Epika: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 12 bajtów ,  10 lat temu
WP:SK, int.
(WP:SK, int.)
'''Epika''' jest jednym z trzech [[rodzaj literacki|rodzajów literackich]] (obok [[liryka|liryki]] i [[dramat]]u). Ukształtowała się z ustnych [[saga (literatura)|sag]], [[podanie (literatura)|podań]], [[legenda|legend]] i [[mit]]ów o przeszłości.
 
== Cechy epiki ==
* obecność [[narrator]]a
* [[świat przedstawiony]]
 
== Gatunki epickie ==
; [[powieść]]: utwór pisany [[proza|prozą]], obszerny, wielowątkowy, o dużej ilości bohaterów; np. ''[[Quo vadis]]''; występuje kilka rodzajów powieści, np. historyczna, polityczna, przygodowa, sensacyjna, społeczno-obyczajowa, psychologiczna, biograficzna, fantastyczno-naukowa, fantasy, kryminalna itp.
; [[nowela]]: utwór krótki, jednowątkowy, z małą ilością bohaterów i punkcie kulminacyjnym znajdującym się w zakończeniu; np. "[[Janko Muzykant]]" czy "[[Latarnik (nowela)|Latarnik]]"
; [[epos]] (epopeja): rozbudowany utwór wierszowany, przedstawiający dzieje mitycznych, legendarnych lub historycznych bohaterów na tle przełomowych wydarzeń dla danej społeczności; np. "[[Iliada]]", "[[Odyseja]]" lub "[[Pan Tadeusz]]"
; [[opowiadanie]]: utwór niewielki, tematycznie ograniczony do jednego wątku, różniący się od noweli brakiem wyraźnej konstrukcji, luźnym układem akcji często wzbogacanej epizodami
; [[baśń]]: utwór opowiadający dzieje bohaterów z reguły fantastycznych, nie posiadający określonego miejsca oraz czasu (dawno, dawno temu za górami, za lasami)
; [[legenda]] (podanie): opowieść (nasycona elementami fantastyki, zawierająca jednak część prawdy) o bohaterze, często o życiu świętego, męczennika ujawniająca czas i miejsce akcji
; [[anegdota]]: krótkie, często zabawne opowiadanie o jakimś specyficznym wydarzeniu, np. historyjka z życia sławnej postaci
; [[satyra]]: utwór ośmieszający i piętnujący ukazywane w nim zjawiska, osoby, obyczaje, stosunki społeczne – uwaga! jest to gatunek mieszany (synkretyczny), łączy elementy epiki i liryki, podobnie jak ballada czy powieść poetycka.
; [[pamiętnik]]: opisuje przeżycia uczestnika, bądź świadka jakiegoś wydarzenia, chronologicznie ułożone.
 
== Rodzaje narracji ==
; [[narrator pierwszoosobowy|pierwszoosobowa]]: narrator jest uczestnikiem wydarzeń. Czasowniki są w pierwszej osobie liczby pojedynczej lub mnogiej, występują zaimki takie jak: mi, mnie, mój, ja. Taki narrator nazywany jest narratorem konkretnym.
; [[narrator trzecioosobowy|trzecioosobowa]]: narrator przedstawia, komentuje przebieg wydarzeń, sam nie bierze udziału w wydarzeniach, jest narratorem wszechwiedzącym.
 
== Składniki świata przedstawionego ==
 
== Czas fabuły a czas powstania utworu ==
; przeszłość: [[epika historyczna]]
; teraźniejszość: [[epika współczesna]]
; przyszłość: [[epika fantastyczna]] ([[epika futurystyczna]])
 
{{wikisource-cat|epika}}
 
[[Kategoria:genologiaGenologia]]
 
[[bg:Епос]]
[[en:Prose]]
[[he:שירה אפית]]
[[hu:Epika]]
[[ja:叙事詩]]
[[lv:Epika]]
[[lb:Epik]]
[[hu:Epika]]
[[nl:Epiek]]
[[ja:叙事詩]]
[[sl:Ep]]
[[zh:史诗]]