Wykopaliska: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 88 bajtów ,  10 lat temu
m
(Anulowanie wersji nr 24387313 autora 178.36.48.224 mam wrażenie że to był jednak żart)
'''Wykopaliska archeologiczne''' to jedna z najważniejszych terenowych metod badawczych [[archeologia|archeologii]], polegająca na systematycznym i pieczołowicie dokumentowanym fizycznym rozbiorze [[stanowisko archeologiczne|stanowiska archeologicznego]] na poszczególne [[jednostka stratygraficzna|jednostki stratygraficzne]], w kolejności od najmłodszej do najstarszej.
[[Plik:BirkaExcavation2.png|right|thumb|180px|Wykopaliska na terenie wczesnośredniowiecznej osady w Birce w Szwecji]]
 
== Rodzaje wykopalisk archeologicznych ==
[[Plik:Detalle en la Alcazaba, Alhambra.JPG|right|thumb|Wykopaliska w Alhambrze]]
Wyróżnić można dwa zasadnicze rodzaje wykopalisk:
* wykopaliska badawcze, podejmowane z pobudek czysto naukowych i dotyczące niezagrożonych stanowisk archeologicznych;
* wyczerpane zostały inne możliwości zapobiegania zagrożeniom.
 
Takie podejście skodyfikowane zostało przede wszystkim w ''Międzynarodowej Karcie Ochrony i Zarządzania Dziedzictwem Archeologicznym'' (czyli tzw. [[Karta Lozańska|''Karcie Lozańskiej'']]) przyjętej w roku 1990 przez Międzynarodową Radę Ochrony Zabytków i Miejsc Historycznych ([[Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków i Miejsc Historycznych|ICOMOS]]).
 
W związku z destrukcyjnym charakterem wykopalisk we wszystkich cywilizowanych krajach ich prowadzenie jest kontrolowane przez służby konserwatorskie poprzez wydawanie zezwoleń.
 
== Narzędzia stosowane podczas wykopalisk archeologicznych ==
[[Plik:Masons trowel.jpg|thumb|right|Szpachelka typu angielskiego - najważniejsze narzędzie każdego archeologa terenowca]]
 
W czasie wykopalisk stosowane być mogą wszelkie narzędzia, które są wystarczająco precyzyjne, aby oddzielać od siebie poszczególne jednostki stratygraficzne. W zależności od rozciągłości i miąższości danej jednostki stratygraficznej, jak również od jej zawartości do jej eksploracji mogą być używane:
* koparki i minikoparki - do warstw znacznej miąższości, zawierających gruz lub ziemię bez zawartości zabytkowej
* szpadle - do warstw średniej miąższości, bez zawartości zabytkowej
* szpachelki = do warstw niewielkiej miąższości oraz do warstw zawierających zabytki ruchome.
Ponadto, archeolodzy stosują rozmaite inne narzędzia, dostosowane do specyficznych rodzajów jednostek stratygraficznych danego stanowiska: szczotki, pędzle, skalpele, łyżki, itp..
[[Plik:Coudoulous I stratigraphie.jpg|thumb|left| Przekrój przez stratyfikację paleolitycznego stanowiska Coudoulous we Francji z oznaczonymi jednostkami stratygraficznymi]]
 
Wykopaliska archeologiczne polegają na identyfikowaniu granic (w płaszczyźnie poziomej i pionowej) kolejno zalegających coraz niżej jednostek stratygraficznych i ich eksploracji w kolejności odwrotnej do kolejności, w jakiej zostały kiedyś [[depozycjaDepozycja (archeologia)|zdeponowane]]. Każda jednostka stratygraficzna reprezentuje jakiś epizod historii stanowiska archeologicznego.
Jednostki stratygraficzne dzielą się na:
* warstwowe jednostki stratygraficzne (depozyty)
* bezwarstwowe jednostki stratygraficzne (powierzchnie styków - ang. ''interface'').
Sekwencja jednostek stratygraficznych odzwierciedla historię stanowiska. Historię stanowiska przedstawia się graficznie za pomocą tzw. [[macierz Harrisa|macierzy Harrisa]] lub diagramu Harrisa (''Harris Matrix''), która przedstawia relacje czasowe pomiędzy poszczególnymi jednostkami stratygraficznymi.
 
W czasie eksploracji z warstwowych jednostek stratygraficznych wydobywane są zabytki ruchome, jak również pobierane są próbki [[sedyment]]u do badań [[paleobiologia|paleobiologicznych]]. Wszystkie jednostki stratygraficzne (ich granice), jak również ważniejsze elementy ich zawartości (np. elementy konstrukcyjne czy skupiska zabytków ruchomych) są dokumentowane opisowo, fotograficznie i rysunkowo. Ponieważ zasadniczą rolę w procesie wykopalisk archeologicznych odgrywa zapewnienie późniejszej możliwości odtworzenia nieistniejącego już stanowiska archeologicznego, kluczowe znaczenie ma stosowanie stałych systemów pomiarowych: siatki pomiarów w płaszczyźnie poziomej (zazwyczaj opartej na [[kartezjański układUkład współrzędnych kartezjańskich|kartezjańskim układzie współrzędnych]]) oraz pomiarów wysokościowych opartych na odniesieniach do stałych punktów wysokościowych (reperów).
<br clear="all"/>
 
 
== Bibliografia ==
{{Bibliografia |
* Edward C. Harris, ''Zasady stratygrafii archeologicznej'', Warszawa 1989, wyd. 2 - 1992.
* Philip Barker, ''Techniki wykopalisk archeologicznych'', Warszawa 1994.
}}
 
{{DEFAULTSORT:}}
 
[[Kategoria:Stanowiska archeologiczne]]
[[Kategoria:Teoria i metodologia archeologii]]