Sieć regmatyczna: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 1052 bajty ,  11 lat temu
dodane źródła (akcja BATUTA!)
(kat.)
(dodane źródła (akcja BATUTA!))
'''Sieć regmatyczna''' - hipotetyczna sieć trwałych [[uskok]]ów w płytach [[litosfera|litosfery]] Ziemi, wykazujących pewne stałe kierunki względem osi obrotu Ziemi i istniejących prawdopodobniebyć może od pierwszych momentów istnienia skorupy ziemskiej w obecnym kształcie<ref>R. Dadlez, W. Jaroszewski, ''Tektonika'', Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994, s. 536.</ref>.
{{Źródła|data=2010-03}}
'''Sieć regmatyczna''' - hipotetyczna sieć trwałych [[uskok]]ów w płytach [[litosfera|litosfery]] Ziemi, istniejących prawdopodobnie od pierwszych momentów istnienia skorupy ziemskiej w obecnym kształcie.
 
Koncepcja sieci regmatycznej opiera się na obserwacji, że często w czasie fali aktywności tektonicznej wykorzystywanenie powstają istniejącenowe uskoki ipęknięcia spękaniaskał, wedlea którychraczej przesunięcia następują przesunięcia.wzdłuż Stałejuż sferyistniejących uskoków i więcspękań: strefy uskoków są osłabione, przez co pole napięćnaprężenia litosfery ziemskiej możemogą szczególnie łatwo znaleźć w nich ujście. Niektórzy autorzy<ref>W.S. Burtman, 1978, ''Stacjonarnaja siet' razłomow kontineta i mobilizm'', Gieotekt., 3, 26-37.</ref> uważają, że przy pewnej określonej gęstości sieci uskoków jest ona ''nasycona'' - czyli przy każdej kolejnej zmianie napięć wykorzystane zostaną tylko istniejące pęknięcia, ponieważ wytworzenie nowych wymagałoby zawsze większego nakładu energii niż odmłodzenie starych.
 
Istnieje kontrowersja wokół geometrycznych prawidłowości mających charakteryzować sieć regmatyczną. Autorzy doszukujących się [[archaik|archaicznych]] źródeł tej sieci, często odnajdują w mapach uskoków i rozłamów stałego wzorca geometycznego, w których poszczególne uskoki przebiegają mniej więcej co 30°, a szczególnie aktywne są trzy kierunki, tworzące ze sobą nawzajem kąty 120°. Obserwacja ta jest o tyle usprawiedliwiona, że często obserwuje się w ramionach powstających [[ryft]]ów właśnie kąty zbliżające się do 120°, co odpowiada najbardziej wydajnemu energetycznie rozłożeniu energii napięć litosfery. Doskonałym przykładem jest [[Afryka#Geologia_i_tektonika|ryft wschodnioafrykański]], gdzie Zatoka Adeńska, Morze Czerwone i ryft Afaru tworzą w przybliżeniu tego typu formę geometryczną. WProponuje niektórychsię interpretacjachczasem, tegoże typurozpad kontynentu przebiega zawsze wzdłuż kierunków wyróżnionych przez sieć regmatycznaregmatyczną<ref>R. powstałaDadlez, wW. pierwszychJaroszewski, chwilach''op.cit.'', istnienias. twardej602.</ref>, skorupyco znajduje potwierdzenie w ziemskiejfakcie, gdyże nierównomiernyczęsto obrótmożliwe Ziemijest związanydopasowanie zzarysu nieregularnymznanych jeszczestref rozkłademryftu masydo planetyprostych spowodowałkształtów popękaniegeometrycznych powierzchniopartych wna takiwielokrotnościach właśniekąta stosunkowo60°<ref>J.W. regularnySears, G.M. St. George, J.C. Winne, 2005, ''Continental rift systems and anorogenic magmatism'', Lithos, 80, 1-4, sposób147-154.</ref>.
 
W niektórych interpretacjach podaje się, że sieć regmatyczna powstała w pierwszych chwilach istnienia skorupy ziemskiej, gdy nierównomierny obrót Ziemi związany z nieregularnym jeszcze rozkładem masy planety spowodował popękanie powierzchni w taki właśnie stosunkowo regularny sposób<ref>R. Dadlez, W. Jaroszewski, ''op.cit.'', s. 536.</ref>. Po zestaleniu się skorupy ziemskiej znacznie trudniej uzyskać jest globalną sieć spękań, ponieważ większość powierzchni Ziemi nie uczestniczy w ruchach tektonicznych, a odkształcenia mają charakter lokalny.
 
Inni autorzy zwracają uwagę na fakt, że nie daje się dostrzec obecnie na mapach nieciągłości skorupy tego typu wyraźnych prawidłowości, a poszczególne systemy uskoków powstają w różnym okresie i przy różnej konfiguracji płyt litosferycznych. Ze względu na bezsprzeczne zjawisko odmładzania uskoków część z nich najprawdopodobniej służy rzeczywiście celowi opisywanemu przez proponentów istnienia sieci regmatycznej, część jednak powstaje zupełnie od nowa zgodnie z aktualnym polem naprężeń skorupy ziemskiej. Na obecnym etapie wiedzy geologicznej trudno ocenić, w jakim stopniu istniejący na świecie układ nieciągłości tektonicznych odpowiada założeniom sieci regmatycznej.
 
{{Przypisy}}
 
[[Kategoria:Struktury geologiczne]]