Oryktodrom: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 20 bajtów ,  10 lat temu
drobne redakcyjne
(rozbudowa)
(drobne redakcyjne)
'''Oryktodrom''' (''Oryctodromeus'') – [[rodzaj (biologia)|rodzaj]] [[ornitopody|ornitopoda]] żyjącego na początku [[kreda późna|późnej kredzie]] w [[Ameryka Północna|Ameryce Północnej]]. Został opisany w 2007 roku przez [[David J. Varricchio|Davida Varricchio]] i współpracowników w [[holotyp|oparciu]] o niekompletny szkielet ([[Museum of the Rockies|MOR]] 1636a) obejmujący złączone [[kość przedszczękowa|kości przedszczękowe]] i tylną część puszki mózgowej, trzy [[kręg]]i szyjne, sześć tułowiowych, [[kość krzyżowa|kość krzyżową]] i dwadzieścia trzy kręgi ogonowe, [[łopatka|łopatkę]], [[kość krucza|kość kruczą]], [[kość łopatkowo-krucza|kość łopatkowo-kruczą]], [[kość ramienna|ramienną]], [[kość łokciowa|łokciową]], [[kość promieniowa|promieniową]], [[kość piszczelowa|piszczele]], dystalną część [[kość strzałkowa|kości strzałkowej]] i IV kość [[śródstopie|śródstopia]]. [[Paratyp]] MOR 1636b obejmuje szczątki czaszki i szkieletu pozaczaszkowego dwóch juwenilnych osobników, znalezione w pobliżu holotypu. Szczątki te odkryto w górnych warstwach formacji Blackleaf w południowej [[Montana|Montanie]]{{r|VMK07}}. W 2010 roku Krumenacker opisał skamieniałości kilkunastu oryktodromów z formacji Wayan – będącej prawdopodobnie tego samego wieku, co Blackleaf, czyli około 95 mln lat – w południowo-wschodnim [[Idaho]]{{r|Krumenacker}}.
 
''Oryctodromeus'' miał stosunkowo szeroką czaszkę. W skład kości krzyżowej wchodziło siedem kręgów, w tym dwa tylne kręgi tułowiowe wraz z ich żebrami. [[Kość biodrowa]] cechowała się bardzo krótką częścią [[panewka stawu biodrowego|przedpanewkową]], a długą zapanewkową. Oryktodrom osiągał średnie rozmiary jak na przedstawiciela [[grad ewolucyjny|gradu]] [[hipsylofodonty|hipsylofodontów]]{{r|VMK07}} – mierzył prawdopodobnie około 2 m długości i ważył 10–20 kg{{r|Martin09}}. Miał stosunkowo długi ogon, stanowiący ponad połowę długości całego zwierzęcia{{r|Krumenacker}}. Oryktodrom prawdopodobnie kopał nory i prowadził przynajmniej częściowo podziemny tryb życia, na co wskazuje odnalezienie holotypu i paratypu w pozostałościach wydrążonego tunelu, odpowiadającego rozmiarami dinozaurom. Cechy pyska, [[obręcz kończyny górnej|obręczy barkowej]], [[kość miedniczna|miednicy]] wspierają cechyhipotezę o kopaniu nor przez oryktodromy, podczas gdy kończyny miały proporcje typowe dla zwierząt kursorialnych (biegających){{r|VMK07}}. ''Oryctodromeus'' jest pierwszym znanym dinozaurem kopiącym nory{{r|VMK07}}, później nory przypisywane dinozaurom odkryto również w [[Australia|Australii]]{{r|Martin09}}, kopackopać je mógł również blisko spokrewniony z oryktodromem ''[[Koreanosaurus]]''{{r|Koreanosaurus}}. Juwenilne oryktodromy odnalezione przy dorosłym holotypie były stosunkowo duże (ok. 1,3 m długości), co sugeruje, że opieka rodzicielska trwała co najmniej kilka miesięcy{{r|VMK07}}.
 
Analizy [[filogeneza|filogenetyczne]] sugerują, że ''Oryctodromeus'' jest [[klad bazalny|bazalnym]] przedstawicielem [[euornitopody|euornitopodów]], prawdopodobnie tworzącym [[klad]] z rodzajami ''[[Orodrom]]eus'', ''[[zefirozaur|Zephyrosaurus]]''{{r|VMK07}} i ''Koreanosaurus''{{r|Koreanosaurus}}, który definiuje obecność kilku [[synapomorfia|synapomorfii]]{{r|VMK07}}.
23 925

edycji