Seneszal: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 81 bajtów ,  11 lat temu
ort., linki zewnętrzne
m (-nadmiarowe interwiki, WP:SK)
(ort., linki zewnętrzne)
'''Seneszal''' - (fr. ''sénéshalsénéchal'', łac. ''senescalus'') najwyższy rangą dostojnik świecki w państwie [[Frankowie|Franków]], a później we [[Francja|Francji]], od likwidacji urzędu [[majordomus|majordoma]] przez [[Pepin Krótki|Pepina Krótkiego]] w [[751]] roku. Słowo pochodzi z [[język pragermański|języka pragermańskiego]], gdzie oznaczało starszego sługę (''sini-'' = "starszy" + ''skalk'' = "sługa").
 
Urzędnik, noszący tytuł seneszala, zastępował króla, w czasie jego nieobecności, we wszystkich sprawach cywilnych, sądowniczych i wojskowych. Ponadto pełnił rolę przełożonego dworu i wszystkich dworskich urzędników, sprawował także kontrolę nad administracją domeny. Na przełomie XI i XII wieku przejął obowiązki, pierwotnie mu podległego, [[cześnik]]a, od tej pory podlegały mu kwestie gospodarcze. Od tego momentu takżętakże zaczęto w tekstach łacińskich nazywać seneszala terminem ''dapifer'', który przedtem służył do określania [[cześnik]]a.
 
W związku z ogromem władzy, jaką zapewniało stanowisko seneszala, [[Filip II August]] przestał mianować nowych seneszali dworskich, choć formalnie urząd nigdy nie został skasowany.
 
Również książęta terytorialni mianowali własnych seneszali, na wzór seneszali królewskich. Wraz z wcieleniem poszczególnych księstw do domeny królewskiej, nie likwidowano urzędów seneszali książęcych, lecz przekształcano ich w dziedzicznych urzędników administracji prowincjonalnej (np. [[Jean de Joinville]], biograf [[Ludwik IX Święty|Ludwika Świętego]] był dziedzicznym seneszalem [[Szampania|Szampanii]]). Królowie tworzyli także nowe seneskalie[[Baliwat (Ancien Régime)|seneszalie]], które szybko stały się podstawową jednostką zarządu domenalnego, szczególnie na południe od Loary (na północy analogiczną rolę pełniły [[bajlifBaliwat (Ancien Régime)|baliwaty]]aty).
 
W [[zakon rycerski|zakonach rycerskich]] seneszal był zastępcą wielkiego mistrza.
322

edycje