Konstancja wrocławska: Różnice pomiędzy wersjami

drobne redakcyjne, dopisanie redaktorów leksykonu "Piastowie"
m (HotCat: Usunięto kategorię "Piastowie wrocławscy"; Szybkie dodanie kategorii "Piastowie wrocławscy i legnicko-brzescy")
(drobne redakcyjne, dopisanie redaktorów leksykonu "Piastowie")
'''Konstancja''' (ur. najpóźniej w [[1227]], zm. [[21 lutego|21]] lub [[23 lutego]] [[1257]]) – księżniczka śląska, księżna kujawska z dynastii [[Piastowie|Piastów]].
 
Córka [[książęta śląscy|księcia śląskiego]], [[książęta krakowscy|krakowskiego]] i [[książęta wielkopolscy|wielkopolskiego]] [[Henryk II Pobożny|Henryka II Pobożnego]] oraz [[Anna Przemyślidka|Anny]], córki [[władcy Czech|króla Czech]] [[Przemysł Ottokar I|Przemysła Ottokara I]]. Żona [[książęta kujawscy|księcia kujawskiego]] [[Kazimierz I kujawski|Kazimierza I]]. Matka książąt: sieradzkiego, łęczyckiego, [[książęta sandomierscy|sandomierskiego]] i [[książęta krakowscy|krakowskiego]] [[Leszek Czarny|Leszka Czarnego]] oraz inowrocławskiego [[SiemomysłZiemomysł inowrocławski|Ziemomysła]].
 
== Życiorys ==
W [[1239]] we [[Wrocław]]iu Konstancja poślubiła [[książęta kujawscy|księcia kujawskiego]] [[Kazimierz I kujawski|Kazimierza I]]. W literaturze utrzymują się dwie teorie na temat genezy tego małżeństwa.
 
Pierwsza z nich głosi, że było ono wynikiem polityki jej ojca, Henryka II Pobożnego chcącego poprzez ślub córki z synem [[Konrad I mazowiecki|Konrada I mazowieckiego]] osłabić mazowieckiego rywala, przeciwko któremu od lat wraz z ojcem, [[Henryk I Brodaty|Henrykiem I Brodatym]], walczył o [[Kraków]]. Związek ten przypieczętowywał sojusz polityczny książąt śląskiego i kujawskiego. Rozwścieczony tymi planami Konrad miał kazać zamordować prowadzącego przedmałżeńskie negocjacje [[scholastyk]]a płockiego [[Jan Czapla (duchowny)|Jana Czaplę]], za co została nałożona na niego klątwa, a jego ziemie zostały obłożone [[interdykt]]em<ref>T. Jurek, ''Konstancja'', ([w:] K. Ożóg, S. Szczur (red.), ''Piastowie. Leksykon biograficzny'', Kraków 1999, s. 413–414.</ref><ref>Taki motyw śmierci Jana Czapli podała ''[[Kronika wielkopolska]]''; P. Żmudzki, ''Studium podzielonego Królestwa. Książę Leszek Czarny'', Warszawa 2000, s. 27, podał w wątpliwość przekaz kroniki, zauważając, że Jan Czapla zamiast uciekać przed Konradem I pozostał w należącym do księcia mazowieckiego Płocku i że Kazimierz I nie poniósł żadnych konsekwencji nieposłuszeństwa wobec ojca. K. Kozłowska-Budkowa, ''Jan Czapla'', ([w:)] ''Polski Słownik Biograficzny'', t. IV, 1938 s. 165, przedstawiła pogląd, iż powodem morderstwa scholastyka płockiego mógł być zatarg między nim, przedstawicielem Kościoła płockiego a Konradem I i Agafią. Tezę tę uzasadniła, wskazując na okrutne potraktowanie jego zwłok, które zostały powieszone na widok publiczny naprzeciw katedry płockiej.</ref>.
 
Drugi pogląd mówi, że zmagającemu się z wewnętrznymi i zewnętrznymi problemami Henrykowi Pobożnemu zależało na dobrych relacjach z Konradem mazowieckim, a małżeństwo jego córki z synem księcia mazowieckiego miało być skutecznym sposobem na zacieśnienie tej współpracy<ref>T. Żmudzki, ''Studium podzielonego Królestwa. Książę Leszek Czarny'', Warszawa 2000, s. 26.</ref>. W posagu Konstancja wniosła mężowi kasztelanię lądzką. Okręg ten stał się przyczyną walk pomiędzy Kazimierzem a [[Bolesław Pobożny|Bolesławem Pobożnym]] toczonych w latach [[1258]]–[[1262]], zakończonych zdobyciem spornej ziemi przez księcia wielkopolskiego<ref>Bolesław Pobożny zgłaszał pretensje do ziemi, którą w [[1237]] stracił jego ojciec, [[Władysław Odonic]], w wojnie z Henrykami śląskimi.</ref>.
 
Mąż Konstancji urodził się między [[1210]] a [[1213]]<ref>K. Jasiński, ''Rodowód Piastów małopolskich i kujawskich'', Poznań – Wrocław 2001, s. 57–58. O. Balzer, ''Genealogia Piastów'', Kraków 1895, s. 292, kładł narodziny Kazimierza na ok. 1211.</ref>. Był drugim synem Konrada I mazowieckiego i [[Agafia Światosławówna|Agafii Światosławówny]]. Za życia ojca, w [[1230]] lub [[1231]], objął panowanie na Kujawach, a po jego śmierci w [[1247]], wbrew woli zmarłego a kosztem najmłodszego brata [[Siemowit I|Siemowita I]], do swojej domeny dołączył także ziemie łęczycką i sieradzką. Był trzykrotnie żonaty. Przed poślubieniem Konstancji zawarł związek małżeński z Jadwigą, której pochodzenie nie jest znane – prawdopodobnie była ona córką [[książęta wielkopolscy|księcia wielkopolskiego]] [[Władysław Odonic|Władysława Odonica]]<ref>Jest to pogląd [[Dariusz Karczewski|D. Karczewskiego]] zawarty w pracy ''W sprawie pochodzenia Jadwigi, pierwszej żony księcia kujawskiego Kazimierza Konradowica'', ([w:] [[Krystyna Zielińska-Melkowska|K. Zielińska-Melkowska]] (red.), ''Europa Środkowa i Wschodnia w polityce Piastów'', pod. red. Krystyny Zielińskiej-Melkowskiej, Toruń 1997. Przemawiają za nim: to samo imię żony Odonica, [[Jadwiga (żona Władysława Odonica)|Jadwigi]], a także przyjazne stosunki między księciem wielkopolskim a ojcem Kazimierza, Konradem mazowieckim. Zob. K. Jasiński, ''Rodowód Piastów małopolskich i kujawskich'', Poznań – Wrocław 2001, s. 61–62.</ref>. Małżeństwo to zapewne pozostało bezdzietne<ref>K. Jasiński, ''Rodowód Piastów małopolskich i kujawskich'', Poznań – Wrocław 2001, s. 63.</ref>. Natomiast po śmierci Henrykówny pojął za żonę [[Eufrozyna opolska|Eufrozynę]], córkę [[Kazimierz I opolski|Kazimierza I opolskiego]]. Zawarcie tego małżeństwa w połowie roku 1257, a więc zaledwie w kilka miesięcy po śmierci Konstancji zostało zapewne bardzo źle odebrane przez jej dwóch synów, co prawdopodobnie było jedną z przyczyn nie najlepszych stosunków pomiędzy nimi a ojcem w latach następnych<ref name="Żmudzki 61" />. Ze związku z Eufrozyną pochodził m.in. [[władcy Polski|król Polski]] [[Władysław I Łokietek]]. Kazimierz I kujawski zmarł [[14 grudnia]] [[1267]].
 
W czasie trwającego kilkanaście lat małżeństwa Konstancja urodziła dwóch synów: [[Leszek Czarny|Leszka Czarnego]], [[książęta krakowscy|księcia krakowskiego]] w latach [[1279]]–[[1288]], i [[SiemomysłZiemomysł inowrocławski|Ziemomysła inowrocławskiego]]<ref>O. Balzer, ''Genealogia Piastów'', Kraków 1895, s. 337–339, do dzieci z tego związku zaliczył także Adelajdę, która wg niego była dominikanką sandomierską. K. Jasiński, ''Rodowód Piastów śląskich'', cz. I, wyd. II, Kraków 2007, s. 121, przyp. 7, zakwestionował tę hipotezę, zarzucając poglądowi Balzera brak podstaw źródłowych, oparcie się na domysłach i ryzykownych rekonstrukcjach tekstu źródłowego, a także wskazując na brak występowania Adelajdy w ''Genealogii św. Jadwigi''. Sam zaliczył Adelajdę do dzieci [[Kazimierz II Sprawiedliwy|Kazimierza II Sprawiedliwego]] i [[Helena znojemska|Heleny znojemskiej]]. Zob. też K. Jasiński, ''Rodowód Piastów małopolskich i kujawskich'', Poznań – Wrocław 2001, s. 19–20.</ref>.
 
=== Śmierć ===
== Bibliografia ==
'''Literatura podstawowa'''
* [[Oswald Balzer|Balzer O.]], ''[[Genealogia Piastów]]'', Akademia Umiejętności, Kraków 1895, s. 292, 297–299 i 337–339.
* [[Kazimierz Jasiński (historyk)|Jasiński K.]], ''Rodowód Piastów małopolskich i kujawskich'', Wydawnictwo Historyczne, Poznań – Wrocław 2001, ISBN 83-913563-5-3, s. 19–20, 57–58 i 61–63.
* Jasiński K., ''Rodowód Piastów śląskich'', cz. I, wyd. II, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2007, ISBN 978-83-60448-28-1, s. 120–122.
* [[Tomasz Jurek|Jurek T.]], ''Konstancja'', ([w:] [[Krzysztof Ożóg|K. Ożóg]], [[Stanisław Szczur|S. Szczur]] (red.), ''Piastowie. Leksykon biograficzny'', Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999, ISBN 83-08-02829-2, s. 413–414.
* [[Paweł Żmudzki|Żmudzki P.]], ''Studium podzielonego Królestwa. Książę Leszek Czarny'', Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2000, ISBN 83-86842-85-7, s. 26–27, 58, 61, 76–77.
 
'''Literatura dodatkowa'''
* [[Zofia Kozłowska-Budkowa|Kozłowska-Budkowa Z.]], ''Jan Czapla'', ([w:)] ''Polski Słownik Biograficzny'', t. IV, 1938, s. 165–166.
* [[Krzysztof Ożóg|Ożóg K.]], ''Bolesław Pobożny'', ([w:] K. Ożóg, S. Szczur (red.), ''Piastowie. Leksykon biograficzny'', Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999, ISBN 83-08-02829-2, s. 144.
* [[Krzysztof Ożóg|Ożóg K.]], ''Władysław Odonic Plwacz'', ([w:] K. Ożóg, S. Szczur (red.), ''Piastowie. Leksykon biograficzny'', Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999, ISBN 83-08-02829-2, s. 135.
 
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]