Jonowie: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 4957 bajtów ,  16 lat temu
brak opisu edycji
m (Przywrócono przedostatnią wersję, jej autor to Liburna. Autor wycofanej edycji to 83.31.151.76.)
'''''''''Jonowie'''''''''Tekst wytłuszczony'''''' [[indoeuropejczycy|indoeuropejskie]] plemię protogreckie, które wraz z [[Achajowie|Achajami]] i [[Eolowie|Eolami]] około 2 tysiąclecia p.n.e. zasiedliło środkową i południową Grecję, tworząc wraz z autochtonicznymi [[Pelazgowie|Pelazgami]] i przy dominującej roli Achajów, [[kultura mykeńska|kulturę mykeńską]]. Dialekt joński był najstarszym dialektem greckim. W wyniku najazdu [[Dorowie|Dorów]], [[Tessalowie|Tessalów]] i [[Beoci|Beotów]] zostali zepchnięci na terytorium [[Attyka|Attyki]], [[Eubeja|Eubei]] i [[Chalkidyka|Chalkidyki]]. W X w. p.n.e. zaczęli zasiedlać wybrzeża [[Azja Mniejsza|Azji Mniejszej]] i wyspy [[Morze Egejskie|Morza Egejskiego]]. Jonowie założyli tam dwanaście miast, zwanych [[dodekapolis]], a krainę nazwano od ich nazwy [[Jonia|Jonią]].
 
[[Kategoria:Starożytna Grecja]]
'''''''''Dorowie''''''''' – lud grecki, mówiący dialektem doryckim, który pod koniec II tysiąclecia p.n.e. zajął [[Hellada|Helladę]] [[Achajowie|achajską]]. Pierwotnie, kiedy przebywali w górach [[Pindus]], nazywali się ''Makednoi'', a ''Dorami- Dorieis'' stali się w trakcie inwazji.
 
Według mitycznej tradycji Dorowie, potomkowie [[Doros]]a, połączyli się z żyjącymi na wygnaniu potomkami [[Herakles]]a - achajskimi [[Heraklidzi|Heraklidami]]. Dorowie mieli dzielić się na trzy plemiona: ''Hylleis'', ''Dymanes'' i ''Pamfyloi''.
 
Współczesna nauka umieszcza kolebkę Dorów w dolinie [[Dunaj]]u, którzy potem , drogą migracji, przenieśli się na tereny północno-zachodniej Grecji, późniejszej [[Tesalia|Tessalii]], [[Macedonia|Macedonii]] i [[Epir]]u. Według [[Tukidydes]]a ostateczny najazd [[Heraklidzi|Heraklidów]] i Dorów nastąpił w 1150 p.n.e., w osiemdziesiąt lat po zdobyciu przez [[Achajowie|Achajów]] [[Troja|Troi]]. Zakłada się, że pierwsze najazdy Dorów na ziemie achajskie miały miejsce już wcześniej. Około 1200 p.n.e. większość otwartych osiedli achajskich na [[Peloponez|Peloponezie]] została zburzona. Ufortyfikowane twierdze jak np. [[Mykeny]] zostały zdobyte przez Dorów dopiero około 1150 pn.e.-1100 p.n.e. Najazd objął praktycznie całą Grecję, a tylko nieliczne ziemie, np. [[Arkadia]] i [[Attyka]] pozostały w rękach poprzednich właścicieli.
 
Konsekwencją najazdu Dorów, Tessalów i Beotów, a właściwie dwóch fal migracji (pierwsza inwazja Dorów miała skończyć się śmiercią w pojedynku [[Hylos]]a, syna [[Herakles]]a) był upadek [[kultura mykeńska|kultury mykeńskiej]] i początek tzw. [[Wieki Ciemne|Wieków Ciemnych]] w historii Grecji, trwających między 1200 p.n.e. a 800 p.n.e.. Zmienił się również etnos ziem Grecji: Dorowie zajęli [[Peloponez]] (prócz Arkadii), południowe wyspy jońskie oraz [[Kreta|Kretę]] i [[Rodos]] i południową część wybrzeża Azji Mniejszej - [[Doryda|Dorydę]]. Attyka, [[Eubeja]], [[Beocja]] i [[Jonia]] w [[Azja Mniejsza|Azji Mniejszej]] pozostała w rękach [[Beoci|Beotów]] i [[Jonowie|Jonów]]. Achajowie zmieszkliwali nadal Arkadię, [[Pamfylia|Pamfylię]] i [[Cypr (wyspa)|Cypr]], a Tesalię, [[Elida|Elidę]] i [[Fokaja|Fokaję]] zasiedlali [[Tessalowie]], którzy wyparli z tych ziem [[Eolowie|Eolów]]. Plemiona spokrewnione z Dorami, które mówiły dialektem północno-zachodnim i brały udział w pierwszej fali migracji doryckiej, zasiedliły Epir, Elidę i [[Etolia|Etolię]]. Przeludnienie Grecji, do którego przyczynił się najazd Dorów, spowodowało konieczność migracji Greków w kierunku Azji Mniejszej.
 
Wędrówka Dorów była jedną z wielu migracji etnicznych w basenie [[Morze Śródziemne|Morza Śródziemnego]], które około 1200 p.n.e. na w sposób znaczący na zmianę układu polityczno-etnicznedo ówczesnego świata.
 
'''''''''Achajowie''''''''' ([[Greka|gr.]] ''Achajoj'') – [[Indoeuropejczycy|lud indoeuropejski]], który przybył na obszary kontynentalnej [[Starożytna Grecja|Grecji]] około [[XX wiek p.n.e.|2000 lat p.n.e.]], podbijając miejscowych [[Pelazgowie |Pelazgów]]. W [[XVIII wiek p.n.e.|XVIII w. p.n.e.]] Achajowie podbili [[Kreta|Kretę]], którą niepodzielnie władali jednak dopiero od drugiego najazdu około [[XIV wiek p.n.e.|1400 roku p.n.e.]] Eponimicznym ojcem plemion achajskich był mityczny Achajos, syn [[Zeus]]a i [[Wyrocznia delficka|Pytii]], w innej wersji syn królewny ateńskiej [[Kreuza|Kreuzy]] i [[Ksutos]]a. Achajowie byli twórcami [[kultura mykeńska|kultury mykeńskiej]], za której centrum uznaje się ''bogate w złoto'' [[Mykeny]], leżące w [[Argolida|Argolidzie]] na [[Peloponez|Peloponezie]].
 
Największymi księstwami achajskimi były [[Mykeny]], w których władali [[Pelopidzi]], [[Argos]], [[Tiryns]], [[Pylos]], [[Lacedemon]] ([[Sparta]]), [[Kreta]] oraz [[Arkadia (kraina historyczna)|Arkadia]]. Według [[Homer]]a te niewielkie państwa wystawiły w wyprawie na [[Troja|Troję]] od 60 do 100 okrętów.
 
Władca państwa achajskiego nosił miano ''wanaks''. Pomagał mu w rządzeniu ''lawagetas'' – prawdopodobnie dowódca wojskowy. Achajowie podejmowali dalekie wyprawy wojenne, z których największa, przeciwko Troi, doczekała się epickiego opisu w postaci [[Iliada|Iliady]] Homera. Zakładali też kolonie na [[Cypr (wyspa)|Cyprze]], w [[Pamfilia|Pamfilii]] i [[Rodos (wyspa)|Rodos]]. Najprawdopodobniej o Achajach wspominają [[Hetyci|hetyckie]] tabliczki odnalezione w [[Bogazköy]], które opisują silne królestwo ''Akhkhijawa'' utrzymujące stosunki z władcami [[Hetyci|Hetytów]] – [[Mursilis II|Mursilisem II]] i [[Tuthalijas IV|Tuthalijasem IV]]. W [[XI wiek p.n.e.|XI w. p.n.e.]] Achajowie zostali zepchnięci przez [[Dorowie|Dorów]] do północnej części Peloponezu, na obszary zwane [[Achaja (kraina)|Achają]].[[Grafika:Przyklad.jpg]]
Anonimowy użytkownik