Sprężyna: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 60 bajtów ,  11 lat temu
m
poprawa linków, WP:SK
m (robot dodaje: la:Elater)
m (poprawa linków, WP:SK)
Ciekawy był projekt Leonarda da Vinci z ok. 1485, aby kuszę-gigant, używaną dawniej do walk oblężniczych, zaopatrzyć w łuk z płaskowników metalowych (rodzaj resoru piórowego). Wypada wspomnieć również o miniaturowej kuszy ze stali, wynalazku hiszpańskich Maurów z XV w. Kuszę taką łatwo było ukryć nawet w rękawie. Ok. 1500 sprężyna występuje w nowej, ważnej postaci - sprężyny spiralnej, która zaczęła odgrywać rolę źródła energii w zegarach. W 1616 Veranzio Fausto, autor książki o maszynach, podaje rysunek powozu na resorach, Po 50 latach resory ze stali na pewno już były używane. Sprężyna śrubowa rozwinęła się prawdopodobnie ze spiralnej. Istniała już pod koniec XVIII w. Około 1800 J. Bramah zbudował maszynę do nawijania tego rodzaju sprężyn. Sprężyny tapicerskie natomiast wynaleziono w 1826 w Anglii.
 
Innym zastosowaniem sprężyny jest akumulacja [[energia mechaniczna|energii mechanicznej]], na przykład w napędzie tradycyjnych [[mechanizm]]ów [[Zegar (czasomierz)|zegarzegarowych]]owych. Sprężyny używane są też do amortyzowania uderzeń (np. [[Zderzak (kolejnictwo)|zderzak kolejowy]], [[resor]]) oraz do pomiaru siły ([[siłomierz]]e).
Charakterystyka sprężyny to podana w postaci graficznej zależność siły wywieranej na nią (lub momentu) od jej ugięcia (kąta obrotu). Charakterystykę sprężyn można podzielić na cztery grupy:
* progresywna (stożkowa)
* łamana
* liniowa
* degresywna
 
W najprostszym przypadku dla sprężyn zakłada się liniową zależność [[siła sprężystości|siły sprężystości]] ''F'' od wychylenia sprężyny z położenia równowagi ''x'':
:: ''F = - kx''
 
gdzie: ''k'' jest współczynnikiem sprężystości (stałą sprężyny), określającym przyrost siły sprężyny wraz z jej ugięciem.
 
Wówczas energia zgromadzona w odkształconej sprężynie wynosi:
:: <math> E_p = \frac{1}{2}kx^2</math>
 
Sprężyny można podzielić na:
 
Rodzaje sprężyn:
* [[sprężyna śrubowa]]
* [[sprężyna naciskowa]]
* [[sprężyna naciągowa]]
* [[sprężyna płaska]]
* [[sprężyna wielokrotna]]
* [[sprężyna spiralna]]
* [[sprężyna krążkowa]]
* [[sprężyna pierścieniowa]]
* [[sprężyna zaworowa]]
* [[sprężyna dociskowa]]
 
=== Zobacz też ===
* [[oscylator harmoniczny]]
 
[[kategoriaKategoria:Sprężyny|.]]
 
{{Linklink FA|fr}}
 
[[af:Veer (toestel)]]