Tuwa: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 48 bajtów ,  12 lat temu
m
robot dodaje: mn:Бүгд Найрамдах Тува Улс; zmiany kosmetyczne
m (robot dodaje: ka:ტუვა)
m (robot dodaje: mn:Бүгд Найрамдах Тува Улс; zmiany kosmetyczne)
strefa=6 [[Rosja#Strefy czasowe|rosyjska strefa czasowa]] (czas moskiewski+4) [[Uniwersalny czas koordynowany|UTC]] +7:00
}}
[[GrafikaPlik:Tuwakarte2.png|thumb|250px|Mapa Tuwy]]
'''Tuwa''', '''Republika Tuwy''' ([[Język rosyjski|ros.]] ''Тува'', [[język tuwiński|tuwin.]] ''Тыва''; [[historia|historyczne]] nazwy: ''Tannu-Tuwa'', ''Урянхайский край'' – ''Kraj Urianchajski'') – [[republiki w Federacji Rosyjskiej|republika autonomiczna]] w [[Azja|azjatyckiej]] części [[Rosja|Federacji Rosyjskiej]], przy granicy z [[Mongolia|Mongolią]].
 
 
== Historia ==
W [[II wiek p.n.e.|II]]-[[I wiek p.n.e.|I w. p.n.e.]] terytorium obecnej Tuwy znajdowało się we władaniu wschodnioazjatyckich [[Xiongnu]]. W [[VI wiek]]u obszar został zajęty przez [[ludy tureckie]], później przez [[Ujgurowie|Ujgurów]] ([[VIII wiek]]), [[Kirgizi|Kirgizów]] ([[IX wiek]]), [[Czyngis-chan]]a ([[1207]]). Od [[XIII wiek]]u [[Tannu Tuwa]] wchodziła w skład [[Chiny|Chin]] rządzonych przez mongolską dynastię [[Dynastia Yuan|Yüan]]. Mongolscy [[chan (władca)|chanchanowie]]owie rządzili krajem od końca [[XVI wiek]]u aż do [[1757]], kiedy Tuwa weszła w skład cesarstwa [[Chiny|chińskiego]] jako prowincja Tannu-Urjangchai. W [[XVII wiek]]u na obszarach Tuwy upowszechnił się [[lamaizm]].
 
W [[1911]] [[Mongolia Zewnętrzna]], której częścią była Tuwa, ogłosiła niepodległość. Akt ten nie został uznany przez jakiekolwiek państwo, jednak władze mongolskie objęły praktyczną kontrolę nad krajem i usunęły administrację i wojsko chińskie. Jednocześnie zaznaczyły się wśród miejscowych książąt silne tendencje niepodległościowe aktywnie wspierane przez [[Rosja|Rosję]]. W styczniu [[1912]] książęta Tuwy wybrali głowę swojego państwa i ogłosili niepodległość (nie uznaną przez inne państwa), a wkrótce potem do kraju wkroczyły na prośbę książąt wojska rosyjskie współdziałające z licznymi na tym obszarze osadnikami rosyjskimi, co doprowadziło do ostatecznego oddzielenia Tuwy od Mongolii, choć formalnie aż do [[1914]] była ona częścią Chin. [[17 kwietnia]] 1914 na częściowo wymuszoną prośbę władz Tuwy, Rosja ogłosiła jej wcielenie (pod nazwą [[Kraj Urianchajski]]) do swojego imperium. Tuwa weszła w skład guberni jenisejskiej ze stolicą w [[Krasnojarsk]]u. Fakt ten w następnym roku uznały [[Chiny]]. Od [[rewolucja październikowa|rewolucji październikowej]] w [[1917]] do [[1921]] na terytorium kraju ścierały się oddziały "[[Stronnictwo białych|białych]]", "[[Armia Czerwona|czerwonych]]", wojsk chińskich i mongolskich, władza zmieniała się wielokrotnie, ostatecznie w [[1921]] zwyciężyli [[bolszewicy]]. Krótko po utworzeniu [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|Rosji Sowieckiej]], [[14 sierpnia]] 1921, ogłoszono utworzenie [[Tuwińska Republika Ludowa|państwa Tannu Tuwa]] ze stolicą w miejscowości Biełocarsk [[Język rosyjski|ros.]] ''Белоцарск'' przemianowanej na [[Kyzył]] (w [[języki tureckie|językach tureckich]] "czerwony", [[Język rosyjski|ros.]] transliteracja ''Кызыл'') w [[1926]]. Państwo to formalnie było niepodległe w sprawach wewnętrznych, natomiast politykę zewnętrzną przekazywało na rzecz sowieckiej Rosji. W 1926 roku nastąpiła zmiana nazwy państwa na '''[[Tuwińska Republika Ludowa|Ludową Republikę Tannu Tuwa]]''' oraz podpisanie traktatu dobrosąsiedzkiego z [[Mongolia|Mongolią]].
[[mk:Тува]]
[[ms:Tuva]]
[[mn:Бүгд Найрамдах Тува Улс]]
[[nl:Toeva]]
[[ja:トゥヴァ共和国]]
323 294

edycje