Kanonierka: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 8 bajtów ,  11 lat temu
m
Wspomagane przez bota ujednoznacznienie (tyle do zrobienia): Kaliber; zmiany kosmetyczne
(drobne merytoryczne)
m (Wspomagane przez bota ujednoznacznienie (tyle do zrobienia): Kaliber; zmiany kosmetyczne)
[[GrafikaPlik:Gunboat pizarro.jpg|300px|thumb|Hiszpańska kanonierka "Pizarro" z końca XIX w.]]
[[GrafikaPlik:Aviso-colonial-1.jpg|300px|thumb|Francuska awizo typu [[Kanonierki typu Bougainville|''Bougainville'']]]]
'''Kanonierka''' - historyczna klasa [[okręt artyleryjski|okrętów artyleryjskich]] średniej lub małej wielkości. Kanonierki przeznaczone były przede wszystkim do ostrzeliwania celów lądowych, przybrzeżnej służby patrolowej i dozorowej, obrony wybrzeża, stawiania [[mina morska|min]] i innych zadań pomocniczych.
 
Klasa kanonierek powstała w II połowie [[XIX wiek]]u, po pojawieniu się [[maszyna parowa|napędu parowego]]. Rodzaje kanonierek różniły się w zależności od przeznaczenia. Oprócz kanonierek stanowiących uniwersalne niewielkie okręty artyleryjskie, istniały w XIX wieku kanonierki obrony wybrzeża, uzbrojone z reguły w jedno działo dużego kalibru (ponad 200 mm) i kilka mniejszych (z klasy tej następnie powstały [[pancernik przybrzeżny|pancerniki przybrzeżne]]). Największą popularność zyskały jednak kanonierki kolonialne, przeznaczone do służby zamorskiej. Aż do [[II wojna światowa|II wojny światowej]] okręty tej klasy często używane były do reprezentowania interesów mocarstw w ich [[Kolonia (geografia polityczna)|koloniach]] oraz strefach wpływów politycznych, głównie w Afryce i wschodniej [[Azja|Azji]], w tym także do ekspedycji karnych epoki [[kolonializm]]u (na przykład podczas [[druga wojna opiumowa|drugiej wojny opiumowej]] w [[Chińska Republika Ludowa|Chinach]]). Szczególne nasilenie działań tego typu miało miejsce na przełomie XIX i [[XX wiek|XX]] wieku - stąd powstało określenie: "polityka kanonierek".
Pod koniec XIX wieku budowano też kanonierki torpedowe, które oprócz dział były uzbrojone ponadto w kilka [[wyrzutnia torpedowa|wyrzutni torped]]. Klasa kanonierek torpedowych zanikła na początku XX wieku.
 
[[Wyporność]] standardowa kanonierek wynosiła od 300 do 2000 ton - zwykle w granicach 1000 t. Uzbrojenie stanowiły z reguły 2-4 [[działo|działa]] [[kaliberKaliber broni|kalibru]] od 75 mm do 130 mm oraz działa mniejszego kalibru, a od I wojny światowej także działka przeciwlotnicze. Część kanonierek (zwłaszcza wczesnych - XIX-wiecznych) miała artylerię główną złożoną z dział o kalibrze 152 - 203 mm, a nawet do 280 mm. Część okrętów tej klasy mogła stawiać do kilkudziesięciu [[mina morska|min]], niektóre były nawet później przebudowywane na [[stawiacz min|stawiacze min]]. Nieliczne typy kanonierek były lekko [[opancerzenie|opancerzone]] (kanonierki pancerne), większość nie posiadała jednak opancerzenia. Wszystkie kanonierki charakteryzowały się niewielką prędkością 11-16 węzłów, rzadziej rzędu 20 węzłów. Część okrętów tej klasy, zwłaszcza przeznaczonych do służby kolonialnej, charakteryzowała się dużym zasięgiem pływania, w przeciwieństwie do kanonierek obrony wybrzeża. Kanonierki budowane do początku XX wieku posiadały ponadto pomocniczy napęd żaglowy.
 
Po I wojnie światowej, kanonierki straciły na znaczeniu, wypierane przez okręty bardziej uniwersalnych klas, jak [[niszczyciel]] oraz bardziej potrzebne [[okręt eskortowy|okręty eskortowe]]. Ostatecznie klasa ta zanikła po II wojnie światowej.
Polska posiadała do [[1939]] roku 2 małe kanonierki: [[ORP Komendant Piłsudski|ORP "Komendant Piłsudski"]] i [[ORP Generał Haller|ORP "Generał Haller"]] o wyporności 340 ton, uzbrojone w dwa działa 75 mm.
 
=== Zobacz też ===
* [[kanonierka rzeczna]]
* [[monitor (okręt)|monitor]]
* [[slup wojenny]]
* [[Awizo (klasa okrętów)]]
 
== Bibliografia ==
* PWN Leksykon: ''Wojsko, wojna, broń'', Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, ISBN 83-01-13503-9
 
[[Kategoria:Klasy okrętów]]
186 891

edycji