Iwo Jima: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 2 bajty ,  10 lat temu
m
lit., lit.
m (robot poprawia: fa:ایووجیما)
m (lit., lit.)
{{Wyspa infobox
| nazwa = Iwo Jima<br /> 硫黄島
| zdjęcie = Iwo jima location mapSagredo.png
| opis_zdjęcia =
Iwo Jima jest [[wyspa wulkaniczna|wyspą pochodzenia wulkanicznego]] (21 km² pow.) o kształcie wydłużonego trójkąta. Najwyższy punkt to [[wulkan]] [[Suribachi]] o wysokości 166 m [[n.p.m.]] [[Klimat podzwrotnikowy]]. Pora chłodna trwa od [[grudzień|grudnia]] do [[kwiecień|kwietnia]]. Średnia temperatura powietrza wynosi 17-21&nbsp;°C w porze chłodnej, a 23-27&nbsp;°C w ciepłej. Średnie roczne opady 1500 mm; brak źródeł słodkiej wody, [[ciek wodny|cieków wodnych]] i [[jezioro|jezior]]. Z powodu znacznej izolacji [[fauna]] i [[flora]] słabo rozwinięte.
 
W XIX wieku Japończycy skolonizowali dotychczas niezamieszkaną wyspę. W pięciu osadach w północnej jej części wyspy osiedliło się ok. 1 0001000 mieszkańców, którzy pracowali przy przetwórstwie [[trzcina cukrowa|trzciny cukrowej]] i wydobyciu [[siarka|siarki]].
 
W 2007 r. w Japonii oficjalnie przywrócono przedwojenną wymowę nazwy wyspy: '''Iō-tō'''. Zmianie uległo czytanie znaku "wyspa" (jap. 島) - służącego jako temin rodzajowy - z japońskiego ''jima'' na sino-japońskie ''tō''.<ref>[http://ww2db.com/news.php?news_id=72 Japan Changes Iwo Jima Pronunciation to Ioto]</ref>.
 
== Bitwa o Iwo Jimę ==
Podczas II wojny światowej wyspa została silnie ufortyfikowana, zbudowano m.in. 2 lotniska polowe dla wzmocnienia wewnętrznego pasa obronnego Wysp Japońskich; stacjonował tu ok. 21. tysięczny garnizon (dowódca gen. [[Tadamichi Kuribayashi]]).
 
[[Plik:Iwo jima 030312-N-0401E-001.jpg|thumb|Plaża, na której w [[1945]] wylądowały oddziały amerykańskie - w tle wulkan Suribachi. Amerykańskie amfibie opancerzone podczas obchodów 58 rocznicy bitwy. Zdjęcie z [[marzec|marca]] [[2003]].]]
[[Plik:Iwo-to landsat1999.jpg|thumb|Zdjęcie wyspy zrobione z satelity Landsat, 1999 r.]]
 
W 1944 Amerykanie podjęli decyzję o zajęciu wyspy, aby uzyskać lotniska dla myśliwców, które miały eskortować wyprawy bombowców [[Boeing B-29 Superfortress|B-29]] (stacjonujących na [[Mariany|Marianach]]) na Japonię <ref>[http://www.cfr.org/publication/7904/rethinking_the_iwo_jima_myth.html Rethinking the Iwo Jima Myth]</ref>. Wyspa, położona w połowie drogi między Marianami i [[Wyspy Japońskie|Wyspami Japońskimi]], z lotniskami wybudowanymi przez Japończyków, leżąca około 1200 km od Tokio, teoretycznie pozwalałaby myśliwcom [[North American P-51 Mustang|P-51]] na wykonywanie takich misji.
 
[[19 lutego]] [[1945]] po czterodniowym bombardowaniu morskim i lotniczym, Amerykanie rozpoczęli desant. Mimo zaciekłego oporu obrońców [[20 lutego]] zajęli lotnisko, do [[27 lutego]] opanowali połowę wyspy. [[21 lutego]] w efekcie ataku ok. 20 [[kamikaze]] utracili [[lotniskowiec]]. Formalnie walki trwały do [[16 marca]], do niewoli dostało się zaledwie 216 Japończyków, a straty amerykańskie wyniosły ok. 6800 zabitych.
 
Po zdobyciu wyspy okazało się, że operacje myśliwców z jej lotnisk przeciwko Japonii nie są praktyczne. Długi lot (1200 km w jedną stronę) nad oceanem okazał się zbyt trudnym przedsięwzięciem dla jednoosobowych myśliwców bez zaawansowanych przyrządów nawigacyjnych. Co więcej, osiągi bombowców B-29 były na tyle dobre, że ich straty nad Japonią były niskie, nawet bez eskorty myśliwców. Ponadto tuż po zajęciu Iwo Jimy wojska amerykańskie wylądowały na [[Okinawa (wyspa)|wyspie Okinawa]], położonej dużo bliżej Japonii (tylko 500 km od wyspy [[Kiusiu]]) i oferującej dogodne bazy dla myśliwców.
 
Jednak ogromne straty poniesione podczas zajęcia wyspy wymagały przedstawienia amerykańskiej opinii publicznej celowości operacji. Ukuto więc mit o tym, jakoby lądowania awaryjne bombowców B-29 na wyspie uratowały życie tysiącom amerykańskich lotników. Mit ten jest oparty na przyjęciu, że większość z 2251 lądowań bombowców B-29 na wyspie podczas wojny uratowało życie ich załogom. Ponieważ każdy bombowiec miał załogę składającą się z 11 osób, więc zdobycie wyspy uratowało życie prawie 25 tys. lotników. Jest to oczywistą nieprawdą, ponieważ wiele tych lądowań przeprowadzono w celach szkoleniowych lub dla zatankowania paliwa w celu ataku na dalej położone cele (na przykład w Korei).<ref>[http://muse.jhu.edu/login?uri=/journals/journal_of_military_history/v068/68.4burrell.html ''Breaking the Cycle of Iwo Jima Mythology'']</ref>. Nawet lądowania awaryjne niekoniecznie dowodzą, że bez lądowania na wyspie załoga poniosłaby pewną śmierć, gdyż istniał przecież system ratujący załogi zmuszone do lądowania w wodzie. Ponadto pewna część uszkodzonych bombowców, które wylądowały na wyspie, najprawdopodobniej byłaby w stanie dolecieć do Marianów.</br.> W praktyce wyspa, choć nie uratowała życie tysiącom lotników, okazała się użyteczną bazą zwiększającą możliwości operacyjne bombowców B-29, pozwalając im atakować bardziej odległe cele z większym ładunkiem bomb i mniejszą rezerwą paliwa, ponieważ w razie potrzeby były w stanie pobrać dodatkowe paliwo na wyspie. Korzyści te nie były jednak warte utraty prawie 7 tys. zabitych żołnierzy w trakcie zajęcia wyspy. W opinii dzisiejszych historyków narasta przekonanie, że lądowanie na wyspie było tragiczną pomyłką.
 
Zdjęcie [[Joe Rosenthal]]a, przedstawiające zatknięcie amerykańskiego sztandaru na szczycie Suribachi przez grupę [[Korpus Piechoty Morskiej Stanów Zjednoczonych|marines]] (w tym [[Indianie|Indianina]] [[Ira Hayes|Irę Hayesa]]) otrzymało w 1945 roku [[Nagroda Pulitzera|Nagrodę Pulitzera]] i znalazło się na znaczku pocztowym USA. W 1954 roku rzeźbiarz Felix de Weldon stworzył – na podstawie tego zdjęcia – monumentalny pomnik Wysiłku Wojennego Korpusu Piechoty Morskiej ([[język angielski|ang.]] ''[[Marine Corps War Memorial|USMC War Memorial]]'') w Waszyngtonie.