Dolina Ciężka: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 12 bajtów ,  12 lat temu
WP:SK, drobne redakcyjne
(popr. bibliogr.)
(WP:SK, drobne redakcyjne)
{{Commonscat|Česká dolina}}
 
'''Dolina Ciężka''', dawniej '''Dolina Czeska''' ([[język słowacki|słow.]] ''Česká dolina'', ''Ťažká dolina'') – niewielka [[dolina zawieszona]] położona w [[Tatry Wysokie|Tatrach Wysokich]] na terenie [[Słowacja|Słowacji]].
 
==== Opis ====
Wraz zze swoim bocznym odgałęzieniem [[Dolina Spadowa|Doliną Spadową]] (''Spádová dolinka'') ma długość ok. 2,0 km i powierzchnię ok. 2,5 km². Należy do systemu [[Dolina Białej Wody|Doliny Białej Wody]] (''Bielovodská dolina''), odchodzi od niej w kierunku południowo-zachodnim na wysokości [[Polana pod Wysoką (Tatry)|Polany pod Wysoką]] (''Poľana pod Vysokou'') i oddzielona jest od Doliny Białej Wody 300-metrowej wysokości [[ściana stawiarska|ścianą stawiarską]]. W dolnym piętrze Doliny Ciężkiej znajduje się [[Ciężki Staw]], dawniej nazywany Czeskim Stawem (''České pleso'', ''Ťažké pleso''), położony na wysokości 1612 m [[n.p.m.]] Jego powierzchnia wynosi ok. 1,98 ha, głębokość ok. 6,0 m). Wypływający z niego [[Ciężki Potok]] znany dawniej jako Czeski Potok (''Český potok'', ''Ťažký potok'') opadając w kierunku Doliny Białej Wody tworzy [[Ciężka Siklawa|Ciężką Siklawę]] (''Český vodopád'', ''Ťažký vodopád'') o wysokości ok. 100 m, największy– najwięcej w [[Tatry|Tatrach]]. W górnym tarasie Doliny Ciężkiej, wśród osuwiska skalnych głazów, na wysokości ok. 1760 m n.p.m. leży [[Zmarzły Staw pod Wysoką]] (''Zmrzlé pleso''). Wypływający z niego potok spada kaskadą zwaną [[Zmarzła Siklawa]] (''Zmrzlý vodopád''). Najwyżej położone piętro Doliny Ciężkiej zajmuje kocioł [[Dolina Spadowa|Dolinki Spadowej]], oddzielają go ściany [[Ciężka Turnia|Ciężkiej Turni]] (''Česká veža'', 2254 m), najwyższego szczytu w bocznej grani odchodzącej od [[Niżnie Rysy|Niżnich Rysów]] (''Malé Rysy'', ''Nižné Rysy'').
 
Dawniej dolina była wypasana przez pasterzy z Doliny Białej Wody. Nie mieli oni jednak tutaj szałasu, w razie potrzeby korzystali z naturalnych [[koleba|koleb]].
** z należącą do systemu [[Dolina Mięguszowiecka|Doliny Mięguszowieckiej]] (''Mengusovská dolina'') – [[Dolina Żabia Mięguszowiecka|Doliną Żabią]], rozdziela je odcinek głównej grani od Ciężkiego Szczytu do [[Rysy|Rysów]] (''Rysy''),
** leżącą na terenie Polski [[Dolina Rybiego Potoku|Doliną Rybiego Potoku]], rozdziela je boczna grań Rysów z szczytami: Małe Rysy i [[Żabi Szczyt Wyżni]] (''Veľký Žabí štít''),
** od północy z [[Dolina Żabich Stawów Białczańskich|Doliną Żabich Stawów Białczańskich]] (''Žabia Bielovodská dolina''), rozdziela je masyw [[Młynarz]]a (''Mlynár'').
 
==== Nazewnictwo ====
Pierwotnie dolina nazywała się Ciężkie lub Do Ciężkiego. i nazwaNazwa ta pochodzi od tego, że pasterzom z Doliny Białej Wody ciężko było wraz z owcami wspiąć się do tej doliny przez stromą, 300–metrowej300-metrowej wysokości ścianę stawiarską. Potem okoliczna ludność używała nazwy Dolina Ciężka. Przez turystów i taterników została ona zniekształcona na błędną nazwę Dolina Czeska. Ta nazwa i jej tłumaczenia obcojęzyczne utrzymywały się długo, również w piśmiennictwie i na mapach. Dopiero po II wojnie światowej w wyniku żądań ludności [[Jaworzyna Spiska|Jaworzyny Spiskiej]] i [[Jurgów|Jurgowa]], którzy cały czas używali nazwy Dolina Ciężka, przywrócono dawną, prawidłową nazwę.
 
==== Turystyka ====
Od około 1860 dolinę zaczęli z rzadka odwiedzać polscy turyści, jako pierwszych znanych wymienia się Edwarda Homolacza juniora wraz z towarzyszami i przewodnikiem [[Jędrzej Wala (młodszy)|Jędrzejem Walą młodszym]] (1860). Zimą pierwszy był tutaj [[Zbigniew Korosadowicz]], również w 1860.
 
Obecnie dolina znajduje się na obszarze [[Tatrzański Park Narodowy (Słowacja)|TANAP-u]] i nie prowadzi do niej żaden ze znakowanych [[szlak turystyczny|szlaków turystycznych]]. Możliwe jest jednak przejście w towarzystwie przewodnika na przełęcz [[Waga (przełęcz)|Wagę]] (''Váha'') nieoznaczoną drogą poprowadzoną wzdłuż brzegu Zmarzłego Stawu. Dolina Ciężka od lat była miejscem licznych wspinaczek. Do niej schodzi wysoka (300 m) ściana [[Galeria Gankowa|Galerii Gankowej]] (''Gánkova Galéria''), którą poprowadzono wiele dróg o różnej skali trudności.
 
==== Bibliografia ====
{{Bibliografia start}}
# {{Cytuj książkę|imię=Józef |nazwisko=Nyka |autor link= Józef Nyka|tytuł=Tatry słowackie. Przewodnik. Wyd. II |miejsce=Latchorzew |data=1998 |wydawca=Wyd. Trawers |isbn= 83-901580-8-6 }}
# {{Cytuj książkę |nazwisko=Paryski |imię=Witold |autor link=Witold Paryski |autor link=Witold Henryk Paryski|tytuł= Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Cz. IX|wydawca= Sport i Turystyka|miejsce=Warszawa |rok=1964 }}
# {{Cytuj książkę|tytuł=Tatry Wysokie słowackie i polskie. Mapa turystyczna 1:25 000|miejsce=Warszawa |data=2005/06|wydawca= Wyd. Kartograficzne Polkart Anna Siwicka |isbn= 83-87873-26-8 }}
{{Bibliografia stop}}
 
50 091

edycji