Jerzykowate: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 5855 bajtów ,  10 lat temu
aktualizacja za Instytutem Nauk o Środowisku UJ oraz J. B. III Home page , drobne redakcyjne
m (r2.6.4) (robot dodaje: sh:Čiope)
(aktualizacja za Instytutem Nauk o Środowisku UJ oraz J. B. III Home page , drobne redakcyjne)
{{Zwierzę infobox
|Nazwa nazwa zwyczajowa = Jerzykowate
|Łacińska łacińska = Apodidae
| TSN = 177995
|Typ=[[strunowce]]
| zoolog = [[Olphe-Galliard]], 1887
|Podtyp=[[kręgowce]]
| grafika = White-rumped_Swift.jpg
|Gromada=[[ptaki]]
| opis = [[jerzyk widłosterny]] (''Apus caffer'')
|Nadrząd=[[neognatyczne]]
|Rząd typ = [[jerzykowestrunowce]]
| podtyp = [[kręgowce]]
|Rodzina=jerzykowate
| gromada = [[ptaki]]
|Obrazek=White-rumped_Swift.jpg
| nadrząd = [[neognatyczne]]
|Opis_obrazka=[[jerzyk widłosterny]] (''Apus caffer'')
| rząd = [[jerzykowe]]
|Zoolog=([[Olphe-Galliard]], [[1887]])
| rodzina = '''jerzykowate'''
|Commons=Category:Apodidae
|Wikispecies commons = Category:Apodidae
| wikispecies = Apodidae
}}
 
'''Jerzykowate''' (Apodidae) - [[rodzina (biologia)|rodzina]] [[ptaki|ptaków]] z [[rząd (biologia)|rzędu]] [[jerzykowe|jerzykowych]]. Obejmuje ptaki małe lub średnie, o długich, ostro zakończonych skrzydłach i krótkich dziobach z szeroką paszczą, ułatwiających chwytanie owadów w locie. Jerzyki mają bardzo krótkie nogi z silnymi stopami i palcami skierowanymi do przodu, co ułatwia chwytanie się nawet pionowych powierzchni, natomiast praktycznie uniemożliwia chodzenie po ziemi. Ptaki te większość życia spędzają w powietrzu. Upierzenie zwykle czarne lub matowobrązowe z białymi akcentami.
 
=== Systematyka ===
==Podział systematyczny==
W rodzinie jerzykowatych wyróżniane są dwie [[rodzina (biologia)|podrodziny]]{{r|eko}}{{r|tif}}:
W rodzinie jerzykowatych wyróżniane są [[podrodzina (biologia)|podrodziny]] cierniosterników (Cypseloidinae) i jerzyków (Apodinae) obejmujące następujące [[Rodzaj (biologia)|rodzaje]] i [[gatunek (biologia)|gatunki]]<ref>Mielczarek P., Cichocki W., [[1999]], Polskie nazewnictwo ptaków świata. ''Notatki ornitologiczne'' tom 40 - zeszyt specjalny.</ref>:
===* [[cierniosterniki]] ===(Cypseloidinae)
* [[jerzyki (podrodzina)|jerzyki]] (Apodinae)
* Rodzaj: ''Cypseloides''
** [[cierniosternik okopcony]] (''Cypseloides fumigatus'')
** [[cierniosternik okularowy]] (''Cypseloides cherriei'')
** [[cierniosternik białobrody]] (''Cypseloides cryptus'')
** [[cierniosternik kolumbijski]] (''Cypseloides lemosi'')
** [[cierniosternik duży]] (''Cypseloides major'')
** [[cierniosternik widłosterny]] (''Cypseloides phelpsi'')
** [[cierniosternik rdzawoszyi]] (''Cypseloides rutilus'')
** [[cierniosternik białoczelny]] (''Cypseloides storeri'')
* Rodzaj: ''Nephoecetes''
** [[cierniosternik czarny]] (''Nephoecetes niger'')
* Rodzaj: ''Aerornis''
** [[cierniosternik ciemny]] (''Aerornis senex'')
* Rodzaj: ''Streptoprocne''
** [[lotniarz obrożny]] (''Streptoprocne zonaris'')
** [[lotniarz brazylijski]] (''Streptoprocne biscutatus'')
** [[lotniarz białoszyi]] (''Streptoprocne semicollaris'')
 
{{Przypisy|stopień = ===|przypisy =
=== jerzyki ===
<ref name=eko>{{cytuj stronę|nazwisko = Mielczarek|imię = Paweł|nazwisko2 = Kuziemko|imię2 = Marek|url= http://www.eko.uj.edu.pl/listaptakow/Apodiformes.html#Apodidae|tytuł = Apodidae Olphe-Galliard, 1887 - jerzykowate - Swifts|opublikowany=Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego|praca=Kompletna lista ptaków świata|data dostępu= 7 kwietnia 2011}}</ref>
{{disambigR|ptaków|[[Powstańcze Oddziały Specjalne Jerzyki|Powstańcze Oddziały Specjalne "'''Jerzyki'''"]]}}
<ref name=tif>{{cytuj stronę |autor = John H. Boyd III|url = http://jboyd.net/Taxo/List5.html#apodidae| tytuł = Apodidae: Swifts| opublikowany = John Boyd's Home Page|praca = Aves—A Taxonomy in Flux 2.5 Introduction| data dostępu = 7 kwietnia 2011|język = en}}</ref>}}
* Rodzaj: ''Hydrochous''
** [[salangana wielka]] (''Hydrochous gigas'')
* Rodzaj: ''Aerodramus''
** [[salangana molucka]] (''Aerodramus infuscatus'')
** [[salangana białorzytna]] (''Aerodramus spodiopygius'')
** [[salangana jaskółcza]] (''Aerodramus hirundinaceus'')
** [[salangana sundajska]] (''Aerodramus fuciphagus'')
** [[salangana maskareńska]] (''Aerodramus francica'')
** [[salangana indochińska]] (''Aerodramus germani'')
** [[salangana szara]] (''Aerodramus amelis'')
** [[salangana jednobarwna]] (''Aerodramus vanikorensis'')
** [[salangana mszysta]] (''Aerodramus salangana'')
** [[salangana mikronezyjska]] (''Aerodramus inquietus'')
** [[salangana mariańska]] (''Aerodramus bartschi'')
** [[salangana filipińska]] (''Aerodramus mearnsi'')
** [[salangana melanezyjska]] (''Aerodramus orientalis'')
** [[salangana papuaska]] (''Aerodramus papuensis'')
** [[salangana gołonoga]] (''Aerodramus nuditarsus'')
** [[salangana lśniąca]] (''Aerodramus whiteheadi'')
** [[salangana himalajska]] (''Aerodramus brevirostris'')
** [[salangana czarnogniazdowa]] (''Aerodramus maximus'')
** [[salangana seszelska]] (''Aerodramus elaphra'')
** [[salangana brunatna]] (''Aerodramus unicolor'')
** [[salangana czarna]] (''Aerodramus leucophaeus'')
** [[salangana widłosterna]] (''Aerodramus ocista'')
** [[salangana towarzyska]] (''Aerodramus sawtelli'')
** [[salangana australijska]] (''Aerodramus terraereginae'')
** [[salangana atolowa]] (''Aerodramus pelewensis'')
** [[salangana seramska]] (''Aerodramus ceramensis'')
** [[salangana jawajska]] (''Aerodramus vulcanorum'')
* Rodzaj: ''Collocalia''
** [[salangana zmienna]] (salangana lśniąca<ref>{{cytuj książkę | nazwisko = Łącki | imię = Albin | autor = Albin Łącki | tytuł = Wśród zwierząt – ptaki | wydawca = Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne | miejsce = Ponań | data = 1988 | strony = 146 | isbn = 83-09-01320-5}}</ref>) (''Collocalia esculenta'')
** [[salangana siworzytna]] (''Collocalia marginata'')
** [[salangana lilipucia]] (''Collocalia troglodytes'')
** [[salangana zielonawa]] (''Collocalia linchi'')
* Rodzaj: ''Schoutedenapus''
** [[afrojerzyk mysi]] (''Schoutedenapus myioptilus'')
** [[afrojerzyk kongijski]] (''Schoutedenapus schoutedeni'')
* Rodzaj: ''Mearnsia''
** [[krótkosternik filipiński]] (''Mearnsia picina'')
** [[krótkosternik nowogwinejski]] (''Mearnsia novaeguineae'')
* Rodzaj: ''Zoonavena''
** [[kolcosternik malgaski]] (''Zoonavena grandidieri'')
** [[kolcosternik wyspowy]] (''Zoonavena thomensis'')
** [[kolcosternik białorzytny]] (''Zoonavena sylvatica'')
* Rodzaj: ''Telacanthura''
** [[kolcosternik czarny]] (''Telacanthura melanopygia'')
* Rodzaj: ''Raphidura''
** [[kolcosternik białorzytny]] (''Raphidura leucopygialis'')
** [[kolcosternik kreskowany]] (''Raphidura sabini'')
* Rodzaj: ''Neafrapus''
** [[kolcosternik kreskowany]] (''Neafrapus cassini'')
** [[kolcosternik kusy]] (''Neafrapus boehmi'')
 
=== Linki zewnętrzne ===
[[Plik:Chaetura pelagicaEJN13CB.jpg|thumb|240px|right|[[kominiarczyk amerykański]] ''Chaetura pelagica'']]
[[Plik:Alpi1.jpg|thumb|240px|right|[[jerzyk alpejski]] ''Tachymarptis melba'']]
[[Plik:House swift I2 IMG 3262.jpg|thumb|240px|right|[[jerzyk mały]] ''Apus affinis'']]
 
* Rodzaj: ''Hirundapus''
** [[igłosternik białogardły]] (''Hirundapus caudacuta'')
** [[igłosternik indochiński]] (''Hirundapus cochinchinensis'')
** [[igłosternik wielki]] (''Hirundapus gigantea'')
** [[igłosternik czarnogardły]] (''Hirundapus celebensis'')
* Rodzaj: ''Chaetura''
** [[kominiarczyk przepasany]] (''Chaetura spinicauda'')
** [[kominiarczyk antylski]] (''Chaetura martinica'')
** [[kominiarczyk szarawy]] (''Chaetura cinereiventris'')
** [[kominiarczyk blady]] (''Chaetura egregia'')
** [[kominiarczyk amerykański]] (''Chaetura pelagica'')
** [[kominiarczyk szarobrzuchy]] (''Chaetura vauxi'')
** [[kominiarczyk jednobarwny]] (''Chaetura chapmani'')
** [[kominiarczyk ciemnobrzuchy]] (''Chaetura andrei'')
** [[kominiarczyk krótkosterny]] (''Chaetura brachyura'')
* Rodzaj: ''Aeronautes''
** [[aeronauta białogardły]] (''Aeronautes saxatilis'')
** [[aeronauta białoplamy]] (''Aeronautes montivagus'')
** [[aeronauta indyjski]] (''Aeronautes andecolus'')
* Rodzaj: ''Tachornis''
** [[widłogończyk antylski]] (''Tachornis phoenicobia'')
** [[widłogończyk mały]] (''Tachornis furcata'')
** [[widłogończyk łuskowany]] (''Tachornis squamata'')
* Rodzaj: ''Panyptila''
** [[widłogończyk duży]] (''Panyptila sanctihieronymi'')
** [[widłogończyk białogardły]] (''Panyptila cayennensis'')
* Rodzaj: ''Cypsiurus''
** [[jerzyk jaskółczy]] (''Cypsiurus balasiensis'')
** [[jerzyk palmowy]] (''Cypsiurus parvus'')
* Rodzaj: ''Tachymarptis''
** [[jerzyk alpejski]] (''Tachymarptis melba'')
** [[jerzyk łuskowany]] (''Tachymarptis aequatorialis'')
* Rodzaj: ''Apus''
** [[jerzyk wyspowy]] (''Apus alexandri'')
** [[jerzyk afrykański]] (''Apus barbatus'')
** [[jerzyk klifowy]] (''Apus berliozi'')
** [[jerzyk brunatny]] (''Apus bradfieldi'')
** [[jerzyk brązowy]] (''Apus niansae'')
** [[jerzyk blady]] (''Apus pallidus'')
** [[jerzyk]] (''Apus apus'')
** [[jerzyk jednobarwny]] (''Apus unicolor'')
** [[jerzyk himalajski]] (''Apus acuticauda'')
** [[jerzyk białorzytny]] (''Apus pacificus'')
** [[jerzyk mały]] (''Apus affinis'')
** [[jerzyk białogardły]] (''Apus horus'')
** [[jerzyk widłosterny]] (''Apus caffer'')
** [[jerzyk czarny]] (''Apus batesi'')
 
{{Przypisy}}
 
==Linki zewnętrzne==
* '''{{lang|en}}''' [http://www.hbw.com/ibc/phtml/familia.phtml?idFamilia=83 Krótkie filmy z różnymi gatunkami jerzykowatych]
{{Link FA|de}}