M3/M5 Stuart: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 42 bajty ,  12 lat temu
WP:SK przy okazji przejrzenia
m (lit.)
(WP:SK przy okazji przejrzenia)
{{Czołg infobox|
nazwa = Light Tank M3/M5 Stuart<br />(Dane M3A1 Stuart III / M3A1 DIESEL Stuart IV)|
grafika = [[GrafikaPlik:Stuart m5a1 cfb borden 4.JPG|300px]]|
podpis = Stuart M5A1|<!-- opcjonalny podpis rysunku -->
kraj = {{Państwo|USA}}|
producent = |
trakcja = gąsienicowa|<!-- gąsienicowa, kołowa -->
typ = [[czołg lekki]]|<!-- np. czołg lekki, ciężki, podstawowy, transporter opancerzony} -->
zaloga = 4 |
konstrukcja = [[1940]]|<!-- data budowy prototypu -->
zbiorniki = |<!-- pojemność zbiorników paliwa -->
typpanc = |<!-- typ pancerza (reaktywny, warstwowy, kompozytowy, itd. -->
grubpanc = kadłub 16 - 44 mm<br />wieża 32 - 51 mm |<!-- grubość pancerza -->
pmaxdroga = 58|<!-- prędkość maksymalna na drodze w km/h -->
pmaxteren = 30-40|<!-- prędkość maksymalna w terenie w km/h-->
zasieg = 100 - 217 km / 145|
artyleria = 1 x [[armata]] M6 kal. 37 mm z zapasem 106-116 pocisków|<!-- uzbrojenie artyleryjskie -->
karabin = 3 x [[karabin maszynowy|karabiny maszynowe]] [[Karabin_maszynowy_Browning_M1919Karabin maszynowy Browning M1919|M1919A4]] kal. 7,62 mm z zapasem 6400-7220 naboi,|<!-- uzbrojenie strzeleckie -->
rakieta = |<!-- uzbrojenie rakietowe -->
inne = |<!-- inne opcjonalne typy uzbrojenia -->
Nadana mu przez Brytyjczyków potoczna nazwa "Stuart" pochodzi od nazwiska amerykańskiego generała z okresu [[wojna secesyjna|wojny secesyjnej]] – [[Jeb Stuart|Jeba Stuarta]].
 
== Historia ==
Przez długie lata Amerykanie nie przykładali zbyt wielkiej wagi do rozwoju swojej broni pancernej. W latach 20. dwudziestego wieku zbudowali kilka lekkich czołgów wsparcia piechoty, ale nie rozwinęli ich produkcji na dużą skalę. Na początku lat trzydziestych na bazie tych konstrukcji powstał nowy typ czołgu lekkiego [[Light tank M2|M2]]. Pod wpływem wojennych doświadczeń z Europy, wiosną [[1940]], Departament Zaopatrzenia opracował projekt gruntownie ulepszonej odmiany czołgu M2A4. W wyniku tych prac powstał czołg lekki M3. Otrzymał on grubszy pancerz (38-51mm), a także poprawione zawieszenie. W czerwcu 1940r. projekt ten został zatwierdzony i przyjęty do produkcji, którą rozpoczęto w marcu następnego roku. Wóz był kilkakrotnie modernizowany, między innymi zmieniono nitowaną wieżę na spawaną. Na początku 1942r wprowadzono spawany kadłub. Część pojazdów dostała nowe silniki Diesla. Powstały wersje M3, M3 (diesel), M3A1, M3A1 (diesel), M3A3, M5, M5A1. Ogółem w latach 1941-1944 wyprodukowano 22743 czołgi wszystkich wersji<ref> Encyklopedia II Wojny Światowej: Militaria, numer 69, 2009, ISBN: 978-83-25200369-6 </ref>.
 
== Służba ==
Czołgi M3/M5 "Stuart", oprócz USA, były używane przez wojska brytyjskie, kraje [[Wspólnota Narodów|Wspólnoty Brytyjskiej]], [[Chińska Republika Ludowa|Chiny]] oraz [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|Związek Radziecki]].
W armii brytyjskiej nosiły oznaczenia:
* '''M3''' – brytyjska nazwa "Stuart I"
* '''M3A1''' – brytyjska nazwa "Stuart III"
* '''M3A1 Diesel''' - brytyjska nazwa "Stuart IV"
* '''M3A3''' – brytyjska nazwa "Stuart V"
* '''M5''' – brytyjska nazwa "Stuart VI"
* '''M5A1''' – brytyjska nazwa "Stuart VI" (tak samo jak modelu M5)
 
Czołgi lekkie "Stuart" znajdowały się również w jednostkach Polskich Sił Zbrojnych. Czołgi '''M5A1''' znajdowały się w 24 Pułku Ułanów 1 Dywizji Pancernej. Brały udział w bojach we Francji, Belgii, Holandii i Niemczech. "Stuarty" były też w uzbrojeniu II Korpusu Polskiego walczącego we Włoszech.
Po wojnie "Stuarty" były sprzedawane do wielu krajów świata. Miały je w swoim uzbrojeniu armie m in. Dominikany, Haiti, Meksyku, Kolumbii, Hondurasu, Brazylii. W niektórych krajach czołgi te służyły jeszcze w latach 80. [[XX wiek|XX]] wieku.
 
== Pojazdy pochodne ==
* '''M3 Command Tank''' – czołg dowódcy, bez wieży.
* '''M3 with Maxson Turret''' – z wieżą z poczwórnie sprzężonymi karabinami maszynowymi, nie wszedł do produkcji.
* '''T2 Light Mine Exploder''' – wersja do niszczenia [[Mina (wojskowość)|min]], nie wszedł do produkcji.
* '''M3A1 with Satan Flame-gun''' – model z [[miotacz ognia|miotaczem ognia]] używany przez [[Korpus Piechoty Morskiej Stanów Zjednoczonych|marines]]. Duży miotacz ognia z zapasem paliwa 600 litrów został zamontowany zamiast armaty, zasięg do 50 metrów, w [[1943]] zbudowano 20 takich pojazdów.
* '''M3A1 with ESR-M3 Flame-gun''' – model z małym miotaczem ognia zamontowanym na miejscu karabinu maszynowego.
* '''T18 75 mm Howitzer Motor Carriage''' – prototyp działa samobieżnego z [[haubica|haubicą]] 75 mm, nie wszedł do produkcji.
* '''T56 3" Gun Motor Carriage''' – prototyp działa samobieżnego na podwoziu M3A3 z armatą trzycalową (76,2 mm), nie wszedł do produkcji.
* '''T57 3" Gun Motor Carriage''' – jak wyżej, ale z silnikiem czołgu [[M3 Lee]], nie wszedł do produkcji.
* '''Stuart Kangaroo''' – bez wieży, z dodatkowymi fotelami, używany jako transporter opancerzony.
* '''Stuart Recce''' – zwiadowcza wersja "Kangura" uzbrojona w karabiny maszynowe.
* '''Stuart Command''' – pojazd dowódcy, wersja "Kangura" z dodatkowymi radiami.
* '''Stuart 18 pdr. SP''' – polowa modyfikacja polegająca na zastąpieniu wieży działem 18 funtowym (kaliber 3,3 cala – 83.82 mm)
 
== Pojazdy bazowane na M5 ==
[[GrafikaPlik:Stuarttank.jpg|right|thumb|300px|<center>M3 Stuart w [[1942]] Fort Knox]]
* '''M5 Command Tank''' – bez wieży, z dodatkowym sprzętem radiowym.
* '''M5A1 with Psy-war equipment''' – model do prowadzenia "wojny psychologicznej" z zewnętrznymi głośnikami.
* '''M5A1 with E7-7 Flame-gum''' – z miotaczem ognia zamontowanym na miejscu głównego działa.
* '''M5A1 with E9-9 Flame-gun''' – prototyp bazowany na brytyjskim "Krokodylu".
* '''M5A1 with E8 Flame-gun''' – prototyp tylko, bez wieży.
* '''M5 with T-39 Rocket Launcher''' – prototyp uzbrojony w wyrzutnię rakiet [[T39]].
* '''M5 Dozer''' – czołg-buldożer, bez wieży.
* '''T27''', '''T27E1 81 mm Mortar Motor Carriage''' – 2 prototypy samobieżnego moździerza.
* '''T29 4.2" Mortar Motor Carriage''' – prototyp moździerza samobieżnego 4,2 cala (106,68 mm).
 
== Dane taktyczno-techniczne pozostałych wersji czołgu ==
{| style="border: 1px black solid; text-align: center;" rules=all cellspacing=0 cellpadding=5
|- style="background-color: #efefef;"
|}
 
== Zobacz też ==
* [[Bernardini X1A]]
 
{{przypisy}}
 
== Linki zewnętrzne ==
{{Commons|Stuart tank}}
* [http://afvdb.50megs.com/usa/m3stuart.html AFV Database]
* [http://users.swing.be/tanks.tanks/complet/527.html#595 LemaireSoft]
* OnWar: [http://www.onwar.com/tanks/usa/fltm3.htm M3 Stuart] [http://www.onwar.com/tanks/usa/fltm3a1.htm M3A1 Stuart] [http://www.onwar.com/tanks/usa/fltm3a3.htm M3A3 Stuart] [http://www.onwar.com/tanks/usa/fltm5a1.htm M5A1 Stuart]
* [http://www.wwiivehicles.com/usa/tanks_light/m3_m5.html Pojazdy II wojny światowej]
* [http://web.archive.org/web/*/http://www.geocities.com/nasenoviny/StuartEN.html Nase noviny - The M3/M5 (Honey/Stuart) Light Tank]
 
{{Amerykańskie pojazdy wojskowe do 1945}}
 
[[Kategoria:amerykańskieAmerykańskie czołgi II wojny światowej]]
[[Kategoria:Czołgi lekkie]]
 
{{Linklink FA|ru}}
 
[[bs:M3/M5]]