Charles Dufresny: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 6686 bajtów ,  12 lat temu
rozbudowa
(kat., drobne techniczne)
(rozbudowa)
[[Plik:CharlesDufresny.jpg|180px|rihht|thumb|Charles Dufresny]]
 
'''Charles Dufresny''' lub '''Charlesdu DufresnyFresny, Sieursieur de laLa RivièreRiviere''' (z Fresny Pan La Riviere) lub '''Charles RivièreRiviere Dufresny''' (ur. 1648 w [[Paryż]]u, zm. 6 października 1724 w Paryżu) - francuski dramatopisarz, muzyk, wydawca i dziennikarz, projektant krajobrazowych ogrodów francuskich.
 
Podawał się za potomka Belle jardiniere z [[Anet]] (Pięknej ogrodniczki) metresy [[Henryk IV Burbon|Henryka IV]] i stąd Charles miał mieć specjalne względy na dworze mogąc zacząć tam jako pokojowiec. Trzeba jednak zaznaczyć że był chłopcem inteligentnym, elokwentnym i dowcipnym, stale też miał nowe pomysły więc w naturalny sposób stał się ulubieńcem [[Ludwik XIV|Ludwika XIV]]. Właśnie raczej tym specyficznym właściwościom umysłu należy przypisywać różne lukratywne przywileje jakie otrzymywał. Nie dorobił się jednak większego majątku gdyż swoje dochody trwonił na liczne zachcianki i realizację ryzykownych pomysłów. Miał ich mnóstwo, ale brak mu było wytrwałości. Jeszcze od Ludwika XIV uzyskał przywilej zorganizowania manufaktury do kręcenia lodów. Dostał też przywilej na wydawanie [[Mercure de France]] i był jego redaktorem w latach 1710-1713 oraz 1721-1724. Podobno jeszcze jako pokojowiec rysował projekty ogrodów i Ludwik XIV ze względu na talent nazywał go rysownikiem królewskich ogrodów. Jednak co do talentu są pewne wątpliwości. Zachował się jeden projekt ogrodu, pierwotnie przypisywany [[Andrè Le Nôtre|Le Nôtre’owi]] oceniany jako nieudolny i sklecony z kilku nieumiejętnie łączonych części. Faktem jest, że kilka miesięcy przed śmiercią Le Nôtre’a dostał pozwolenie przygotowania ogrodu wg swego projektu. Jego własna, samodzielna realizacja ogrodu przypadła do gustu królowi i zwiedzającym. W efekcie, wokół Paryża powstało jeszcze kilka innych, tego typu małych ogrodów. Mimowolnie Dufresny znalazł się nurcie dającym początek [[Ogród francuski#Historia i ewolucja ogrodu francuskiego|nowemu stylowi]] w ogrodnictwie.
Miał liczne długi i doszło do tego, że w pewnym momencie zabrakło mu pieniędzy na spłatę swojej praczki. Wówczas istniała instytucja więzienia z długi, chcąc go uniknąć musiał się z nią ożenić. Była druga żona Dufresny’ego a małżeństwo nie było udane – nie dość że zawarte pod przymusem to jeszcze wybranka okazała się kapryśna i wymagająca. Ta „przygoda”, stała się ogólnie znana i [[Alain-René Lesage|Lesage]] wykorzystał ją jako motyw w powieści '' Le Diable boiteux'' oraz komedii J.M. Dechampsa pt. Charles Riviere Dufresny, ou le marriage impromptu. Później motyw ten był wielokrotnie powtarzany w wielu wodewilach i komediach.
Regent, [[Filip II Burbon-Orleański]] usiłował poprawić położenie Dufresny’ego darując mu 200 tys. Livrów, jednak podarunek przypadł na okres reformy pieniądza [[John Law|Lawa]] i wszystko przepadło.
Dufresny nauczony doświadczeniem miał do majątku dość filozoficzny stosunek. W ''Amusements sérieux et comiques” (1707) pisał: Wygnany banita przez swe pokorne podporządkowanie budzi ludzkie współczucie i szereg względów, w interesach walka jest twarda i bezlitosna, sprawiając ból jednym, sprawiamy tym samym radość innym.
Jego nieuporządkowane życie znalazło odzwierciedlenie w twórczości literackiej. Więcej szczegółów ze swego życia Dufresny prawdopodobnie zawarł w noweli ''Amusemens sérieux et comiques'' (1699, 1707) skąd [[Montesquieu]] czerpał natchnienie do swoich [[Listy perskie|Listów perskich]].
Być może dlatego że Dufresny nie potrafił nic zrobić porządnie do końca, w jego pisarstwie ważną rolę odgrywał jego przyjaciel [[Jean-François Regnard|Regnard]] który prawdopodobnie łączył w całość jego pomysły i wystawiał. Na tym tle doszło do nieporozumienia. Dufresny sprzedał ''Attendez-moi sous l'orme'' (przynajmniej pomysł) i gdy Regnard zrobił swoje przedstawienie ''Le Joueur” oskarżył go o kradzież pomysłu czym narobił niepotrzebnego zamieszania. W efekcie obrażony Regnard wyjechał z Paryża i otruł się w swoim zamku (tłumaczy się to też, jako samowolne leczenie bez konsultacji z lekarzem).
Dufresny pisał komedie oryginalne, żywe i pełne polotu nic dziwnego że były one chętnie wystawiane przez Comédie-Italienne w Paryżu (1692-1697) oraz przez Comédie-Française (1692-1721).
Do jego komedii zaliczamy:
* ''L'Opéra de campagne'' (1692)
* ''Le Négligent'' (1692)
* ''Les fées, ou Contes de ma mere l'oye'' (1697)
* ''Le Chevalier joueur'' (1697)
* ''La Malade sans maladie'' (1699)
* ''La Noce interrompue'' (1699)
* ''L'Esprit de contradiction'' (1700)
* ''Le Double Veuvage'' (1701)
* ''Le Faux Honnete-Homme'' (1703)
* ''Le Jaloux honteux'' (1708)
* ''La Joueuse'' (1709)
* ''La Coquette de village, ou Le lot supposé'' (1715)
* ''Le Dédit'' (1719)
* ''La Réconciliation normande'' (1719)
* ''Le Mariage fait et rompu, ou l'hôtesse de Marseille'' (1721)
* ''Le Faux Sincere'' (1731)
Dufresny jest także autorem nowel ''Le Puits de la vérité, histoire gauloise'' (1698), "Nouvelles historiques'' (1692) oraz ''Poésies diverses''. Większą część jego ''Ouvres choisies'' połączono w 6 tomowy zbiór z lat 1731,1747, 1779.
Auger wydał w dwóch tomach jego dzieła wybrane w 1801 r. natomiast ostatnie pełne wydanie sześciotomowego ''Théâtre'' (1731) ukazało się w 1881 r. Z tego zbioru do szczególnie udanych należy zaliczyć ''L'Esprit de contradiction'' (1700), ''Le Double Veuvage'' (1701), ''La Joueuse'' (1709), ''La Coquette de village'' (1715), ''La Réconciliation normande'' (1719) oraz ''Le Marriage fait et rompu'' (1721).
 
== Bibliografia ==
{{Bibliografia start}}
* Encyklopedya Powszechna Kieszonkowa, zeszyt X, Nakład druk i własność Noskowskiego, Warszawa 1888
* Małgorzata Szafrańska, Ogrody zielonego cienia. Idea ogrodu we Francji w pierwszej poł. XVIII wieku. W: Ikonotheka. Prace Instytutu Historii Sztuki UW. Wydawnictwa UW, 1/1990
* ''Les Dominos'', comédie inédite, en un acte, en vers libres publiée par Jean Vic. Paris, Hachette, 1917
* ''Amusements sérieux et comiques'', Éd. Vic, Jean, Paris, Bossard, 1921
* Jean Vic, ''Les idées de Charles Riviere Dufresny'',2 volumes, Paris, Hachette, 1916-1917
* Georges Jamati, ''La Querelle du ''Joueur'' ; Regnard et Dufresny'', Paris, Messein, 1936
* François Moureau, ''Dufresny, auteur dramatique : 1657-1724'', Paris Klincksieck, 1979
* François Moureau, ''Le Mercure galant de Dufresny (1710-1714), ou, Le journalisme a la mode'', Oxford Voltaire Foundation at the Taylor Institution, 1982 ISBN 0729402843
{{Bibliografia stop}}
 
==Linki zewnętrzne==
*[http://gallica.bnf.fr/scripts/catalog.php?Mod=i&Titre=&FondsTout=on&FondsTxt=on&FondsImp=on&FondsPer=on&FondsImg=on&FondsAud=on&FondsMan=on&Auteur=Du+fresny&Sujet=&RPT= Ses ouvres] sur [http://gallica.bnf.fr gallica]
* [http://cesar.org.uk/cesar2/people/people.php?fct=edit&person_UOID=100019 Ses pieces de théâtre et leurs représentations] sur le site [http://cesar.org.uk CÉSAR]
 
{{DEFAULTSORT:Dufresny, Charles, Sieur de la RivièreRiviere}}
=== Źródło ===
* Encyklopedya Powszechna Kieszonkowa, zeszyt X, Nakład druk i własność Noskowskiego, Warszawa 1888
{{biografia stub}}
 
{{DEFAULTSORT:Dufresny, Charles, Sieur de la Rivière}}
[[Kategoria:Francuscy dramaturdzy]]
[[Kategoria:Na podstawie Encyklopedii Powszechnej Kieszonkowej]]
 
[[en:Charles RivièreRiviere Dufresny]]
[[fr:Charles Dufresny]]
1855

edycji