Czagos: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 7 bajtów ,  11 lat temu
m
Bot zmienia szablon {{coor dm}} na {{koordynaty}}; zmiany kosmetyczne
m (Bot zmienia szablon {{coor dm}} na {{koordynaty}}; zmiany kosmetyczne)
[[GrafikaPlik:Biot-map.png|thumb|right|Czagos]]
'''Czagos''' (''Chagos Archipelago'') ({{coor dmkoordynaty|6|00|S|71|30|E|type:island|umieść=w tekście}}) - [[archipelag]] ponad 60 tropikalnych wysp na [[Ocean Indyjski|Oceanie Indyjskim]], leżących 500 [[kilometr|km]] na południe od [[Malediwy|Malediwów]]. Stanowią część [[Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego|Brytyjskiego Terytorium Oceanu Indyjskiego]], cały archipelag jest brytyjskim [[terytorium zamorskie|terytorium zamorskim]].
 
== Informacje geograficzne ==
[[Archipelag]] Czagos to ponad 60 wysp i wysepek, które obsiadły [[rafa koralowa|rafę koralową]], tworząc grupę siedmiu [[atol|atoli]]i. Całkowita powierzchnia wysp to ponad 63 km², przy czym największą z nich jest [[Diego Garcia]] (27.20 km²). Powierzchnia pozostałych osiąga powierzchnię około jednego bądź mniej kilometra kwadratowego. Są to wyspy: Peros Banhos, Salomon Islands, Eagle Islands, Egmont Islands i Three Brothers oraz położone nieco dalej Nelsons Island i Danger Island.
 
Panuje tu [[klimat tropikalny]] morski; gorący, wilgotny, łagodzony przez [[pasat]]. [[Ukształtowanie terenu]]: płaskie wyspy, większość terenu nie przekracza 2 m wysokości. Najwyższy punkt znajduje się na wyspie [[Diego Garcia]] i wynosi 15 m. Ich jedynym bogactwem są [[palma kokosowa|palmy kokosowe]] i ryby w okolicznych wodach.
 
== Historia ==
Jako pierwsi dotarli na wyspę przybysze z [[Malediwy|Malediwów]]. Czagos leżały jednak zbyt daleko od Malediwów, aby mieszkańcy tych drugich osiedlali się w sposób planowy na siedmiu [[atol|atolach]]ach. Dlatego przez wieki [[archipelag]] nie był zamieszkany. Pierwszym Europejczykiem, który dotarł na Czagos był [[Vasco da Gama]]. [[Portugalczycy]] pojawili się tam na początku XVI wieku, ale nigdy nie stały się one częścią ich morskiego [[imperium]]. Także oni uważali Czagos za mało atrakcyjny fragment świata. Po Portugalczykach przyszli [[Francuzi]]. W 1786 roku pretensje do Czagos zgłosili [[Brytyjczycy]], którzy tak naprawdę kontrolę nad wyspami przejęli w 1814 roku.
 
Pierwsi stali mieszkańcy wyspy przypłynęli na Czagos w XVIII wieku. Byli nimi trędowaci z [[Mauritius|Mauritiusa]]a. Francuzi kontrolujący wtedy ten obszar zamierzali uczynić z Czagos dochodowy ośrodek osadnictwa. W praktyce oznaczało to założenie plantacji [[palma kokosowa|palm kokosowych]]. Większość pracowników tych plantacji stanowili [[Afrykańczycy]]. Przetrwały one do połowy dwudziestego stulecia podobnie jak ich pracownicy afrykańskiego i południowoazjatyckiego pochodzenia.
 
Kiedy [[Mauritius ]]ogłosił niepodległość – Czagos były powiązane administracyjnie z tą wyspą – archipelag stanowił część [[Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego|Brytyjskiego Terytorium Oceanu Indyjskiego]]. W latach 1967-1971 mieszkańcy archipelagu zostali przymusowo wysiedleni na [[Mauritius]] z racji porozumienia między [[Wielka Brytania|Wielką Brytanią]] a [[USA|Stanami Zjednoczonymi]] o utworzeniu amerykańskiej [[baza wojskowa|bazy wojskowej]] na [[Diego Garcia]].
 
== Czasy współczesne ==
 
Na początku [[XXI wiek|XXI wieku]] sprawa mieszkańców Czagos wypędzonych przez brytyjskie władze powróciła. Angielski Wysoki Sąd zdecydował, że wysiedlenie ludzi z archipelagu przez brytyjskiego komisarza było bezprawne. Brytyjski rząd nie zgodził się z wyrokiem sądu i złożył apelację. Jednak sądy kolejnej instancji podtrzymały swoją decyzję i zgodnie z prawem dawni mieszkańcy Czagos mogli wrócić na archipelag. Tak się jednak nie stało, bo do [[2016]] roku, na podstawie umów ze Stanami Zjednoczonymi, Czagos, a właściwie największa wyspa archipelagu, [[Diego Garcia]], jest amerykańską bazą wojskową i oba kraje zastrzegły sobie prawo do przedłużenia porozumienia w tej sprawie na kolejne 20 lat. Ostatnio prawo do kontroli archipelagu zgłosił [[Mauritius]], z którym wyspy te były związane w okresie kolonialnym.
 
Na początku [[XXI wiek|XXI wieku]]u sprawa mieszkańców Czagos wypędzonych przez brytyjskie władze powróciła. Angielski Wysoki Sąd zdecydował, że wysiedlenie ludzi z archipelagu przez brytyjskiego komisarza było bezprawne. Brytyjski rząd nie zgodził się z wyrokiem sądu i złożył apelację. Jednak sądy kolejnej instancji podtrzymały swoją decyzję i zgodnie z prawem dawni mieszkańcy Czagos mogli wrócić na archipelag. Tak się jednak nie stało, bo do [[2016]] roku, na podstawie umów ze Stanami Zjednoczonymi, Czagos, a właściwie największa wyspa archipelagu, [[Diego Garcia]], jest amerykańską bazą wojskową i oba kraje zastrzegły sobie prawo do przedłużenia porozumienia w tej sprawie na kolejne 20 lat. Ostatnio prawo do kontroli archipelagu zgłosił [[Mauritius]], z którym wyspy te były związane w okresie kolonialnym.
 
[[Kategoria:Archipelagi Oceanu Indyjskiego]]
2 997 189

edycji