Wicekrólestwo La Platy: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 238 bajtów ,  10 lat temu
drobne porządki
m (r2.6.3) (robot dodaje: gn:Río de la Plata Virreirenda)
(drobne porządki)
 
=== Geneza i powstanie ===
[[1680]] portugalski gubernator [[Rio de Janeiro]], Manuel Lobo założył fortecę [[Colonia del Sacramento|Colonia]], na dzisiejszym wybrzeżu urugwajskim i uczynił go stolicą utworzonego przez siebie Departamentu Colonii. Głównym tego celem było zapewnienie portugalskiej ekspansji poza Brazylię, łamiąc [[Traktat z Tordesillas]], który stracił znaczenie między [[1580]] a [[1640]], kiedy Hiszpania zajmowała Portugalię. [[José de Garro]] szybko zaatakował i zdobył fort dla Hiszpanii, który jednak [[7 maja]] [[1681]] został zwrócony Portugalii ze względu na Tymczasowy Traktat z Lizbony.
 
Z drugiej strony [[Wicekrólestwo Peru]] wymagało przepływu całego handlu przez port w [[Lima|Limie]], co znacznie ograniczyło potencjał gospodarczy [[Buenos Aires]], będącego naturalnym i pierwotnym portem. To z kolei spowodowało dużą działalność przemytniczą w regionie w szczególności w samym Buenos Aires, [[Montevideo]] i [[Asunción|Asuncion]].
 
W [[1763]] na mocy [[Pokój paryski 1763|Traktatu Paryskiego]] tereny zostały przyznane Hiszpanii.
 
=== Początki istnienia ===
Premier Portugalii [[Sebastião José de Carvalho e Melo|Markiz de Pombal]] w dalszym ciągu zachęcał do zajmowania spornego terytorium. Karol III szybko zareagował na korzystnych warunkach. [[Francja]] i [[Anglia]] z różnych przyczyn pozostały w tym konflikcie neutralne. Cevallos wysłał ostrzeżenie i rozpoczął agresję na Santa Catalina, skąd [[Brazylijczycy]] wcześniej uciekli,. Cevallos zdobył ją bez żadnych ofiar w niespełna miesiąc. Następnie płynąc w kierunku Montevideo i Buenos Aires, z pomocą gubernatorowi Vertizowi, odbił Colonię – również bez oporu. Udał się wtedy na wyprawę na [[Rio Grande do Sul]], którą przerwał w [[Maldonado (miasto)|Maldonado]], kiedy został poinformowany o [[Traktat z San Ildefonso (1777)|Traktacie z San Ildefonso]], kończącym działania wojenne na tym obszarze.
 
W [[1766]] Hiszpanie nabyli [[Falklandy|Malwiny]] (odkryte w [[XVI wiek]]u przez angielskiego kapitana [[John Davis (żeglarz)|Johna Davisa]], Anglia ustanowiła swoje zwierzchnictwo nad nimi w [[1761]]), będące dotąd kolonią francuską i nazywane [[Port St. Louis]]. Rok później po uzyskaniu nad nimi całkowitej kontroli, oddali wyspy pod rządy gubernatora w Buenos Aires. Odrzucenie brytyjskich roszczeń do wysp doprowadziło w [[1770]] do kryzysu falklandzkiego, w którym Hiszpania i [[Wielka Brytania]] stanęły na krawędzi wojny.
 
W tych warunkach [[Karol III Hiszpański]] w kwietniu [[1776]] poprosił byłego gubernatora Rio de La Plata, Cevallosa o obmyślenie strategii bezpieczeństwa i rozwoju regionu. Król miał na myśli sposób podboju Colonii i wysp Santa Catarina na terenie tzw. [[Urugwaj|"Banda Oriental" (Brzegu Wschodniego)]] i modernizację słabo rozwiniętego Buenos Aires. Cevallos rozpoczął wprowadzanie transformacji ustrojowych w kraju włączając wprowadzenie wolnego handlu ustalone [[6 września]] [[1777]] oraz wykorzystanie złóż mineralnych w okolicach [[Potosí|Potosi]], które wkrótce stały się głównym źródłem dochodów wicekrólestwa. Reformy króla Burbona przyczyniły się w wielkim stopniu do rozwoju obszaru. W latach [[1792]]-[[1796]] miał miejsce bezprecedensowy bum gospodarczy.
 
=== Upadek państwa ===
W początkowych latach [[XIX wiekuwiek]]u Buenos Aires stawało się coraz bardziej samowystarczalne, produkując około 600 000 sztuk bydła rocznie (z czego ćwierć była spożywana na miejscu) i znacznie wspierającym rozwój obszarów. Jednak nieuniknione i w końcu rozpoczęte wojny z Wielką Brytanią oznaczały nadejście wielkiego regresu w regionalnej gospodarce, ponieważ komunikacja morska była praktycznie sparaliżowana. Region Górne Peru został obciążony dużymi kosztami administracji i obrony estuarium [[La Plata (estuarium)|Rio de La Plata]], wspieranego dotąd przede wszystkim przez produkcję w Potosi. Na przykład, w pierwszych latach istnienia Wicekrólestwa, około 75% kosztów było pokrywane z przychodów, pochodzących z północy. Górne La Plata (głównie obecny Paragwaj) miało również problemy z administracją z Buenos Aires, w szczególności ze względu na jej monopol w wielu dziedzinach.
 
[[1805]] Hiszpania musiała pomóc Francji za sojusz z [[1795]] , ale straciła swoją flotę morską w [[Bitwa pod Trafalgarem|bitwie pod Trafalgarem]]. Hiszpański premier ostrzegł wicekrólestwo przed prawdopodobieństwem brytyjskiej inwazji, i że w takim przypadku miasto Buenos Aires byłoby zdane na własne siły.
[[25 maja]] [[1810]] z południowej części wicekrólestwa utworzono niepodległe [[Zjednoczone Prowincje Rio de La Plata]]. Oznaczało to formalny kres istnienia wicekrólestwa.
 
Północny obszar mimo swej autonomii pozostał pod rządami hiszpańskimi i nosił nieoficjalną nazwę [[Republika Guarani]] od nazwy indiańskiego plemienia [[Guarani|Guaranów]]. Jednak [[15 maja]] [[1811]] w jego wschodniej części proklamowano niepodległy [[Paragwaj]], jako drugie w historii po [[Wenezuela|Wenezueli]], spośród obecnie istniejących, państwpaństwo [[Ameryka Południowa|Ameryki Południowej]].
 
=== Podział administracyjny ===
* [[Baltasar Hidalgo de Cisneros]] (1809-1810)
* [[Francisco Javier Elio]] (1810-1811)
 
== Zobacz też ==
* [[ Wicekrólestwo Nowej Granady]]
 
 
[[Kategoria:Historia Argentyny]]