Zjawisko: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 15 bajtów ,  11 lat temu
m
robot poprawia: ko:현상 (철학); zmiany kosmetyczne
m (robot dodaje: az:İzah olunmayan fenomen)
m (robot poprawia: ko:현상 (철학); zmiany kosmetyczne)
'''Zjawisko''', '''fenomen''' ([[Greka|gr.]] ''phainomenon'' obserwowany) – pojęcie [[filozofia|filozoficzne]] oznaczające to, co dane jest w [[poznanie zmysłowe|poznaniu zmysłowym]], a więc obrazy, dźwięki, zapachy, smaki itd.
 
== Historia i filozofia nauki ==
 
Jednym z celów filozofii i nauki antycznej Grecji było, wg [[Pierre Duhem|Duhema]], "uratowanie zjawisk", czyli takie wytłumaczenie działań natury, które będzie w zgodzie z tezami kosmologicznymi powszechnie uznanymi. Było to szczególnie widoczne w [[astronomia|astronomii]], gdzie wprowadzano skomplikowane hipotezy (np. istnienie [[deferent]]ów) aby, w zgodzie z obserwowanymi zjawiskami, zachować koherencję m.in. [[Teoria geocentryczna|teorii geocentrycznej]].
W XX wieku, filozofowie brytyjscy ([[George Edward Moore|G. E. Moore]], [[Bertrand Russell]], [[Alfred Jules Ayer|A. J. Ayer]]) używali pojęcia ''[[sense data]]'', "dane zmysłowe", które to pojęcie określać miało to co "widzimy naprawdę". Uważano, że naiwnością jest twierdzenie, że obserwujemy rzeczy jako takie; w rzeczywistości obserwujemy wyłącznie dane zmysłowe, i tylko je. Pojęcie to jest dziś odrzucone (m.in. dzięki krytyce zaproponowanej przez [[John Langshaw Austin|J. L. Austina]] w ''Sense and Sensibilia'' w 1962 roku). Zastąpiono je po części pojęciem ''[[quale|qualii]]''.
 
== Filozofia fenomenu ==
Zjawiska często przeciwstawiane są nieobserwowalnej, ale dostępnej rozumowo rzeczywistości ([[Platon]]) bądź istocie rzeczy lub jako "rzecz dla nas" – niepoznawalnym [[rzecz sama w sobie|rzeczom samym w sobie]] przez [[Immanuel_KantImmanuel Kant|Immanuela Kanta]].
 
W fenomenologii fenomen to to, co podmiotowi poznania jawi się bezpośrednio i naocznie - fenomenem może być nie tylko konkretny zespół spostrzeżeń zmysłowych, ale też konkretny dany zespół spostrzeżeń wewnętrznych.
 
== Zobacz też ==
*[[fenomenalizm]]
*[[fenomenologia]]
*[[quale|qualia]]
 
== Bibliografia ==
*[[Pierre Duhem]], ''Sauver les phénomènes'', Paryż, J. Vrin, 2003 (1908).
*[[John Langshaw Austin]], ''Sense and Sensibilia'', 1962.
 
[[Kategoria:epistemologiaEpistemologia]]
[[Kategoria:filozofiaFilozofia nauki]]
[[Kategoria:fenomenologiaFenomenologia]]
[[kategoriaKategoria:ontologiaOntologia]]
 
[[az:İzah olunmayan fenomen]]
[[fa:پدیده]]
[[fr:Phénomène]]
[[ko:현상 (철학)]]
[[hr:Pojava]]
[[io:Fenomeno]]
2 869 265

edycji