Wielkość gwiazdowa: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 3 bajty ,  12 lat temu
poprawa przy pomocy AWB, zamiana dywizów na półpauzy using AWB
m (drobne redakcyjne, int.)
(poprawa przy pomocy AWB, zamiana dywizów na półpauzy using AWB)
'''Wielkość gwiazdowa''' - pozaukładowa [[jednostka miary]] stosowana do oznaczania blasku [[gwiazda|gwiazd]] (nie mylić z [[jasność (astronomia)|jasnością]]) i innych podobnych [[ciało niebieskie|ciał niebieskich]]. Jednostką wielkości gwiazdowej jest '''magnitudo''' (oznaczenie <sup><font size=-1>m</font></sup> lub ''mag''). Zazwyczaj w [[fizyka|fizyce]] do wyrażenia wartości [[Światłość|natężenia światła]] używa się [[Luks (fotometria)|luksów]], jednakże ze względów praktycznych i historycznych w [[astronomia|astronomii]] stosuje się nadal magnitudo.
 
== Historia ==
== Wielkość obserwowana ==
{{main|Obserwowana wielkość gwiazdowa}}
Sprawa pomiaru wielkości gwiazdowej komplikuje się jednak, jeśli uświadomimy sobie, że [[światło]] ciał niebieskich nigdy nie jest [[monochromatyczność|monochromatyczne]]. Czułość odbiornika światła różni się w zależności od [[długość fali|długości fali]] światła, a także od rodzaju samego odbiornika. Z tego powodu konieczne jest podawanie sposobu pomiaru wielkości, by miał on wartość naukową (i by był porównywalny z innymi pomiarami). W powszechnym użyciu jest system UBV, w którym wielkość mierzy się w trzech zakresach fal: U (jego środek przypada na długość fali ok. 350 &nbsp;nm, w pobliżu [[ultrafiolet]]u), B (środek około 435 &nbsp;nm, w pobliżu barwy niebieskiej) i V (około 555 &nbsp;nm, pośrodku zakresu widzialności ludzkiego oka). Ostatni zakres, V, w przybliżeniu odpowiada zakresowi ludzkiego oka, zwykle więc wielkość podana bez żadnego dodatkowego określenia jest wielkością V. Nieco mniej popularne, ale także często używane, są kolejne standardowe kolory odpowiadające barwie czerwonej i obserwacjom w zakresie podczerwieni: R (około 700 &nbsp;nm), I (około 900 &nbsp;nm), J (około 1,25 [[mikrometr]]a), H (około 1,65 mikrometra) i K (około 2,2 mikrometra).
 
Niektóre chłodniejsze gwiazdy, takie jak [[czerwony olbrzym|czerwone olbrzymy]] i [[Czerwony karzeł|czerwone karły]], emitują mało energii w zakresie barwy niebieskiej i w skali [[UBV]] są "niedoceniane". Dla przykładu niektóre gwiazdy klas L czy T mają wielkość mierzoną w systemie UBV rzędu 100<sup>m</sup>. Dzieje się tak dlatego, że emitują znaczne ilości energii nie w zakresie światła widzialnego, ale w [[podczerwień|podczerwieni]].
Oprócz widomej wielkości gwiazdowej (tzn. takiej jaka jest obserwowana z [[Ziemia|Ziemi]]) określana też jest tak zwana '''absolutna wielkość gwiazdowa'''. Jest to wielkość, jaką miałoby dane ciało obserwowane z odległości 10 [[parsek]]ów. Można ją obliczyć, jeśli znamy wielkość obserwowaną danego ciała oraz odległość do niego. Pozwala ona na wyeliminowanie czynnika odległości przy porównywaniu jasności gwiazd.
 
Należy zwrócić uwagę, że dlaDla ciał [[Układ Słoneczny|Układu Słonecznego]] takich, jak planety, komety i planetoidy, stosuje się zupełnie inną skalę absolutnych wielkości gwiazdowych. Dla tych obiektów określa się ją jako hipotetyczną wielkość gwiazdową, gdy obserwator znajduje się w odległości 1 [[Jednostka astronomiczna|jednostki astronomicznej]] od danego obiektu, a miejscem obserwacji jest powierzchnia Słońca (obserwujemy wtedy oświetloną stronę). Absolutna wielkość gwiazdowa tych ciał zależy od ich rozmiarów oraz [[albedo]] (zdolności odbijania światła).
 
== Zobacz też ==
[[sl:Navidezni sij]]
[[th:โชติมาตรปรากฏ]]
[[vi:Cấp sao biểu kiến]]
[[uk:Видима зоряна величина]]
[[vi:Cấp sao biểu kiến]]
[[zh:星等]]
35 634

edycje