Malarstwo temperowe: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 721 bajtów ,  10 lat temu
drobne uzupełnienia
(drobne uzupełnienia)
 
[[Plik:Sandro Botticelli 046.jpg|thumb|right|200px|malarstwo temperowe. [[Sandro Botticelli]] 1485, ''Narodziny Wenus'']]
Najcenniejszym i najczęściej wykorzystywanym przy samodzielnym ucieraniu temper emulgatorem jest żółtko jaja kurzego; pozwala na ogromną swobodę w dobieraniu proporcji faz tłustej i wodnej, a właściwie (jako naturalna emulsja) samo jest pełnowartościowym medium. Dzięki unikalnej zdolności składników żółtka do tworzenia trwałych, wodoodpornych spoin, malowidła wykonane temperą jajową są szczególnie odporne na upływ czasu. Wadą spoiwa jajowego jest konieczność jego szybkiego użycia - po upływie kilku dni od utarcia psuje się i przestaje nadawać do użytku. Stosowane w celu przedłużenia trwałości spoiwa jajowego dodatki (gł. antyseptyki jak [[olejek goździkowy]], [[ocet]], salicylany etc.) w niewielkich ilościach są mało skuteczne, a w większych pogarszają jego jakość. Najbardziej spektakularnym przykładem wykorzystania temper jajowych jest tradycyjna technika malowania [[Ikona|ikon]].
 
Inne klasyczne emulgatory to sok figowy (z młodych pędów fig), czosnkowy, niektóre żywice z drzew liściastych, a także [[mleko]] i różne rodzaje żywicznych [[Mydła|mydeł]]. W malarstwie ściennym i do wielkoformatowych szkiców stosowało się tanie tempery oparte na emulsjach [[Kazeina|kazeinowych]] (wapiennych lub amoniakalnych). Współcześnie do "przemysłowej" produkcji farb temperowych wykorzystuje się na ogół syntetyczne środki powierzchniowo-czynne.
 
Najbardziej sensownym sposobem podziału farb temperowych wydaje się rozróżnienie temper tłustych i chudych. Pierwsze, z przewagą oleju lub werniksu, schną wolno, po zaschnięciu stają się z czasem całkowicie wodoodporne i przypominają [[malarstwo olejne|farby olejne]], także konsystencją. Tempery z przewagą fazy wodnej schną szybko, po wyschnięciu znacznie jaśnieją (zmieniają odcień) i łatwo zmyć je wodą, przynajmniej gdy są świeże; kładzione w cienkich warstwach przypominają [[gwasz]].
Obecnie klasyczną temperę jako samodzielną technikę malarską spotyka się coraz rzadziej; używana jest najczęściej do szkiców i podmalówek, tym niemniej z wielu względów jest co najmniej tak atrakcyjna dla twórców jak malarstwo olejne (potencjalnie ogromna trwałość, łatwość opanowania podstaw technicznych i możliwość użycia czystej wody jako rozcieńczalnika i zmywacza farb).
 
Klasyczna tempera jest wypierana przez [[malarstwo akrylowe]], "tempery" oparte na wodnych emulsjach roztworów żywic akrylowych. Nie bez znaczenia jest fakt, że obecne sprzedawane jako tempery farby są dość często temperami tylko z nazwy, właściwie to gęste farby klejowe. Źródłem takiego przekłamania jest zapewne brak rozróżnienia w krajach anglosaskich między temperą i [[gwasz|gwaszem]] (istnieje formalne rozróżnienie "tempera"/"gouache" ale w praktyce malarskiej i terminologii marketingowej jest martwe od wielu lat, z wyjątkiem technologii konserwatorskich). Być może jest to jeden z powodów, dla których prawdziwa, klasyczna tempera wraz z jej zaletami popada w zapomnienie.
 
[[Kategoria:Techniki malarskie]]
Anonimowy użytkownik