Ratusz w Kole: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 2661 bajtów ,  12 lat temu
redakcyjne, grafika
[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
Nie podano opisu zmian
(redakcyjne, grafika)
|wielkość zdjęcia =
|miejsce = [[Koło (województwo wielkopolskie)|Koło]], Stary Rynek
|data = '''zbudowany''' I połowa [[XIVXVI wiek]]u <br>'''przebudowany''' [[1815]] <br>'''zniszczony''' [[1987]] <br>'''odbudowany''' [[2001]]-[[2008]]
|data zabytek = 17 stycznia 1953
|commons =
[[Plik:Obiekt zabytkowy znak.svg|24px|zabytek|left|]]
[[Plik:Koło - ratusz.jpg|right|250px|thumb|Ratusz i zabudowa Starówki]]
[[Plik:Koło - ratuszz.jpg|right|180px|thumb|Odbudowane skrzydło ratusza]]
'''[[Koło (województwo wielkopolskie)|Kolski]] ratusz''' - jedna z najbardziej znanychreprezentacyjnych budowli miasta. ZostałZbudowany wybudowanyzostał najprawdopodobniej w stylu gotyckim podI koniecpołowie [[XIVXVI wiek]]u w stylu gotyckim. W [[XIX wiek]]u. nastąpiłaprzeprowadzona została gruntowna przebudowa w duchu klasycystycznym. W [[1987]] r. miałauległ miejsceznacznemu katastrofazniszczeniu budowlana -zawaliła runęłasię wieżawówczas niszczącgotycka większą część ratusza. W latach [[2001]]-[[2008]] trwała odbudowawieża.
 
=== Historia ===
Obecnie w gmachu ratusza mieści się Urząd Stanu Cywilnego i sala sesyjna [[Polityka w Kole|Rady Miejskiej]].
Jak wykazały badania archeologiczne, pierwotnie stał w tym miejscu potężny, drewniany dwór. W stylu gotyckim został wzniesiony w I połowie [[XVI wiek]]u, na planie prostokąta. Wcześniej uważano, że powstał dużo wcześniej – w [[1390]] r. za życia pierwszego wójta kolskiego Jana Henryka.
 
Wielokrotnie był przebudowywany, ostatnio w [[1815]] r. według planów wybitnego architekta [[Henryk Marconi|Henryka Marconiego]].
=== Historia ===
Budynek ratusza został wzniesiony około roku [[1390]] przez pierwszego wójta Henryka. Budynek murowany z cegły w układzie polskim, jednopiętrowy. Ozdobiony wysoką wieżą, która początkowo czworoboczna, na wysokości trzeciego piętra przechodzi w ośmioboczną basztę. W dolnej części wieży dawniej znajdowało się więzienie krajowego wójtostwa. W myśl ówczesnych przepisów podzielone było na dwa piętra, na które prowadziły drzwi drewniane i żelazne. Pozostała część ratusza w kształcie czworoboku miała wysokie i przestronne izby, a w podziemiach piwnice. Wielokrotnie przebudowywany, ostatni kształt klasycystyczny uzyskał około [[1815]] roku. Wtedy to dobudowano dwa skrzydła i zamknięto dziedzińcem z bramą od strony zachodniej. Elewacja opasana była gzymsem. Okna na parterze półkoliste, na piętrze czworokątne. Dobudowany w fasadzie wschodniej portyk czterokolumnowy w stylu doryckim, zwieńczony trójkątnym frontonem, na piętrze pod portykiem umieszczony został balkon.
 
Rysunki elewacji ratusza z roku [[1829]] oraz zachowany we fragmentach niezrealizowany drugi projekt przebudowy pozwalają na orientacje w rozmiarze i wyglądzie ratusza przed przebudową. Był to wówczas budynek wzniesiony na rzucie wydłużonego prostokąta, z wieżą wzniesioną w północno-zachodniej części. Przy trzech narożnikach budynku wznosiły się potężne szkarpy wzmacniające ściany budynku. Elewacja główna ze skromnym wejściem, zwieńczona półszczytem, mieściła się od strony północnej. Elewacja tylna zwieńczona była szczytem zamkniętym wycinkiem koła i ujętym z boku wolutami. Na pierwszym piętrze na osi elewacji umieszczono balkon, a pod nim pseudoportal. Elewacja boczna, czteroosiowa, posiadała wejście poprzedzone gankiem stworzonym przez pulpitowy daszek wsparty na czterech słupach. Okna o wykroju przeważnie prostokątnym otoczone były prostymi opaskami. Budynek zwieńczony był silnie profilowanym gzymsem koronującym. Wieża zakończona była hełmem barokowym. Wnętrza posiadały sklepienia barokowe, kolebkowe i krzyżowe.
W roku [[1985]] rozpoczęto kapitalny remont ratusza; w planach przewidziana była przebudowa wnętrz i przywrócenie zewnętrznego wystroju z początków [[XIX wiek|XIX]] wieku oraz przeniesienie tutaj Muzeum Technik Ceramicznych. Jednak [[25 maja]] [[1987]] roku w godzinach porannych miała miejsce katastrofa budowlana. Runęła [[gotyk|gotycka]] wieża, niszcząc znaczną część głównego budynku. Spowodowane to było nadmiernym ruchem na trasie przebiegającej przez [[Osiedle Stare Miasto (Koło)|kolską starówkę]]. W [[2001]] roku rozpoczęto trwającą do [[2008]] r. odbudowę ratusza.
 
Zrealizowana w latach [[1835]] – [[1837]] rozbudowa ratusza polegała na dobudowaniu od zachodu dwu nierównej długości skrzydeł. Skrzydło południowe, trójosiowe, było dłuższe, natomiast północne, jednoosiowe, krótsze. Skrzydło północne wyrównano do długości skrzydła południowego pojedynczym murem. Od zachodu wzniesiono również mur z bramą wjazdową, zamkniętą łukiem odcinkowym. W ten sposób stworzono regularny, harmonijny czworobok z małym dziedzińcem pośrodku.
=== Bibliografia ===
 
W starym budynku zlikwidowano szkarpy narożne. Na jego osi wzniesiono od wschodu portyk zwieńczony trójkątnym szczytem, wsparty na czterech kolumnach doryckich i czterech analogicznych pilastrach przylegających do ściany wschodniej budynku. Na piętrze, pod portykiem, umieszczono balkon. W ten sposób elewację frontową budynku zwrócono w kierunku głównej drogi komunikacyjnej, przecinającej miasto.
 
Zburzono wówczas szczyt w elewacji południowej i półszczyt zamykający poddasze elewacji północnej oraz obniżono dachy. Z wieży zdjęto hełm barokowy i zwieńczono ją gzymsem kroksztynowym. Zarówno stary budynek, jak i nowo wzniesione skrzydła otrzymały jednolity wystrój zewnętrzny o dużych walorach estetycznych. Budynek został pokryty tynkiem z zastosowaniem boniowania. Elewacje budynku opasane zostały gzymsem kordonowym i zwieńczone fryzem złożonym z tryglifów i metop oraz beleczkowaniem.
 
Okna dolnej kondygnacji otrzymały zamknięcie półkoliste, a górnej – prostokątne. Przeprowadzono wówczas także znaczne zmiany w wewnętrznym rozplanowaniu ratusza, zwłaszcza na pierwszym piętrze. Mimo przesunięcia poszczególnych ścianek działowych zachowano przeważnie dawne sklepienia barokowe.
 
[[17 stycznia]] [[1953]] r. budowla została wpisana do wielkopolskiego rejestru zabytków.
 
Kolski ratusz [[25 maja]] [[1987]] roku uległ katastrofie budowlanej – zawaliła się gotycka wieża, niszcząc południowe skrzydła.
 
===Stan obecny===
Po odbudowie wróciły do ratusza władze miasta – Rada Miejska oraz Urząd Stanu Cywilnego.
 
Kolski ratusz jest jedynym w [[Wielkopolska|Wielkopolsce]] średniowiecznym budynkiem świeckim oraz jednym z nielicznych w [[Polska|Polsce]] ratuszy gotyckich o niepowtarzalnym kształcie i układzie architektonicznym. Przedstawia unikatową wartość historyczną i architektoniczną. W gotyckich piwnicach planuje się uruchomienie stylowej kawiarni. W południowej części – obecnie w remoncie – ma mieścić się Urząd Miejski lub [[Muzeum Technik Ceramicznych w Kole|Muzeum Technik Ceramicznych]].
 
W [[2003]] roku oddano do użytku wieżę, z której rozciąga się widok na miasto i okolicę, sięgający przy ładnej pogodzie do 30 km. Zwiedzanie jest możliwe w wybrane pierwsze niedziele miesiąca.
 
=== Bibliografia ===
* Józef Burszta. ''600 lat miasta Koła.'' Poznań 1963
* Piotr Maluśkiewicz. ''Ziemia Konińska.'' Konin 1997