Ryft: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 198 bajtów ,  11 lat temu
przykłady
m (robot dodaje: sah:Рифт)
(przykłady)
[[Plik:Rift in Island.jpg|thumb|200px| Ryft na Islandii]]
 
'''Ryft''' - typ [[rów tektoniczny|rowu tektonicznego]] o rozciągłości setek lub nawet tysięcy [[kilometr|kilometrów]], ograniczony równoległymi do siebie [[uskok]]ami normalnymi.
 
Powstaje na skutek rozciągnięcia się skorupy ziemskiej nad wznoszącą się rozgrzaną materią [[płaszcz ziemski|płaszcza ziemskiego]]. Ryfty występują w obrębie [[kontynent|kontynentów]] (ryfty śródkontynentalne), gdzie mogą wskazywać miejsce ich przyszłego rozpadu i wzdłuż [[grzbiet śródoceaniczny|grzbietów śródoceanicznych]], gdzie są strefą wydobywania się [[magma|magmy]] na powierzchnię i [[rozszerzanie dna oceanicznego|rozszerzania dna oceanicznego]] ([[spreading]]). Towarzyszą im wyraźne obniżenia [[teren]]u, [[dolina ryftowa|doliny ryftowe]].
 
== Przykłady ==
Przykładem ryftu oceanicznego jest [[Morze Czerwone]] i [[Zatoka Adeńska]].
* [[Wielkie Rowy Afrykańskie]]
* [[Ryft Morza Czerwonego]]
* [[Témiscamingue (jezioro)|Ryft jeziora Témiscamingue]]
* [[Zatoka Koryncka|strefa ryftowa obejmująca Zatokę Koryncką]]
* [[Nizina Górnoreńska|Ryft Górnego Renu]]
 
Aktualnie obserwuje się tworzenie nowego ryftu na terytorium [[Etiopia|Etiopii]], na północy regionu [[Afar]], w miejscu zbiegu [[płyta tektoniczna|płyt tektonicznych]]: afrykańskiej, arabskiej i somalijskiej. Doszło tam do ogromnego pęknięcia skorupy ziemskiej. Zjawisko zapoczątkowane zostało we wrześniu [[2005]] r. serią niewielkich [[Trzęsienie ziemi|wstrząsów sejsmicznych]] oraz [[erupcja|erupcją]] [[wulkan]]u koło Dabbahu, po których na powierzchni terenu pojawiło się kilkanaście niepozornych pęknięć ziemi. W [[2009]] r. stale powiększająca się szczelina główna osiągnęła 60 km długości, głębokość jej waha się od 2 do 12 km, a krawędzie oddalone są od siebie na całej jej długości średnio o 5 m.<ref>{{cytuj pismo |nazwisko = Kowalski|imię = Krzysztof|autor link = |tytuł = Afryka pęka w szwach|url = http://www.rp.pl/artykul/397969_Afryka_peka__w_szwach__.html|czasopismo = [[Rzeczpospolita]]|wolumin = |wydanie = |strony = |data = 2009-11-27|wydawca = |miejsce = |issn = |doi = }}</ref>
14 354

edycje