Patria potestas: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 47 bajtów ,  10 lat temu
m
m (poprawa linków)
'''''Patria potestas''''' ([[łacina|łac.]] „władza ojcowska”) – w [[prawo rzymskie|prawie rzymskim]], władza przysługująca ojcu (''[[pater familias]]''), będącym [[Obywatele rzymscy|obywatelem rzymskim]] i osobą ''[[sui iuris]]'', nad jego [[dziecko|dziećmi]] i dalszymi [[zstępny]]mi.
 
== Powstanie władzy ojcowskiej ==
''Patria potestas'' trwała co do zasady dożywotnio – gasła dopiero ze śmiercią ''[[Pater familias|patris familias]]''. Żona zmarłego (jeżeli podlegała jego [[manus (prawo rzymskie)|władzy]]) oraz jego dzieci (ale już nie wnuki) stawały się wówczas osobami ''[[sui iuris]]''. Wnuki (i dalsi zstępni) dostawali się pod władzę swoich ojców – synów zmarłego. Analogicznie działo się z żonami synów, które do tej pory podlegały władzy teściów – władza nad nimi przechodziła na ich mężów.
 
Za życia ojca władza ojcowska gasła wskutek utraty obywatelstwa (''[[Capitis deminutio|capitis deminutio media]]''), gdyż podmiotem ''patria potestas'' mógł być tylko [[obywatele rzymscy|obywatel rzymski]]. Władza gasła również w wypadku utraty wolności (''[[Capitis deminutio|capitis deminutio maxima]]''), gdyż [[Niewolnictwo|niewolnik]] nie mógł być podmiotem jakichkolwiek praw.
 
Władza ojcowska gasła, jeżeli dziecko uzyskało wysokie stanowisko kapłańskie (np. zostało [[Westalka|kapłanką Westy]], kapłanem [[Jowisz]]a) lub wysokie stanowisko urzędnicze (np. zostało [[Prefekt (starożytność)|prefektem]] [[pretorianie|pretorian]], [[Konsul rzymski|konsulem]] – za Justyniana).
 
Osoba [[arrogatio|arrogowana]] traciła władzę ojcowską nad swoimi dziećmi na rzecz arrogującego (skutek ''[[Capitis deminutio|capitis deminutio minima]]''). Arrogowany odzyskiwał ją jednak w chwili śmierci arrogującego.
 
Sam ''pater familias'' mógł wreszcie znieść władzę ojcowską, dokonując [[emancypacja|emancypacji]].
{{Zastrzeżenia|Prawo}}
 
[[Kategoria:Prawo rzymskiePersonae]]
 
[[ca:Pàtria potestat]]