Wicekrólestwo La Platy: Różnice pomiędzy wersjami

m
lit., int., drobne redakcyjne
m (lit., int., drobne redakcyjne)
 
=== Geneza i powstanie ===
[[1680]] portugalski gubernator Rio de Janeiro, Manuel Lobo założył fortecę [[Colonia]] na dzisiejszym wybrzeżu urugwajskim i uczynił go stolicą utworzonego przez siebie Departamentu Colonii. Głównym tego celem było zapewnienie portugalskiej ekspansji poza Brazylię, łamiąc [[Traktat z Tordesillas]], który stracił znaczenie między [[1580]] a [[1640]], kiedy Hiszpania zajmowała Portugalię. [[José de Garro]] szybko zaatakował i zdobył fort dla Hiszpanii, który jednak [[7 maja]] 1681 został zwrócony Portugalii ze względu na Tymczasowy Traktat z Lizbony.
 
Z drugiej strony [[Wicekrólestwo Peru]] wymagało przepływu całego handlu przez port w [[Lima|Limie]], co znacznie ograniczyło potencjał gospodarczy [[Buenos Aires]], będącego naturalnym i pierwotnym portem. To z kolei spowodowało dużydużą działalność przemytniczą w regionie w szczególności w samym Buenos Aires, [[Montevideo]] i [[Asuncion]].
 
[[1763]] na mocy [[Traktat Paryski|Traktatu Paryskiego]] tereny zostały przyznane Hiszpanii.
 
=== Początki istnienia ===
Premier Portugalii [[Marquis of Pombal]] w dalszym ciągu zachęcał do zajmowania spornego terytorium. Karol III szybko zareagował na korzystnych warunkach. [[Francja]] i [[Anglia]] z różnych przyczyn pozostały w tym konflikcie neutralne. Cevallos wysłał ostrzeżenie i rozpoczął agresję na Santa Catalina, skąd [[Brazylijczycy]] wcześniej uciekli, iCevallos zdobył ją bez żadnych ofiar w niespełna miesiąc. Następnie płynąc w kierunku Montevideo i Buenos Aires z pomocą gubernatorowi Vertizowi, odbił Colonię - również bez oporu. Udał się wtedy na wyprawę na [[Rio Grande do Sul]], którą zaprzestałprzerwał w [[Maldonado]], kiedy został poinformowany o Traktacie z [[San Ildefonso]], kończącym działania wojenne na tym obszarze.
 
[[1766]] Hiszpanie nabyli [[Malwiny]], będące dotąd kolonią francuską i nazywane Port St.Louis.
 
=== Upadek państwa ===
W początkowych latach XIX wieku Buenos Aires stawało się coraz bardziej samowystarczalene, produkując około 600 000 sztuk bydła rocznie (z czego ćwierć była spożywana na miejscu) i znacznie wspierającym rozwój obszarów. Jednak nieuniknione i w końcu rozpoczęte wojny z Wielką Brytanią oznaczały nadejście wielkiego regresu w regionalnej gospodarce, ponieważ komunikacja morska była praktycznie sparaliżowana. Region Górne Peru wzgardzałzostał obciążony dużymi kosztami administarcji i obrony estuarium [[La Plata (estuarium)|Rio de La Plata]], wspieranego dotąd przede wszystkim przez produkcję w Potosi. Na przykład, w pierwszych latach istnienia Wicekrólestwa, około 75% kosztów było pokrywane z przychodów, pochodzących z północy. Górne La Plata (głównie obecny Paragwaj) miało również problemy z administracją z Buenos Aires, w szczególności ze względu na jej monopol w wielu dziedzinach.
 
[[1805]] Hiszpania musiała pomóc Francji za sojusz z [[1795]] , ale straciła swojeswoją marynarkiflotę morską w bitwie pod [[Trafalgarem]]. Jednak hiszpańskiHiszpański premier ostrzegł wicekrólestwo przed prawdopodobieństwem brytyjskiej inwazji, i że w takim przypadku miasto Buenos Aires byłoby zdane na własne siły.
 
[[27 czerwca]] [[1806]] około 1500 żołnierzy pod wodzą płk. Williama Carra Beresforda pomyślnie zaatakowało Buenos Aires po nieudanej próbie zatrzymania ich przez wicekróla Rafaela de Sobremonte, który uciekł do [[Cordoba|Cordoby]]. Brytyjskie siły zbrojne zostały wyparte w grudniu przez [[criollos]] pod dowództwem Santiago de Liniers. W [[luty]]m 1807, Brytyjczycy wzmocnili się o 8000 mężczyzn pod wodzą gen. Samuela Auchmuty'ego. W [[maj]]u przybył gen. John Whitelock w celu przejęcia ogólnego dowództwa i [[5 lipca]] zaatakował Buenos Aires. Po utracie ponad połowy swej armii został pojmany, podpisał zawieszenie broni i wyjechał do Wielkiej Brytanii.
 
Tak więc, brak wsparcia ze strony Hiszpanii i zwiększenie zaufania dopo zadaniu świeżej porażki świata władzybrytyjczykom sprawił, iż podjęto starania w kierunku niezależności wicekrólestwa. Było także oczywiste, że Wicekrólestwo Rio de la Plata było tylko kilkoma niepowiązanymi regionami połączonymi ze sobą przez hiszpańską koronę, w akcie próby utrzymania władzy nad regionem.
 
[[25 maja]] [[1810]] z południowej części wicekrólestwa utworzono niepodległe [[Zjednoczone Prowincje Rio de La Plata]]. Oznaczało to formalny kres istnienia wicekrólestwa.
160

edycji