Mechanizm kursów walutowych: Różnice pomiędzy wersjami

WP:SK, drobne techniczne, drobne redakcyjne
(→‎Dopuszczalne wahania kursowe poszczególnych walut: poprawka - nie wiadomo było o co chodzi z odstępem w liczbach)
(WP:SK, drobne techniczne, drobne redakcyjne)
[[GrafikaPlik:European union emu map en.png|thumb|right|300px|
{{legenda|#486EB8|Kraje strefy euro}}
{{legenda|#E8984D|Kraje należące do ERM II}}
{{legenda|#C44C4C|Pozostałe kraje UE}}
{{legenda|#855C99|Kraje spoza UE używające euro}}]]
'''Mechanizm Kursów Walutowych''', ([[Językjęzyk angielski|ang.]] ''European Exchange Rate Mechanism''), ('''ERM''') został wprowadzony przez [[Wspólnota Europejska|Wspólnotę Europejską]] w marcu [[1979]] r., jako część [[Europejski System Walutowy |Europejskiego Systemu Walutowego]] (EMS), w celu redukcji wahań kursowych walut państw członkowskich [[Unia Europejska|Unii Europejskiej]]. Mechanizm stabilizacji walut krajowych był niezbędny w procesie tworzenia [[Unia Gospodarczo-Walutowa|Unii Gospodarczej i Walutowej]] oraz do wprowadzenia wspólnej waluty – [[euro]].
 
==Mechanizm ERM==
 
== Mechanizm ERM ==
Mechanizm ERM oparty jest na powiązaniu i usztywnieniu kursów wymiany walut państw członkowskich. Dopuszczane są jedynie tzw. wahania normalne. Zakres wahań zmieniał się w czasie. Przed wprowadzeniem euro, kursy walutowe były związane z [[ECU]]. [[ECU]] było walutą "koszykową", której kurs wyznaczała średnia ważona koszyka walut poszczególnych państw członkowskich.
 
Wąż walutowy, czyli maksymalny dopuszczalny zakres wahań kursowych w stosunku do kursu centralnego, ustalany był dla wszystkich walut. W pierwszym okresie wahania te nie mogły przekraczać 2,25%. Jedynie [[Włochy]] korzystały z możliwości rozszerzenia wahań do +/- ±6%. Wszelkie ponadnormatywne wahania kursowe miały być niwelowane poprzez interwencję państwa.
 
==Zniesienie parytetu [[funt irlandzki|funta irlandzkiego]] wobec [[funt brytyjski|funta szterlinga]]==
 
== Zniesienie parytetu [[funt irlandzki|funta irlandzkiego]] wobec [[funt brytyjski|funta szterlinga]] ==
Udział [[Irlandia|Irlandii]] w systemie ERM wymusił przerwanie zasady powiązania [[funt irlandzki|funta irlandzkiego]] z [[funt brytyjski|funtem szterlingiem]]. Zerwanie parytetu wymuszone zostało nagłą aprecjacją [[funt brytyjski|funta szterlinga]]. W tym czasie [[Wielka Brytania]], w przeciwieństwie do [[Irlandia|Irlandii]], nie uczestniczyła w ERM. Zatem nagły wzrost wartości waluty brytyjskiej nie mógłby nie pociągnąć za sobą wzrostu wartości [[funt irlandzki|funta irlandzkiego]] ponad wymagane 2,25%.
 
== Wycofanie [[funt brytyjski|funta szterlinga]] z ERM ==
 
[[Wielka Brytania]] przystąpiła do ERM w 1990 r., lecz została zmuszona do wystąpienia z systemu już w 1992 r. po tym, gdy [[funt brytyjski|funt szterling]] podlegał znacznym wahaniom kursowym na skutek wielkich transakcji [[Spekulacja|spekulacyjnych]]. [[Funt brytyjski|Funtem szterlingiem]] spekulował m.in. [[George Soros]] (załamanie kursu z 16 września 1992 r., zostało nazwane "Czarną Środą"). Kursu walutowego ostatecznie nie udało się obronić (mimo podniesienia stóp procentowych do 12% i obietnicy kolejnej podwyżki o 3 punkty bazowe), do czego zobowiązywał Wielką Brytanię ERM1. Działania podjęte na skutek tamtych wydarzeń kazały Wielkiej Brytanii zrewidować podejście do polityki pieniężnej (16.09.1992 Londyn zawiesił swoje uczestnictwo w ERM). Ostatecznie i paradoksalnie konsekwencje impulsu spowodowały umocnienie gospodarki, a sam dzień był określany później nawet jako ''[[Czarna Środa|Biała Środa]]'', choć uważa się, że odbicie gospodarki (funt powrócił do swojej wartości około 1996) było raczej efektem zdecydowanych reform, a nie prostą konsekwencją wydarzeń z września 1992. Według sondażu [[BBC]], przeprowadzonego z końcem 2008 roku, 71% Brytyjczyków odpowiedziałoby "nie" w hipotetycznym [[referendum]] dotyczącym zamiany funta na [[euro]] w ich kraju.<ref>{{lang|en}} [http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7806936.stm "Most Britons still oppose euro", BBC, ICM, 1 stycznia 2009]</ref>
 
== Rozszerzenie zakresu wahań kursowych ==
W [[1993]] r. zakres wahań kursowych został zwiększony do 15% w związku z dużymi transakcjami spekulacyjnymi, których ofiarą padł [[Frank francuski|frank francuski]] oraz inne waluty.
 
W [[1993]] r. zakres wahań kursowych został zwiększony do 15% w związku z dużymi transakcjami spekulacyjnymi, których ofiarą padł [[Frank francuski|frank francuski]] oraz inne waluty.
 
==Zastąpienie ERM systemem ERM II==
 
31 grudnia 1998 r. kursy walutowe walut [[Euro#Strefa_euro|strefy euro]] wobec [[ECU]] zostały zamrożone. [[ECU]] zostało zastąpione nową walutą – [[euro]], przy zachowaniu parytetu 1 EUR = 1 ECU.
 
== Zastąpienie ERM systemem ERM II ==
W 1999 r. ERM II wyparł pierwotny ERM. Zarówno [[drachma (waluta)|grecka drachma]], jak i [[korona duńska|duńska korona]] stały się częścią systemu. O ile [[Grecja]] przyjęła euro jako swoją walutę w 2001 r., o tyle [[Dania]] zachowała swoją walutę, będąc jednocześnie członkiem systemu ERM II. Maksymalne dopuszczalne odchylenia kursów walut w ERM II wynoszą +/- 15% w stosunku do kursu centralnego [[euro]]. [[Bank centralny|Bank Centralny]] [[Dania|Danii]] ograniczył "węża walutowego" do pierwotnych 2,25%.
31 grudnia 1998 r. kursy walutowe walut [[Euro#Strefa_euroStrefa euro|strefy euro]] wobec [[ECU]] zostały zamrożone. [[ECU]] zostało zastąpione nową walutą – [[euro]], przy zachowaniu parytetu 1 EUR = 1 ECU.
 
W 1999 r. ERM II wyparł pierwotny ERM. Zarówno [[drachma (waluta)|grecka drachma]], jak i [[korona duńska|duńska korona]] stały się częścią systemu. O ile [[Grecja]] przyjęła euro jako swoją walutę w 2001 r., o tyle [[Dania]] zachowała swoją walutę, będąc jednocześnie członkiem systemu ERM II. Maksymalne dopuszczalne odchylenia kursów walut w ERM II wynoszą +/- ±15% w stosunku do kursu centralnego [[euro]]. [[Bank centralny|Bank Centralny]] [[Dania|Danii]] ograniczył "węża walutowego" do pierwotnych 2,25%.
==Obecny status ERM II==
 
== Obecny status ERM II ==
Wraz z rozszerzeniami [[Unia Europejska|Unii Europejskiej]] 1 maja 2004 r. i 1 stycznia 2007 r., banki centralne nowych 12 członków EU zostały zobowiązane do przystąpienia do ERM II. Waluty poszczególnych państw członkowskich znajdą się w ERM II w różnym czasie, zgodnie z umowami bilateralnymi.
 
[[Korona estońska|Estońska korona]], [[Lit litewski|litewski lit]] i [[tolar|słoweński tolar]] zostały objęte ERM II już 28 czerwca 2004 r. [[Funt cypryjski|Cypryjski funt]], [[łat|łotewski łat]] i [[Lira maltańska|maltańska lira]] w rok później – 2 maja 2005 roku. Z kolei [[korona słowacka|słowacka korona]] – 28 października 2005 roku. Według zapowiedzi, przystąpienie polskiego [[złoty|złotego]] do ERM nastąpi wiosną [[2009]] roku<ref>{{cytuj stronę| url = http://gospodarka.gazeta.pl/gospodarka/1,69866,5858744,Zajdel_Kurowska__Polska_w_ERM_II_na_wiosne.html| tytuł =Gazeta.pl Gospodarka | data dostępu = 1 stycznia 2009| autor=PAP, TVN CNBC |język=pl}}</ref>. Węgry swojego [[Forint|forintaforint]]a wprowadzą do ERM prawdopodobnie w [[Listopad|listopadzie]] 2009<ref>{{cytuj stronę| url = http://www.investhungary.com/2008-11/hungary-fulfill-criteria-joining-erm-ii-november-2009| tytuł =Hungary to Fulfill Criteria for Joining ERM II in November 2009 | data dostępu = 1 stycznia 2009| autor=Investhungary.com |język=en}}</ref>. Ostatnia waluta trzech największych państw spośród nowych członków – [[korona czeska|czeska korona]] - nadal nie ma wyznaczonego terminu przystąpienia do ERM. Powinno to nastąpić w ciągu najbliższych kilku lat.
 
Warunkiem przystąpienia krajów do [[Euro#Strefa_euroStrefa euro|strefy euro]] jest utrzymanie przez dwa kolejne lata swojej waluty w systemie ERM II. Konieczne jest ponadto spełnienie pozostałych czterech [[Kryteria konwergencji|kryteriów konwergencji]].
 
== Polska w ERM II ==
Przystąpienie [[Polska|Polski]] do [[Unia Europejska|Unii Europejskiej]], wraz z przyjęciem całego [[acquis communautaire]], zmusza nasz kraj do wprowadzenia wspólnej waluty europejskiej. Aby zapewnić stabilność [[euro]], każdy kraj musi spełnić [[kryteria konwergencji]]. Pierwotne zakładano, iż złoty stanie się częścią systemu ERM II w 2007 roku, aby w styczniu 2009 roku można było wprowadzić [[euro]]. Plan ten, ze względu na deficyt budżetowy, nie został zrealizowany. Termin zastąpienia złotego przez [[euro]] został przesunięty na 2012 rok.
 
[[28 października]] [[2008]] rząd przyjął program przystąpienia do [[Euro#Strefa_euroStrefa euro|strefy euro]]. Potwierdzony został w nim termin przyjęcia euro w roku 2012. Usztywnienie krajowej waluty w stosunku do [[euro]] znacznie ograniczyłoby "kreatywność", zwłaszcza po stronie wydatków, przy tworzeniu ustawy budżetowej w kolejnych latach.
 
Na początek lutego 2009 r. zaplanowano rozmowy Polski i Komisji Europejskiej na temat przystąpienia Polski do ERM II<ref> The Wall Street Journal. Polska, 16.01.2009 r., str. 1</ref>.
 
== Dopuszczalne wahania kursowe poszczególnych walut ==
{| class="wikitable"
|-
|-
|-
! align="left" |[[korona duńska]]
|DKK
|7,46038
|2,25%
|-
! align="left" |[[korona estońska]]
|EEK
|15,6466
|15%
|-
! align="left" |[[lit litewski]]
|LTL
|3,45280;
|15%
|-
! align="left" |[[łat łotewski]]
|LVL
|0,702804
{{przypisy}}
 
[[kategoriaKategoria:Gospodarka Unii Europejskiej]]
 
[[cs:ERM II]]