Historia Kamerunu: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 6 bajtów ,  11 lat temu
m
WP:SK, lit.
m (WP:SK, lit.)
{{źródła}}
[[ImagePlik:Cameroon boundary changes.PNG|thumb]]
===Historia najdawniejsza===
 
=== Historia najdawniejsza ===
Pierwszymi mieszkańcami terenów obecnego państwa [[Kamerun]] byli najprawdopodobniej [[Pigmeje]]. Zamieszkują oni zresztą do dziś lasy na południu kraju. Ludy [[Bantu]], zamieszkujące dużą część środkowej i południowej [[Afryka|Afryki]], wywodzą się z kameruńskich wyżyn, skąd rozpoczęły swoją migrację.
 
Pod koniec [[XVIII wiek|XVIII]] w. koczowniczy [[islam|muzułmanie]] - lud [[Fulbe]], pochodzący z [[Sahel]]u - podbili tereny Kamerunu, wypierając lub podporządkowując sobie ludność lokalną.
 
[[Portugalia|Portugalczycy]] dotarli do wybrzeży Kamerunu już na początku [[XVI wiek|XVI w]]., Jednakjednak [[malaria]] zahamowała osadnictwo europejskie i próby podboju aż do drugiej połowy [[XIX wiek|XIX]]. Wtedy to, za sprawą [[chinina|chininy]], postępy stały się łatwiejsze. Nieliczne [[faktoria|faktorie]] nadbrzeżne obracały różnymi towarami, jak również [[niewolnictwo|niewolnikami]]. Pod koniec [[XIX wiek|XIX w.]] powstały pierwsze [[misja (religia)|misje]] [[chrześcijaństwo|chrześcijańskie]].
 
[[ImagePlik:Karte von Camerun.jpg|250px|thumb|250px|Mapa historyczna Kamerunu z 1888r.]]
[[GrafikaPlik:German building at Ambam.jpg|thumb|right|250px|Zbudowany przez Niemców budynek w [[Ambam]], obecnie używany jako szkoła]]
 
=== Era kolonialna ===
[[5 lipca]] [[1884]] Kamerun (w tym tereny, które w wyniku plebiscytu w 1961 r. włączono do [[Nigeria|Nigerii]]), stał się kolonią [[Niemcy|niemiecką]] ze stolicą w [[Buéa]], przeniesioną później do [[Jaunde]]. Po [[I wojna światowa|pierwszej wojnie światowej]] Kamerun był [[terytorium mandatowe|terytorium mandatowym]] [[Liga Narodów|Ligi Narodów]], podzielonym pomiędzy [[Wielka Brytania|Wielką Brytanię]] i [[Francja|Francję]]. Część brytyjska była administrowana z [[Lagos (miasto)|Lagos]], zaś francuska - z [[Jaunde]].
 
W [[1955]] r. zdelagalizowanazdelegalizowana partia [[Związek Ludów Kamerunu]] (''Union of the Peoples of Cameroon'' - UPC), do której należeli członkowie ludów [[Bamileke]] i [[Bassa]], a która działała we francuskiej części kraju, rozpoczęła zbrojne działania, mające na celu uzyskanie niepodległości dla Kamerunu. Walki trwały, tracąc na intensywności, nawet po przyznaniu niepodległości. Liczbę ofiar ocenia się na kilkadziesiąt do kilkuset tysięcy.
[[5 lipca]] [[1884]] Kamerun (w tym tereny, które w wyniku plebiscytu w 1961 r. włączono do [[Nigeria|Nigerii]]), stał się kolonią [[Niemcy|niemiecką]] ze stolicą w [[Buéa]], przeniesioną później do [[Jaunde]]. Po [[I wojna światowa|pierwszej wojnie światowej]] Kamerun był [[terytorium mandatowe|terytorium mandatowym]] [[Liga Narodów|Ligi Narodów]], podzielonym pomiędzy [[Wielka Brytania|Wielką Brytanię]] i [[Francja|Francję]]. Część brytyjska była administrowana z [[Lagos (miasto)|Lagos]], zaś francuska - z [[Jaunde]].
 
=== Niepodległość ===
W [[1955]] r. zdelagalizowana partia [[Związek Ludów Kamerunu]] (''Union of the Peoples of Cameroon'' - UPC), do której należeli członkowie ludów [[Bamileke]] i [[Bassa]], a która działała we francuskiej części kraju, rozpoczęła zbrojne działania, mające na celu uzyskanie niepodległości dla Kamerunu. Walki trwały, tracąc na intensywności, nawet po przyznaniu niepodległości. Liczbę ofiar ocenia się na kilkadziesiąt do kilkuset tysięcy.
Francuska część kraju uzyskała niepodległość w [[1960]] r. jako Republika Kamerunu. W lutym [[1961]] r. przeprowadzono plebiscyt, mający zdecydować o przyszłości brytyjskiej części Kamerunu. W jego wyniku 2/3 terytorium na północy (zamieszkałezamieszkane głównie przez ludność muzułmańską) przyłączyło się w maju do Nigerii, zaś południowa 1/3 (przeważnie chrześcijańska) przyłączyła się w październiku do Republiki Kamerunu, tworząc Federalną Republikę Kamerunu. Francuska i brytyjska część nowej republiki uzyskała autonomię. [[Ahmadou Ahidjo]] - francuskojęzyczny [[Fulbe]] - został pierwszym prezydentem kraju. Ahidjo, opierając się na siłach bezpieczeństwa, zdelegalizował w [[1966]] r. wszystkie partie polityczne poza swoją. W [[1970]] r. stłumił rebelię UPC. W [[1972]] r. wprowadzono nową konstytucję, znoszącą federację, a ustanawiającą [[państwo unitarne]].
 
W [[1982]] r. Ahidjo zrezygnował z urzędu i został na mocy konstytucji zastąpiony przez premiera [[Paul Biya|Paula Biya'ę]], pochodzącego z ludu [[Beti-Pahuin]]. Ahidjo żałował później, że to Biya został jego następcą, lecz zorganizowany przez jego współpracowników w [[1984]] [[zamach stanu]] nie powiódł się. Biya wygrał przeprowadzone w [[1983]] i [[1984]] r. wybory prezydenckie, w których był jedynym kandydatem. Wielopartyjne wybory w [[1992]] i [[1997]] r. wygrała jego partia - CPDM, jednak istnieją podejrzenia, iż nie były one uczciwe.
===Niepodległość===
 
{{Historia państw Afryki}}
Francuska część kraju uzyskała niepodległość w [[1960]] r. jako Republika Kamerunu. W lutym [[1961]] r. przeprowadzono plebiscyt, mający zdecydować o przyszłości brytyjskiej części Kamerunu. W jego wyniku 2/3 terytorium na północy (zamieszkałe głównie przez ludność muzułmańską) przyłączyło się w maju do Nigerii, zaś południowa 1/3 (przeważnie chrześcijańska) przyłączyła się w październiku do Republiki Kamerunu, tworząc Federalną Republikę Kamerunu. Francuska i brytyjska część nowej republiki uzyskała autonomię. [[Ahmadou Ahidjo]] - francuskojęzyczny [[Fulbe]] - został pierwszym prezydentem kraju. Ahidjo, opierając się na siłach bezpieczeństwa, zdelegalizował w [[1966]] r. wszystkie partie polityczne poza swoją. W [[1970]] r. stłumił rebelię UPC. W [[1972]] r. wprowadzono nową konstytucję, znoszącą federację, a ustanawiającą [[państwo unitarne]].
 
W [[1982]] r. Ahidjo zrezygnował z urzędu i został na mocy konstytucji zastąpiony przez premiera [[Paul Biya|Paula Biya'ę]], pochodzącego z ludu [[Beti-Pahuin]]. Ahidjo żałował później, że to Biya został jego następcą, lecz zorganizowany przez jego współpracowników w [[1984]] [[zamach stanu]] nie powiódł się. Biya wygrał przeprowadzone w [[1983]] i [[1984]] r. wybory prezydenckie, w których był jedynym kandydatem. Wielopartyjne wybory w [[1992]] i [[1997]] r. wygrała jego partia - CPDM, jednak istnieją podejrzenia, iż nie były one uczciwe.
 
{{Historia państw Afryki}}
[[Kategoria:Historia Kamerunu| ]]
[[Kategoria:Historia poszczególnych państw|Kamerun]]
16 952

edycje