzył dobra należące pod koniec XVII w. do szlachcica z Małobądza, Jana Mieroszewskiego (Miroszowskiego) (syn Wojciecha z Mieroszowic, zm. 1647), tytułującego się strarostą grodzkim i sędzią ziemskim Księstwa Siewierskiego. Był żonaty z Benigną Esterą baronówną Welczek.
Po jego śmierci w 1702 r. dobra te odziedziczył urodzony w Małobądzu syn Kazimierz (1680-1750), tytularny chorąży Księstwa Siewierskiego. On to rozpoczyna w Gzichowie budowę [[Pałac Mieroszewskich|dworu (pałacu)]] (ukończony prawdopodobnie w 1718 r. - taka data jest wyryta na rzeźbie parkowej). [[Marian Kantor|M. Kantor-Mirski]] sugeruje, że wcześniej stał tutaj modrzewiowy dworek, co nie jest poświadczone w źródłach historycznych. Według legendy z dawnego dworu drewnianego o głębokich i sklepionych piwnicach prowadził do zamku będzińskiego podziemny chodnik, który biegł pod dnem Przemszy i kończył się wylotem w lochach baszty zamkowej.
 
 
Historia Gzichowa także związana jest nieodłącznie z historią dwóch browarów; są to:
* [[Browar Gambrinus]]
* [[Browar Korona]]
 
== Placówki kultury i oświaty ==
* [[Pałac Mieroszewskich]] ([[Muzeum Zagłębia]]) z początku XVIII w., położony w zabytkowym parku; oficyny: północna i południowa (remontowana i zagospodarowywana) z XIX w. (siedziba dyrekcji Muzeum)
* Kościół parafialny św. Jadwigi Śląskiej (1986-92) (siedziba dekanatu będzińskiego)
* Miejski Zespół Szkół nr 1: Szkoła Podstawowa nr 2 im. Jana II Sobieskiego i Gimnazjum nr 4 im. Kazimierza Wielkiego (ul. Wolności, stary budynek szkolny stoi nadal przy ul. Świerczewskiego).
 
== Inne obiekty ==
* park ''Małpi Gaj''
* projektowany użytek ekologiczny "Dolina Potoku Brzozowickiego"
* pozostałości jedynej w Polsce kopalni odkrywkowej węgla kamiennego [[Brzozowica (dzielnica Będzina)|"Brzozowica"]], która dostarczała węgiel kamienny do [[Elektrownia Łagisza|Elektrowni "Łagisza"]], a dziś odbiera odpady z tej elektrowni.
 
== Parafia ==
Początkiem parafii rzymskokatolickiej na wznoszonym osiedlu Zamkowym był punkt duszpastersko-katechetyczny pod opieką wikariusza z [[Parafia_Świętej_Trójcy_w_BędzinieParafia Świętej Trójcy w Będzinie|parafii Św. Trójcy]] - ks. kan. Mieczysława Miarki. Ustanowiony został decyzją ordynariusza częstochowskiego, ks. dr. [[Stefan Bareła|Stefana Bareły]] 29 września [[1982]] r. Początkowo punkt zajmował pomieszczenie garażowe państwa Senderów przy ul. Astrów 3. 22 sierpnia [[1983]] r. biskup ordynariusz ustanowił wikariat terenowy pw. [[Św. Jadwiga Śląska|św. Jadwigi Śląskiej]], na czele którego stanął ks. M. Miarka. Wikariat mieścił się w nowym budynku państwa Manterysów. 16 paździenrika [[1983]] r. ks. prałat Leopold Szweblik poświęcił kaplicę (65 m kw.). Dekretem z 19 stycznia [[1985]] r. biskup ordynariusz ks. dr [[Stanisław Nowak (duchowny)|Stanisław Nowak]] wikariat ustanowił parafią. Teren parafii został znacznie powiększony i objął ok. 6 tys. mieszkańców. Proboszczem mianowany został ks. Mieczysław Miarka.
 
19 sierpnia [[1986]] r. parafia otrzymała zezwolenie na budowę kościoła, a 4 września [[1986]] r. rozpoczęto prace budowlane (plac pod budowę poświęcił 16 października biskup). W [[1987]] r. zbudowano barak służący za tymczasową kaplicę oraz mieszkanie dla księży. Kamień węgielny pod kościół wmurował sufragan częstochowski, ks. dr Tadeusz Szwagrzyk 16 października [[1988]] r. 16 października [[1992]] r. biskup sosnowiecki [[Adam Śmigielski]] SDB odprawił pierwsze nabożeństwo w nowym kościele. Wreszcie 16 października [[2000]] r. konsrekrowano światynię. Kościół projektował (podobnie jak całe osiedle Zamkowe) inż. architekt R. Duda.
 
Ks. Mieczysław Miarka jest obecnie także dziekanem będzińskim, a w czerwcu [[2008]] r. otrzymał od Stolicy Apostolskiej tytułm [[prałat]]a (Kapelan Jego Świątobliwości).
Parafia jest siedzibą dekanatu będzińskiego i liczy ok. 7,4 tys. osób. Na terenie parafii od [[1997]] r. aktywnie działa oddział [[Akcja Katolicka|Akcji Katolickiej]]. Odpust - [[16 października]] - w dniu [[Jadwiga Śląska|św. Jadwigi Śląskiej]].
 
== Ulice ==
* "Stary" Gzichów:
** Akacjowa