Tyrol Południowy: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 188 bajtów ,  11 lat temu
Trydent to nie południowy Tyrol! to zupełnie inny rejon!
m (poprawa linków)
(Trydent to nie południowy Tyrol! to zupełnie inny rejon!)
[[Grafika:Tyrolpołudniowy.jpg|right|thumb|Krajobraz Tyrolu Południowego]]
 
'''Południowy Tyrol''' (niem. ''Südtirol'') - historyczna część [[Tyrol (region)|Tyrolu]] położona na południe od głównej grani Alp.
 
Południowy Tyrol jest zamieszkany przez ludność [[Tyrolczycy|tyrolską]], [[Włosi|włoską]] i [[Retoromanie|ladyńską]]. NajważniejszeNajważniejszym miastamiastem, a zarazem stolicestolica prowincji to [[Trydent]] (niem. ''Trient'', wł. ''Trento'') ijest [[Bolzano]] (niem. ''Bozen'').
 
Do [[1919]] Południowy Tyrol stanowił część [[Austria|austriackiego]] kraju koronnego Tyrol w [[Austro-Węgry|monarchii habsburskiej]]. Z mocy [[Traktat pokojowy z Austrią 1919|traktatu pokojowego]] w [[Saint-Germain-en-Laye|Saint-Germain]] został wcielony do [[Włochy|Włoch]] wraz z Trydentem jako region ''Trentino-Alto Adige''.
 
Do [[1919]] Południowy Tyrol stanowił część [[Austria|austriackiego]] kraju koronnego Tyrol w [[Austro-Węgry|monarchii habsburskiej]]. Z mocy [[Traktat pokojowy z Austrią 1919|traktatu pokojowego]] w [[Saint-Germain-en-Laye|Saint-Germain]] został wcielony do [[Włochy|Włoch]] jako region ''Trentino-Alto Adige''.
Po dojściu [[Benito Mussolini|Mussoliniego]] do władzy we Włoszech nastąpiła przymusowa italianizacja niemieckojęzycznej części Południowego Tyrolu, powodując głęboki konflikt polityczny i narodowościowy. Zabroniono używania języka niemieckiego, zmieniano oryginalne nazwy miejscowości i obiektów topograficznych na włoskie, rozwiązano administracyjnie niemieckojęzyczne organizacje kulturalne i zagarnięto ich majątek. Dochodziło nawet do ustalanych drogą administracyjną zmian oryginalnych nazwisk rodowitych mieszkańców na włoskie. Czynny opór rdzennej ludności spowodował surowe represje władz.
 
Problem statusu niemieckojęzycznej ludności Południowego Tyrolu stał się przyczyną długotrwałego konfliktu austriacko-włoskiego. Zatwierdzony w [[1972]] "Statut Autonomiczny Prowincji Bozen", zwany [[Pakiet (statut autonomiczny)|Pakietem]], gwarantujący równouprawnienie języków niemieckiego i włoskiego w całej prowincji, dwujęzyczność napisów w miejscach publicznych, nauczanie w szkołach w języku niemieckim, tworzenie niemieckojęzycznych organizacji kuturalnych, rozwiązał w znacznym stopniu narodowościowe i polityczne problemy Południowego Tyrolu.
 
Obecnie ze względu na duży ruch turystyczny Południowy Tyrol jest jedną z najbogatszych części Włoch. Wraz z Trydentem (ze stolicą w mieście [[Trydent]]) tworzy prowincję [[Trydent-Górna Adyga]] (niem. Trentino-Südtirol,
wł. Trentino-Alto Adige).
 
== Zobacz też ==
* [[Prowincja Bolzano]]
 
== Linki zewnętrzne ==
25 040

edycji